Tại Hội thảo quốc tế về thiết kế, sản xuất vi mạch và công nghệ cảm biến - WEFAB 2026, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Bảo Sơn - Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.
Theo đó, Đại học Quốc gia Hà Nội đặt mục tiêu đào tạo 10.000 chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn đến năm 2030, góp phần hiện thực hóa chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn quốc gia. [1]
Phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), một trong những đơn vị thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội đào tạo lĩnh vực này về phát triển nguồn nhân lực bán dẫn từ nay đến năm 2030.
Phóng viên: Đại học Quốc gia Hà Nội đặt mục tiêu đào tạo 10.000 chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn từ nay đến năm 2030. Là một trường đại học thành viên nòng cốt về công nghệ, Trường Đại học Công nghệ sẽ tham gia thực hiện mục tiêu này như thế nào, đặc biệt là về quy mô tuyển sinh và định hướng phát triển chương trình đào tạo?
Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình: Trường Đại học Công nghệ luôn quán triệt và triển khai quyết liệt các chính sách chung của Đại học Quốc gia Hà Nội về đào tạo tài năng STEM nói chung và công nghệ bán dẫn nói riêng. Hiện nay, nhà trường đang vận hành 20 chương trình đào tạo, hầu hết đều thuộc khối STEM. Trong đó, có trên 10 chương trình liên quan trực tiếp đến vi mạch và bán dẫn, đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có nền tảng vững vàng để tham gia ngay vào thị trường này.
Về quy mô, tổng chỉ tiêu tuyển sinh hiện tại của trường khoảng 4.020 sinh viên mỗi năm (năm 2026 là 4.080 chỉ tiêu). Trừ đi một số ngành về khoa học sự sống hay thiết kế công nghiệp, tổng quy mô các ngành liên quan đến bán dẫn đã vượt mốc 3.000 chỉ tiêu. Dù không phải tất cả sinh viên này đều chọn đi sâu vào các nhà máy vi mạch, nhưng các em đều được tiếp cận chương trình đào tạo có liên quan.
Bên cạnh các chương trình diện rộng, nhà trường đã phát triển các chuyên ngành cắm sâu vào chuỗi cung ứng, là khoa Vật lý kỹ thuật và Công nghệ nano gồm 2 ngành Công nghệ vật liệu và Vật lý kỹ thuật (quy mô khoảng 500 sinh viên) và khoa Điện tử viễn thông gồm ngành Khoa học máy tính và Kỹ thuật điện tử viễn thông (quy mô khoảng 800 sinh viên).
Riêng hai mũi nhọn chuyên sâu này đã có hơn 1.000 sinh viên. Mỗi khóa học, chúng tôi đều chọn lọc các mô-đun chuyên sâu về bán dẫn cho những sinh viên định hướng rõ ràng. Các sinh viên còn lại, nếu sau khi tốt nghiệp muốn chuyển hướng sang thị trường bán dẫn, hoàn toàn có thể bổ sung kiến thức qua một vài học phần ngắn hạn để đáp ứng ngay yêu cầu công việc.
Về tầm nhìn nguồn nhân lực, theo tính toán tổng thể, mỗi năm Trường Đại học Công nghệ có thể cung ứng cho thị trường từ 1.000 đến 2.000 kỹ sư, cử nhân có thiên hướng và sẵn sàng làm việc trong lĩnh vực bán dẫn. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc sinh viên ra trường có việc làm, mà phải là những vị trí có giá trị gia tăng cao, thu nhập tốt và đạt chuẩn năng lực toàn cầu.
Phóng viên: Đại học Quốc gia Hà Nội xác định phát triển ngành bán dẫn cần một cơ chế hợp tác mở giữa "Nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp". Vậy Trường Đại học Công nghệ đang xây dựng mô hình liên kết này như thế nào để đảm bảo sinh viên tốt nghiệp đáp ứng đúng nhu cầu thực tế?
Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình: Từ khi thành lập, Trường Đại học Công nghệ luôn chú trọng mô hình hợp tác chiến lược giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Đối với lĩnh vực bán dẫn, chúng tôi không đào tạo đơn lẻ mà đồng hành cùng các tập đoàn lớn để thiết kế chương trình và nhận các đơn đặt hàng nhân lực trực tiếp.
