Thực hiện hiệu quả ba đột phá chiến lược, sẽ tạo ra sức bật rất lớn để phát triển
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh chia sẻ: “Có thể khẳng định, Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh mới với khí thế mới, niềm tin mới, hy vọng mới, quyết tâm mới và mùa xuân mới đã tạo nên “đà” và “thế” mạnh mẽ, đầy khí thế.
Trước hết, đó là sự quyết tâm, đoàn kết thống nhất một lòng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị cùng tự tin, vững bước vào kỷ nguyên mới. Đại hội XIV của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại, là dấu mốc quan trọng đánh dấu đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Từ Đại hội XIV, sẽ có những quyết sách mang tính “bệ phóng” để thực hiện thành công hai mục tiêu chiến lược: 100 năm đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2030) và 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà nay là nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2045).
Chúng ta cũng nhận thấy những điểm mới, sáng tạo, quyết liệt mang tính “đột phá” trong Chương trình hành động để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV. Văn kiện lần này đã chỉ rõ “chủ thể, lộ trình, nguồn lực, đích đến” và đặt ra yêu cầu hành động quyết liệt: Nói đi đôi với làm; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; gắn trách nhiệm với kết quả; gắn đột phá với bền vững; gắn kỷ luật thực thi với sự hài lòng của Nhân dân.
Thứ hai, Báo cáo chính trị là sự kết tinh trí tuệ, sức mạnh của Nhân dân, là sự hoà quyện giữa ý Đảng với lòng dân. Ngay sau khi Dự thảo Văn kiện được công bố để xin ý kiến rộng rãi, đã có hàng triệu ý kiến của cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên và mọi tầng lớp Nhân dân tham gia đóng góp. Những ý kiến quý báu, chân thành trên tinh thần xây dựng được lắng nghe, chắt lọc đã thể hiện phát huy trí tuệ tập thể, mở rộng dân chủ, lắng nghe sâu sắc tiếng nói của đảng viên, của Nhân dân, của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, đồng bào ở trong và ngoài nước. Như vậy, Báo cáo chính trị được Đại hội XIV thông qua không chỉ là trí tuệ của các đại biểu dự Đại hội mà còn là sức mạnh, là trí tuệ của toàn thể các tầng lớp Nhân dân Việt Nam, đó thực sự là “ngọn đuốc soi đường”, là “cẩm nang hành động” cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Với sự cầu thị, cùng trí tuệ tập thể chắc chắn Đại hội XIV của Đảng sẽ đưa ra được những quyết sách đúng đắn, phù hợp để đưa đất nước vững bước vào thời kỳ mới.
Thứ ba, “đà” và “thế” đã được chuẩn bị, vun đắp và sẵn sàng từ các kỳ Đại hội trước, trong đó trực tiếp nhất là nhiệm kỳ của Đại hội XIII. Những giá trị, kết quả toàn diện của nhiệm kỳ Đại hội XIII sẽ tiếp tục được khẳng định, phát huy, phát triển trong nhiệm kỳ tới. Các thành tựu về kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh, đặc biệt là niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ ngày càng được bồi đắp vững chắc, tạo tiền đề quan trọng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khí thế mới, quyết tâm mới và khát vọng mới. Đặc biệt, cuộc cách mạng về đổi mới, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và “sắp xếp giang sơn”đã đạt được các mục tiêu chiến lược, là bước chuyển quan trọng về tư duy quản trị quốc gia, mở ra không gian phát triển mới, vì tương lai lâu dài của đất nước
Thứ tư, những nội dung cốt lõi về mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, chương trình hành động, nhiệm vụ trọng tâm, điểm đột phá được Đại hội XIV xác định rất rõ ràng, cụ thể. Trong Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra mục tiêu tổng quát; đưa ra 5 quan điểm chỉ đạo lớn; xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, thể hiện rõ yêu cầu: Lựa chọn đúng-triển khai nhanh-làm đến nơi đến chốn-đo lường bằng kết quả. Phương châm hành động trong nhiệm kỳ tới rất quyết liệt: Nói đi đôi với làm; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; gắn trách nhiệm với kết quả; gắn đột phá với bền vững; gắn kỷ luật thực thi với sự hài lòng của Nhân dân đã được Đại hội đưa ra thể hiện sự quyết tâm quyết liệt trong hành động.
