Năm 2025 được xem là một năm có nhiều dấu ấn đặc biệt đối với ngành giáo dục khi hàng loạt chính sách, nghị định, thông tư mới được ban hành và triển khai đồng bộ. Những điều chỉnh này không chỉ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn trong công tác quản lý, đào tạo mà còn tạo tiền đề quan trọng cho quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn tiếp theo.
Bám sát chủ trương chung, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực, thể hiện sự nỗ lực, chủ động của cấp quản lý và cơ sở giáo dục trong việc cụ thể hóa chính sách vào thực tiễn, từng bước nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.
Quy mô ổn định, chất lượng từng bước nâng cao nhưng vẫn đối mặt nhiều thách thức
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Văn Nguyên - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau cho biết: Năm 2025, toàn tỉnh có 764 đơn vị, trường học với 12.167 lớp và 397.258 trẻ em, học sinh.
Ở bậc mầm non, đến cuối tháng 9/2025, tỉnh có 215 trường, 2.095 lớp và 53.504 trẻ. Tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ đạt 13,38%, trẻ mẫu giáo đạt 80,37% và trẻ mẫu giáo 5 tuổi đến trường đạt 95,73%.
Đối với cấp tiểu học, toàn tỉnh có 313 trường tiểu học và 16 trường liên cấp tiểu học - trung học cơ sở, với 5.452 lớp và 161.728 học sinh. Các chỉ số huy động và duy trì sĩ số tiếp tục ở mức cao, trong đó tỷ lệ học sinh 6 tuổi vào lớp 1 đạt 99,8%, tỷ lệ hoàn thành chương trình tiểu học đạt 99,87%; dạy học 2 buổi/ngày được triển khai tại 301/309 trường, đạt 97,41%.
Ở cấp trung học cơ sở, tỉnh có 174 trường với 3.197 lớp và 127.173 học sinh, tăng 10.302 học sinh so với năm 2024. Kết quả rèn luyện và học tập chủ yếu đạt mức Tốt và Khá. Trong khi đó, cấp trung học phổ thông có 53 trường với 1.324 lớp và 54.754 học sinh, giảm 756 học sinh so với năm trước. Chất lượng rèn luyện, học tập nhìn chung ổn định.
Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục mũi nhọn tiếp tục được khẳng định khi kỳ thi học sinh giỏi các cấp đạt nhiều kết quả tích cực. Kỳ thi chọn học sinh giỏi trung học cơ sở cấp tỉnh có 677/1.243 thí sinh đạt giải, trong đó có 30 giải Nhất, 162 giải Nhì, 201 giải Ba và 284 giải Khuyến khích.
Đặc biệt, đội tuyển học sinh giỏi Trung học phổ thông của tỉnh dự thi quốc gia năm học 2025–2026 đã giành 46 giải, tăng 7 giải so với năm học trước. Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2025 ghi nhận 17.322/17.423 thí sinh đỗ tốt nghiệp, đạt tỷ lệ 99,41%.
Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ông Nguyễn Văn Nguyên, ngành giáo dục Cà Mau hiện vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức cần sớm tháo gỡ. Trước hết là sự mất cân đối về quy mô giữa các cấp học, khi số học sinh trung học cơ sở tăng hơn 10.300 em, trong khi số học sinh trung học phổ thông lại giảm 756 em so với năm trước.
Thực tế này đặt ra áp lực đối với công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp, đồng thời có thể phản ánh tình trạng học sinh bỏ học hoặc chuyển sang học nghề sau trung học cơ sở ở mức cao.
Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục giữa các cấp học vẫn còn chênh lệch. Tỷ lệ học sinh đạt mức Tốt trong học tập còn thấp, trong khi tỷ lệ học sinh chưa đạt vẫn ở mức đáng quan tâm.
Thứ hai, việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018 và đổi mới phương pháp dạy học cũng tạo ra nhiều áp lực. Tỷ lệ trường tiểu học tổ chức bán trú còn thấp, trong khi đây là giải pháp quan trọng để thực hiện hiệu quả dạy học hai buổi mỗi ngày.
Ở cấp trung học phổ thông, việc tổ chức các tổ hợp môn lựa chọn đòi hỏi cơ sở vật chất đồng bộ và đội ngũ giáo viên có năng lực giảng dạy liên môn, đa môn, song tình trạng thiếu giáo viên ở các môn đặc thù như Âm nhạc, Mỹ thuật, Tin học và Công nghệ vẫn là rào cản lớn. Ngoài ra, chi phí cho các hoạt động trải nghiệm và giáo dục khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học tiếp tục tạo áp lực đối với nhiều cơ sở giáo dục, nhất là ở vùng khó khăn.
