Thời gian qua, hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông vận tải đã có nhiều bước phát triển mạnh mẽ, toàn diện và thực chất.
Chuyển mạnh từ nghiên cứu phân tán sang nghiên cứu theo nhiệm vụ chiến lược
Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, năm học 2025-2026, Trường Đại học Giao thông vận tải đã chủ động đề xuất Chương trình khoa học và công nghệ gắn với định hướng phát triển các lĩnh vực mũi nhọn của ngành giao thông vận tải. Nhà trường cũng đề xuất 04 nhiệm vụ thuộc Chương trình khoa học và công nghệ cấp Bộ với chủ đề “Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn, lựa chọn danh mục tiêu chuẩn và đề xuất giải pháp kỹ thuật cho thiết kế, chế tạo, thử nghiệm một số kết cấu hạ tầng công trình đường sắt tốc độ cao”, với tổng kinh phí 9,8 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, Nhà trường đã xây dựng danh mục 07 nhiệm vụ công nghệ chiến lược, 21 đề tài trọng điểm và 12 tiêu chuẩn chuyên ngành phục vụ phát triển hạ tầng giao thông, đường sắt tốc độ cao, giao thông thông minh và công nghệ số trong giai đoạn tới. Tính đến tháng 6/2026, tổng kinh phí các nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp do Trường chủ trì được giao mới đạt 35,975 tỷ đồng, tăng 26,3% so với tổng kinh phí nhiệm vụ của cả năm 2025.
Đây là kết quả cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong hoạt động nghiên cứu của Nhà trường, từ nghiên cứu phân tán sang nghiên cứu theo nhiệm vụ quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực có khả năng ứng dụng, chuyển giao và tạo giá trị gia tăng cao.
Đặc biệt, Trường Đại học Giao thông vận tải đã chủ động đề xuất đưa các công nghệ về đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị vào danh mục công nghệ chiến lược; đề xuất 1 trong số 21 bài toán lớn của Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng thời tham gia đề xuất và trực tiếp giải quyết 3 bài toán lớn về đánh giá sức khỏe hạ tầng giao thông, đô thị thông minh và giải quyết ùn tắc giao thông cho thành phố Hà Nội. Nhà trường cũng đang được giao chủ trì thực hiện giải pháp chống ngập úng cho Thành phố Hồ Chí Minh.
Riêng trong lĩnh vực công nghệ chiến lược về đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, Nhà trường đã đề xuất khung tiêu chuẩn, tiêu chí và thông số kỹ thuật dùng chung cho hệ thống đường sắt đô thị tại các thành phố lớn; tham gia xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cho đường sắt điện khí hóa; chủ trì 2 nhiệm vụ khoa học, công nghệ chiến lược và đồng thực hiện 6 nhiệm vụ khoa học, công nghệ của Bộ Xây dựng.
Từ các nhiệm vụ này, một số sản phẩm khoa học công nghệ đã từng bước được hình thành và đưa vào thực tiễn. Đơn cử như thông số kỹ thuật dùng chung cho đường sắt đô thị; khung kiến trúc hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho đường sắt điện khí hóa; các thiết kế dầm điển hình cho cầu đường sắt tốc độ cao; giải pháp thiết kế, thi công và xử lý nền đường; thiết kế và chế tạo thử nghiệm kết cấu ray đường sắt. Một số sản phẩm đã được Nhà trường chuyển giao đến các đơn vị trong ngành thông qua hội thảo, tọa đàm và hoạt động đào tạo trực tiếp cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học, công nghệ phục vụ triển khai các dự án trọng điểm, cũng như nhu cầu kết nối sản phẩm khoa học công nghệ với thị trường, năm học vừa qua, Trường Đại học Giao thông vận tải đã xây dựng Thư viện mở về đường sắt hiện đại và đưa vào vận hành Sàn giao dịch khoa học và công nghệ UTC. Đây là nền tảng nhằm chia sẻ tri thức, giới thiệu sản phẩm và kết nối kết quả nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp, địa phương và thị trường.