Những yếu tố trên có thể khẳng định chưa bao giờ đất nước ta, dân tộc ta có được “đà” và “thế” mạnh mẽ và thuận lợi như hiện nay. Những “đà” và “thế” sẽ là “động lực”, “bệ phóng” để đất nước tự tin và vững bước, bước vào kỷ nguyên mới”.
Trong Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra “ba đột phá chiến lược”. Ba đột phá chiến lược được xác định là: đột phá về thể chế và thực thi; đột phá về nguồn nhân lực; đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Thực ra, ba đột phá chiến lược đã được đề cập đến từ Đại hội XIII để thực hiện cho giai đoạn 2021-2030, nhưng điểm khác biệt cơ bản trong nhiệm kỳ Đại hội XIV đã đặt ra yêu cầu phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn, vì đây là những “đòn bẩy” quyết định để đất nước bứt phá.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo cũng nhấn mạnh, ba đột phá chiến lược mà Đảng xác định cũng đồng thời là ba “điểm nghẽn” cơ bản đang tồn tại. Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã nhiều lần nhấn mạnh ba “điểm nghẽn”, gồm thể chế, hạ tầng và nhân lực. Do đó, để phát triển đất nước rất cần tháo gỡ các “điểm nghẽn” nhằm tạo ra những bước phát triển đột phá chiến lược.
Trong ba đột phá chiến lược, theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo, cần tập trung vào một số nội dung: “Đối với đột phá về thể chế: Theo tôi, cần tập trung tháo gỡ thể chế vì thể chế xác định “luật chơi” cho các hoạt động khác. Hiện nay, thể chế được coi “điểm nghẽn của điểm nghẽn” nhưng cũng là “đột phá của đột phá”. Phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới.
Đối với đột phá về nguồn nhân lực: Theo tôi, cần tập trung phát triển nguồn nhân lực nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.
Đối với đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Theo tôi, cần tập trung ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông, đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu; phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu.
Tôi cũng lưu ý rằng, các đột phá này không tồn tại rời rạc, độc lập với nhau, mà tồn tại trong mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại, phụ thuộc lẫn nhau, đột phá này là động lực cho đột phá kia và ngược lại: Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật. Thực hiện tốt và hiệu quả ba đột phá chiến lược, tôi tin tưởng chắc chắn rằng, “đà” và “thế” của đất nước sẽ có sức bật rất lớn để phát triển”.
Chia sẻ về “đà” mới và “thế” mới từ ba đột phá chiến lược, Tiến sĩ Cù Văn Trung - giảng viên Khoa Luật và Quản lý Nhà nước, Trường Đại học Thái Bình Dương cho rằng: “Tạo đà chính là bước vào chặng đường mới để phấn đấu đến năm 2045, nhân kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, theo hướng công nghiệp hiện đại, văn minh và bền vững.
Muốn đạt được mục tiêu ấy, thì chặng này là chặng chúng ta tạo đà, muốn có đà để đi nhanh, phải làm đồng bộ ngay từ bây giờ như đã nêu trên. Nếu bước tạo đà ổn định, thì cùng với đó là vị thế của Việt Nam sẽ được tếp tục nâng lên”.