Thứ ba là vấn đề hạ tầng công nghệ và năng lực số giữa các địa phương chưa đồng đều.Ông Nguyên cho biết mặc dù toàn bộ trường học đã được kết nối internet, song trang thiết bị công nghệ và phòng máy tính ở nhiều nơi còn thiếu và lạc hậu, khiến khoảng cách số giữa khu vực đô thị với nông thôn, vùng sâu, vùng xa vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển đổi số trong giáo dục.
Ngoài ra, công tác phân luồng và hướng nghiệp sau trung học cơ sở chưa thực sự hiệu quả, thể hiện qua việc số lượng học sinh giảm mạnh khi chuyển tiếp lên trung học phổ thông. Bên cạnh đó, số học sinh tăng nhanh ở cấp trung học cơ sở cũng gây áp lực về cơ sở vật chất và sĩ số lớp học, có nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng dạy học theo hướng cá nhân hóa.
Trước những khó khăn trên, ngành giáo dục Cà Mau đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định và nâng cao chất lượng dạy học. Trong đó, chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách thông qua việc tham mưu ban hành các đề án về dạy học hai buổi mỗi ngày, nâng cao chất lượng cơ sở giáo dục, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, phổ cập giáo dục cho trẻ em từ 3-5 tuổi và phát triển giáo dục mầm non.
Đồng thời, công tác xây dựng đội ngũ và nâng cao chuyên môn tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các hoạt động tập huấn, hội thảo và sinh hoạt chuyên môn, góp phần nâng cao năng lực quản lý, giảng dạy và năng lực số cho cán bộ quản lý, giáo viên. Ngành giáo dục tỉnh cũng tăng cường chuyển đổi số trong quản lý và dạy học, phát triển học liệu số, đổi mới kiểm tra, đánh giá, chú trọng phụ đạo học sinh chưa hoàn thành chương trình, đồng thời đẩy mạnh giáo dục kỹ năng, trải nghiệm gắn với điều kiện thực tiễn của địa phương.
Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục đầu tư hạ tầng, trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục, ưu tiên vùng khó khăn. Rà soát, sắp xếp mạng lưới trường lớp hợp lý và tăng cường công tác phân luồng, hướng nghiệp ngay từ cấp trung học cơ sở, qua đó tạo thêm lựa chọn học tập phù hợp và góp phần giữ chân học sinh sau khi hoàn thành bậc học này.
Chính sách tiền lương, phụ cấp là yếu tố có tác động trực tiếp, rõ ràng nhất để nhà giáo yên tâm cống hiến
Nhìn lại những chuyển biến của ngành giáo dục năm 2025, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau cho rằng, việc Chính phủ ban hành và triển khai các quy định mới về tiền lương, phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp theo vùng và theo điều kiện công tác, đặc biệt là định hướng xếp lương nhà giáo ở vị trí cao trong hệ thống thang bảng lương hành chính, sự nghiệp, đã tạo ra tác động tích cực rõ nét đối với đội ngũ giáo viên. Chính sách này giúp giáo viên cảm nhận rõ hơn sự quan tâm, ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với vai trò, vị thế của nghề giáo, từ đó yên tâm công tác và gắn bó lâu dài với ngành.
Thực tiễn tại Cà Mau cho thấy, khi thu nhập và chế độ đãi ngộ từng bước được cải thiện, đội ngũ giáo viên có tâm lý ổn định hơn, tinh thần trách nhiệm được nâng cao, chủ động đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng chuyên môn và nỗ lực khắc phục khó khăn, nhất là ở những địa bàn còn nhiều điều kiện đặc thù.
Cùng với đó, các chính sách về tuyển dụng, sử dụng viên chức và bồi dưỡng giáo viên tiếp tục góp phần chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ. Tuy nhiên, chính sách tiền lương và phụ cấp vẫn được xem là yếu tố có tác động trực tiếp và rõ ràng nhất, tạo nền tảng để đội ngũ nhà giáo an tâm cống hiến và phát triển nghề nghiệp bền vững.
Sau khi các chính sách mới được triển khai, Sở ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện ở việc tinh thần gắn bó với nghề được củng cố, giáo viên yên tâm công tác hơn, tỷ lệ xin chuyển công tác hoặc bỏ việc giảm, đặc biệt tại các vùng khó khăn. Đồng thời, ý thức tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn được nâng cao, giáo viên chủ động tham gia tập huấn, đổi mới chương trình và chuyển đổi số.
Việc đổi mới phương pháp dạy học cũng có chuyển biến rõ rệt, với việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng học liệu số và tổ chức các hoạt động trải nghiệm phù hợp thực tiễn. Qua đó, kỷ cương và trách nhiệm chuyên môn trong nhà trường được nâng lên, góp phần cải thiện chất lượng giáo dục toàn diện trên địa bàn tỉnh.