Song song với đó, Nhà trường đã ban hành “Quy định tạm thời về Liêm chính học thuật”, từng bước xây dựng môi trường nghiên cứu minh bạch, chuẩn hóa và hội nhập quốc tế. Đồng thời, Nhà trường xây dựng các quy định mới về quản lý, tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu và công bố khoa học.
Trong thời gian qua, Trường cũng giao thực hiện 125 đề tài khoa học công nghệ cấp Trường và 18 đề tài trọng điểm, với tổng kinh phí khoảng 6 tỷ đồng. Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời phê duyệt 13 đề xuất đề tài cấp Bộ năm 2027 của Nhà trường.
Về công bố khoa học, tính đến tháng 6/2026, giảng viên Trường Đại học Giao thông vận tải đã công bố trên 100 bài báo thuộc danh mục WoS/Scopus và trên 190 bài báo trên các tạp chí khoa học trong nước và quốc tế khác. Các công bố tập trung vào những lĩnh vực thế mạnh của Nhà trường như hạ tầng giao thông, xây dựng, logistics, công nghệ vật liệu, giao thông thông minh và chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, Tạp chí Khoa học Giao thông vận tải tiếp tục duy trì xuất bản 09 số/năm, trong đó có 03 số tiếng Anh, góp phần nâng cao vị thế học thuật và năng lực hội nhập quốc tế. Đặc biệt, Nhà trường đã ban hành “Đề án nâng cao chất lượng Tạp chí Khoa học Giao thông vận tải hướng tới được chỉ mục trong Scopus”, đặt mục tiêu nâng cao toàn diện chất lượng tạp chí theo các chuẩn mực quốc tế, phấn đấu đến năm 2029 được chấp nhận và chỉ mục trong hệ thống Scopus.
Ngoài ra, hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên cũng tiếp tục phát triển mạnh. Nhà trường triển khai 829 đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên với sự tham gia của hơn 2.700 sinh viên. Tỷ lệ bảo vệ thành công đạt khoảng 98%. Các hội đồng chuyên môn đã trao 430 giải thưởng nghiên cứu khoa học sinh viên tại Hà Nội và Phân hiệu tại Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời lựa chọn 10 công trình xuất sắc tham dự Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Bộ năm 2026.
Quy mô và chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên đã khẳng định môi trường học thuật năng động, sáng tạo của Trường Đại học Giao thông vận tải; đồng thời góp phần hình thành nguồn nhân lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo cho Nhà trường và xã hội.
Mở rộng kết nối, nâng cao vị thế học thuật và hội nhập quốc tế
Cùng với hoạt động khoa học công nghệ, hợp tác quốc tế của Trường Đại học Giao thông vận tải tiếp tục phát triển theo hướng thực chất, gắn chặt với các nhiệm vụ chiến lược quốc gia về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo đó, đoàn công tác của Nhà trường đã cùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo tham gia Diễn đàn Hợp tác giáo dục đại học Việt Nam – Trung Quốc, đồng thời làm việc với nhiều đối tác tại Trung Quốc (tháng 4/2026). Chuyến công tác góp phần mở rộng kết nối với các trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu hàng đầu của Trung Quốc, qua đó nâng cao năng lực đào tạo, nghiên cứu và vị thế quốc tế của Nhà trường.
Trong khuôn khổ chuyến công tác, Trường Đại học Giao thông vận tải đã ký kết và trao các biên bản ghi nhớ hợp tác với nhiều đối tác quan trọng, gồm: Trường Đại học Giao thông Bắc Kinh về tăng cường trao đổi học thuật; Trường Đại học Hà Hải về thành lập Trung tâm hợp tác đào tạo và nghiên cứu năng lượng mới; Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoa học Giao thông Giang Tô (JSTI) về thành lập Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Số. Đoàn công tác cũng đã làm việc với Tổng Công ty Cổ phần Tập đoàn Thông tin và Tín hiệu Đường sắt Trung Quốc (CRSC), Công ty Trách nhiệm hữu hạn Cổ phần Toa xe khách CRRC Trường Xuân và Trường Đại học Hà Hải để cụ thể hóa các cơ hội hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
Hơn nữa, đoàn công tác của Trường Đại học Giao thông vận tải còn đến tham dự Lễ kỷ niệm 130 năm thành lập Trường Đại học Giao thông Tây Nam, Trung Quốc (Tháng 5/2026). Hai bên đã thống nhất chủ trương triển khai Viện Kỹ thuật Đường sắt Thiên Hựu Việt – Trung, góp phần thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực đường sắt.