Đột phá chất lượng nguồn nhân lực sẽ là điều kiện tiên quyết để tạo đột phá trong các lĩnh vực khác
Bàn về đột phá nguồn nhân lực, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo khẳng định: “Nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò quan trọng và quyết định đối với sự “hưng thịnh” của mỗi quốc gia, mỗi tổ chức. Ngay từ xa xưa, cha ông ta đã khẳng định: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn” để nhấn mạnh vị thế vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao trong phát triển đất nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh và các văn kiện của Đảng qua các kỳ Đại hội đã luôn khẳng định nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là “gốc của công việc” quyết định “chất lượng công việc” mang yếu tố “trung tâm, chủ thể” trong phát triển.
Trong bối cảnh mới, vị thế, vai trò của nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao càng được quan tâm, đầu tư phát triển. Quan điểm: Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có sức khỏe, năng lực, trình độ, có ý thức, trách nhiệm cao đối với bản thân, gia đình, xã hội và Tổ quốc. Đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đã được khẳng định trong văn kiện Đại hội XIII và tiếp tục được nhấn mạnh trong văn kiện Đại hội XIV. Mặc dù đã có nhiều cải thiện nhưng chất lượng nguồn nhân lực của nước ta vẫn được coi là “điểm nghẽn” trong sự phát triển”.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thu hút, trọng dụng nhân tài, phát triển lực lượng sản xuất mới gắn với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, cần những giải pháp căn cơ, quyết liệt cùng sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị; song, quan trọng và trực tiếp nhất vẫn là hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học.
Theo đó, hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học đang hằng ngày rèn đức, luyện tài trang bị kiến thức, kỹ năng, thái độ, trách nhiệm xã hội cho nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Hệ thống các cơ sở đào tạo không chỉ trang bị về chuyên môn mà còn dạy về đạo đức, về trách nhiệm xã hội và các kỹ năng hội nhập.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo cũng chỉ ra: “Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách thể hiện sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực giáo dục và đào tạo (như Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo). Bên cạnh đó hàng loạt những chính sách ưu đãi trong giáo dục, đào tạo đã được ban hành đã tạo động lực to lớn cho hệ thống các cơ sở giáo dục và đào tạo, cũng như đội ngũ nhà giáo.
Với sứ mệnh to lớn trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, đòi hỏi hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học phải không ngừng đổi mới, nâng cao về chất lượng.
Sự đổi mới phải được thực hiện toàn diện, mang tính đột phá trên các phương diện như quản trị nhà trường, nội dung chương trình, phương pháp dạy - học, chất lượng đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, thực hiện chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, liêm chính trong khoa học, đạo đức trong nhà trường… mới có thể đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn tới”.
“Tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự đồng lòng quyết tâm của hệ thống các cơ sở giáo dục và đào tạo, chất lượng giáo dục và đào tạo của Việt Nam trong thời gian tới sẽ có những bước phát triển “đột phá”, đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới, góp phần trực tiếp tháo gỡ “điểm nghẽn” nguồn nhân lực, thực hiện thành công khâu đột phá chiến lược về nguồn nhân lực, cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu Đại hội XIV của Đảng đã đề ra” - Tiến sĩ Nguyễn Văn Tạo bày tỏ.
Từ góc nhìn của Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, ông cho rằng, tầm quan trọng của việc tạo đột phá về phát triển nguồn nhân lực đã được đề cập đến từ lâu, đặc biệt Đại hội Đảng lần thứ XI đã coi đó là một trong ba đột phá chiến lược.
Theo đó, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáng phân tích: “Để thực hiện những quyết sách trăm năm, từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ XXI, Đại hội Đảng lần thứ XIV đã nêu ra 8 nhóm nội dung then chốt, cần thực hiện quyết liệt và nhất quán trong thời gian sắp tới. Nếu nhìn vào 8 nhóm nội dung này, chúng ta sẽ thấy vai trò, tầm quan trọng hàng đầu của yếu tố con người, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tạo đột phá thể chế, xây dựng mô hình tăng trưởng mới, phát triển khoa học và công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo… đều không thể thành công nếu thiếu đội ngũ nhân sự xuất sắc, tức là nguồn nhân lực không đảm bảo.