Trong năm qua, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau cũng đã tập trung triển khai nhiều mô hình, giải pháp chuyển đổi số trong quản lý và dạy học, từng bước hình thành môi trường giáo dục số trong toàn ngành. Trọng tâm là việc triển khai các hệ thống số dùng chung phục vụ công tác quản lý, điều hành, trong đó nổi bật là hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt được áp dụng rộng khắp tại các cơ sở giáo dục, góp phần công khai, minh bạch các khoản thu và tạo thuận lợi cho phụ huynh.
Song song với đó, Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau cũng triển khai hệ thống đánh giá mức độ chuyển đổi số trong các cơ sở giáo dục theo bộ chỉ số của Bộ Giáo dục và Đào tạo, giúp các đơn vị tự đánh giá mức độ sẵn sàng và xây dựng lộ trình cải thiện phù hợp. Công tác chỉ đạo, điều hành được hỗ trợ hiệu quả thông qua hệ thống phòng họp trực tuyến toàn ngành, kết nối từ Sở đến các phòng giáo dục và cơ sở giáo dục, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý.
Trong hoạt động dạy học, ngành giáo dục tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua các nền tảng quản lý trường học, học bạ số, sổ liên lạc điện tử, giáo án điện tử và từng bước triển khai dạy học trực tuyến kết hợp trực tiếp. Cùng với đó, các đợt tập huấn về ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giảng dạy được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức, năng lực số và hình thành thói quen sử dụng công cụ số trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên.
Nhờ các giải pháp đồng bộ, công tác quản lý nhà trường từng bước được số hóa, giảm thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch. Hoạt động dạy học có thêm nhiều hình thức linh hoạt, hiện đại.
Bên cạnh chuyển đổi số, ngành giáo dục tỉnh cũng đẩy mạnh giáo dục STEM gắn với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 thông qua dạy học tích hợp, hoạt động trải nghiệm, dự án học tập và các cuộc thi khoa học kỹ thuật. Nhiều trường đã tổ chức câu lạc bộ, ngày hội STEM, góp phần phát triển tư duy khoa học, kỹ năng thực hành và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.
Công tác hướng nghiệp và phân luồng được tăng cường thông qua tư vấn, trải nghiệm nghề nghiệp và phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, từng bước nâng cao nhận thức của học sinh và phụ huynh về các lựa chọn học tập sau trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Chia sẻ về định hướng năm 2026, ông Nguyễn Văn Nguyên cho biết ngành giáo dục Cà Mau xác định 10 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được xem là nhiệm vụ xuyên suốt, đồng thời là giải pháp then chốt nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh địa phương còn nhiều khó khăn.
Theo đó, Sở sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới quản lý và quản trị nhà trường theo hướng tăng quyền tự chủ, trách nhiệm giải trình và đẩy mạnh chuyển đổi số, trọng tâm là triển khai Luật Nhà giáo và rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật trong lĩnh vực giáo dục.
Song song với đó, ngành tập trung nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học, thực hiện hiệu quả Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, chú trọng giáo dục STEM, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, trung học phổ thông. Đồng thời nâng cao chất lượng dạy ngoại ngữ, chuẩn bị tốt cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 và lộ trình tổ chức thi trên máy tính.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Phát triển giáo dục hòa nhập và tăng cường dạy tiếng Việt cho trẻ em dân tộc trước khi vào lớp 1.
Công tác phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm, thông qua việc rà soát, sắp xếp, sử dụng hiệu quả đội ngũ theo vị trí việc làm. Đẩy mạnh bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin, cũng như thực hiện đầy đủ, kịp thời các chính sách tiền lương, phụ cấp, đồng thời quan tâm cải thiện điều kiện làm việc, nhất là ở vùng khó khăn.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục Cà Mau sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, huy động các nguồn lực xã hội để đầu tư cho giáo dục, kiên cố hóa trường lớp, xóa phòng học tạm và phát triển trường đạt chuẩn quốc gia. Ngành cũng tiếp tục đổi mới giáo dục chính trị, quốc phòng an ninh, thể chất và y tế trường học. Tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, phòng chống bạo lực học đường và triển khai sổ sức khỏe điện tử cho học sinh.
“Trong thời gian tới, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau sẽ tập trung nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn với nghiên cứu khoa học, đồng thời đổi mới giáo dục nghề nghiệp để đáp ứng yêu cầu phát triển của kinh tế số, kinh tế xanh. Ngành giáo dục cũng sẽ tăng cường hội nhập quốc tế, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng cơ sở dữ liệu ngành.
Song song với đó, Sở sẽ phát động các phong trào thi đua đổi mới sáng tạo, tăng cường công tác truyền thông nhằm tạo sự đồng thuận, lan tỏa các chủ trương, chính sách và những kết quả nổi bật của ngành giáo dục trên địa bàn tỉnh”, ông Nguyên cho hay.