Một dấu ấn quan trọng khác là Trường Đại học Giao thông vận tải được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn là đơn vị đăng cai Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam – Liên bang Nga lần thứ III, với sự tham dự của 130 cơ sở giáo dục đại học của hai nước. Việc đăng cai tổ chức thành công hội nghị không chỉ khẳng định uy tín, vị thế của Nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam mà còn mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ với các trường đại học hàng đầu của Liên bang Nga.
Trong thời gian qua, Trường đã tiếp đón hơn 90 đoàn quốc tế đến từ Anh, Pháp, Đức, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và nhiều quốc gia khác; đồng thời tổ chức 09 đoàn công tác quốc tế nhằm thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ.
Đặc biệt, Nhà trường đã ký kết 20 văn bản hợp tác quốc tế mới, tập trung vào các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, nhất là đường sắt, giao thông thông minh, công nghệ số và phát triển bền vững. Các thỏa thuận này mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế của Trường, đồng thời tạo nền tảng cho các chương trình đào tạo, nghiên cứu liên kết và chuyển giao công nghệ trong tương lai.
Ngoài ra, Nhà trường cũng tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình và dự án hợp tác quốc tế do các tổ chức nước ngoài tài trợ, với tổng quy mô khoảng 149 tỷ đồng. Các dự án tập trung vào các lĩnh vực chuyển đổi số, giáo dục đại học, giao thông thông minh, bản sao số, năng lượng sạch và phát triển bền vững. Tiêu biểu gồm các dự án Erasmus+, các dự án của Quỹ Hợp tác Mekong – Hàn Quốc (MKCF), Hội đồng Anh, SATREPS Nhật Bản và nhiều chương trình nghiên cứu quốc tế khác.
Thông qua những dự án này, Trường Đại học Giao thông vận tải từng bước tiếp cận các mô hình quản trị đại học tiên tiến, nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số trong giáo dục đại học theo chuẩn mực quốc tế.
Mặt khác, hoạt động quốc tế hóa cũng góp phần quan trọng vào việc nâng cao vị thế của Nhà trường trên các bảng xếp hạng quốc tế và khu vực.
Cụ thể, tháng 11/2025, trong bối cảnh số lượng cơ sở giáo dục đại học tham gia xếp hạng tăng mạnh lên hơn 1.500 trường đại học thuộc 29 quốc gia và vùng lãnh thổ, Trường Đại học Giao thông vận tải nằm trong Top 607, Top 110 các trường đại học khu vực Đông Nam Á và Top 15 các trường đại học Việt Nam trong tổng số 25 trường tham gia bảng xếp hạng.
Nhằm tiếp tục khẳng định vị thế trong nhóm các cơ sở giáo dục đại học có chất lượng, Nhà trường đã xây dựng Đề án nâng cao thứ hạng xếp hạng đại học của Trường. Đồng thời, Trường cũng xây dựng kế hoạch triển khai “Đề án phát triển, nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô, trong đó phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 02 cơ sở giáo dục đại học nằm trong nhóm 150 trường đại học hàng đầu châu Á”.
Có thể nói, những kết quả này đã cho thấy định hướng phát triển của Nhà trường ngày càng gắn chặt với các nhiệm vụ chiến lược quốc gia về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng giao thông hiện đại và hội nhập quốc tế.
Trên nền tảng đó, Trường Đại học Giao thông vận tải sẽ tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, nhất là trong lĩnh vực đường sắt hiện đại, giao thông thông minh và hạ tầng bền vững.