Như vậy, xét đến những đặc điểm và điều kiện hiện tại của Việt Nam, có thể nói, đột phá về chất lượng nguồn nhân lực sẽ là điều kiện tiên quyết hàng đầu để có thể tạo đột phá trong các lĩnh vực khác, cũng như khả năng thành công của các chủ trương, chính sách phát triển đất nước. Sau Đại hội XIV, khi Nghị quyết số 71-NQ/TW được triển khai mạnh mẽ, chúng ta có những cơ sở để kỳ vọng vào sự thay đổi thực chất, căn bản về chất lượng nguồn nhân lực ở nước ta”.
Để tạo đột phá về chất lượng nguồn nhân lực, theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáng, bên cạnh việc lựa chọn những cá nhân ưu tú để cử đi đào tạo tại các nước phát triển, giải pháp căn cơ hơn là hiện đại hóa nền giáo dục trong nước, sớm đưa chất lượng đào tạo tại các cơ sở nội địa tiệm cận với chất lượng giáo dục tại các nước phát triển.
“Hiện đại hóa hệ thống giáo dục trong nước là tiến trình gian nan, không chỉ cần sự quyết tâm trong lãnh đạo, mà cả các loại nguồn lực thiết yếu như đội ngũ lãnh đạo giáo dục, giảng viên, nghiên cứu viên, cơ sở vật chất và trang thiết bị…
Mặc dù sẽ gặp nhiều khó khăn, cần sự quyết tâm, kiên trì và nỗ lực cao độ, nhưng về lâu dài, hiện đại hóa các cơ sở đào tạo trong nước vẫn là định hướng chính sách đúng đắn nhất; qua đó, bảo đảm khả năng tự chủ trong việc đào tạo nguồn nhân lực, cải thiện chất lượng lao động cho đất nước.
Trong tiến trình này, bên cạnh chính sách của Nhà nước, tất nhiên cần sự chủ động và tích cực đổi mới của các cơ sở đào tạo. Với xu hướng hiện nay, nếu không tự đổi mới theo hướng hiện đại hóa, các cơ sở đào tạo trong nước, đặc biệt là khối công lập, sẽ khó có thể cạnh tranh với các thiết chế đào tạo quốc tế có cơ sở tại Việt Nam” - Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáng nhìn nhận.
Liên quan đến nội dung này, Tiến sĩ Cù Văn Trung cũng cho rằng, kỳ vọng của Đảng và Nhân dân vào lĩnh vực giáo dục nói chung và giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học nói riêng là rất lớn.
“Chúng ta cần có nguồn nhân lực cao trong một số ngành về kỹ thuật, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp là được mong mỏi hơn cả cho giai đoạn này. Tuy nhiên, về mặt thời gian, theo tôi, chúng ta sẽ làm bài bản ở cấp độ tiểu học trở đi để trong dài hạn Việt Nam có nguồn lực ổn định, dồi dào, có chất lượng cho đất nước.
Các cơ sở giáo dục phải cập nhật nhanh chóng hơn nữa những đòi hỏi của thực tiễn phát triển của đất nước. Trong đó, có các lĩnh vực, ngành nghề mà xã hội đang đòi hỏi như một sự cần kíp để đáp ứng mô hình tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Người đứng đầu Đảng ta chỉ ra rằng, cần xây dựng trung tâm tài chính quốc tế; các trung tâm dịch vụ, du lịch chất lượng cao; các trung tâm logistics lớn gắn với cảng biển, cảng hàng không trung chuyển quốc tế, các cửa khẩu quốc tế hiện đại, tự động hóa cao; đồng thời nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và chuỗi cung ứng trong những lĩnh vực trọng yếu.
Đây là gợi mở cho ngành giáo dục tập trung sức lực, tư duy để mở ngành, mở trường đào tạo ra nguồn nhân lực khớp với các đòi hỏi của nền kinh tế” - Tiến sĩ Cù Văn Trung chia sẻ thêm.