Hiện nay, hoạt động hợp tác của nhà trường đang được triển khai rất hiệu quả ở cả khối doanh nghiệp FDI lẫn trong nước.
Theo đó, nhà trường phối hợp cùng Tập đoàn Samsung tại Việt Nam triển khai các chương trình đào tạo đại học và thạc sĩ. Đặc biệt, chương trình hợp tác với Samsung Electronics (Hàn Quốc) đào tạo Thạc sĩ Kỹ thuật Điện tử chuyên sâu về bán dẫn đã qua 3 khóa, có tiêu chuẩn đầu vào rất khắt khe (GPA từ 3.3/4.0 trở lên và vượt qua các vòng phỏng vấn ngặt nghèo).
Sinh viên được nhận học bổng toàn phần tại Việt Nam, sang Hàn Quốc thực tập thực tế và cam kết làm việc tại đây sau khi tốt nghiệp. Khóa đầu tiên hiện đang hoàn tất thủ tục visa để chuẩn bị sang Hàn Quốc làm việc.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng hợp tác với LG Display (Hải Phòng) trong chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ hiển thị tiên tiến (Advanced Display) cho 40 sinh viên ngành Cơ điện tử mỗi năm. Sinh viên nhận học bổng hỗ trợ sinh hoạt phí và định kỳ xuống thực tập, làm việc trực tiếp tại nhà máy của LG Display ở Hải Phòng.
Riêng trong lĩnh vực thiết kế vi mạch và bán dẫn, chúng tôi hợp tác sâu với nhiều doanh nghiệp quốc tế, trong đó mới đây có Tập đoàn Qorvo (Hoa Kỳ). Qorvo không chỉ hỗ trợ xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại mà còn tạo điều kiện để sinh viên của nhà trường được tham gia thực tập, làm việc trong môi trường công nghệ cao ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
Đối với các doanh nghiệp trong nước, nhà trường đồng hành chặt chẽ với Tập đoàn Viettel thông qua chương trình "Tài năng số".
Phóng viên: Bên cạnh công tác đào tạo, thầy có thể chia sẻ thêm về các hướng nghiên cứu trọng điểm trong lĩnh vực bán dẫn cũng như các kết quả có tiềm năng ứng dụng, thương mại hóa của nhà trường hiện nay?
Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình: Hoạt động nghiên cứu về bán dẫn đã được nhà trường bền bỉ triển khai từ những ngày đầu thành lập, tập trung vào hai nhánh cốt lõi: Hướng Vật liệu – Vật lý kỹ thuật và Hướng Thiết kế (bao gồm thiết kế mạch tương tự - analog, mạch số - digital và hệ thống vi cơ điện tử - MEMS).
Về nghiên cứu hàn lâm cơ bản phục vụ đào tạo sau đại học và công bố quốc tế, trường luôn duy trì vị thế cao. Đối với mảng ứng dụng và thương mại hóa, dù thị trường thiết kế chip chuyên sâu tại Việt Nam chưa quá lớn, trường đã chủ động bắt tay với các doanh nghiệp đóng gói và kiểm thử của Hàn Quốc tại Việt Nam để nâng cao năng lực công nghệ và tối ưu hóa quy trình.
Tiêu biểu có thể kể đến dự án hợp tác với Công ty ITM (Khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh) trong việc phát triển các hệ thống kiểm tra trang thiết bị tự động; hay các chương trình làm việc với MCNex (Ninh Bình) cùng một số doanh nghiệp đóng gói camera, linh kiện vi mạch khác nhằm nâng cao trình độ cho đội ngũ kỹ sư tại nhà máy.
Phóng viên: Theo giáo sư, đâu là thách thức lớn nhất hiện nay trong việc phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao và chúng ta cần những giải pháp căn cơ nào để bứt phá?
Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình: Thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở năng lực của người học, mà nằm ở việc xây dựng một hệ sinh thái tổng thể vững chắc kết nối giữa thể chế – doanh nghiệp – nhà trường.
Việt Nam có lợi thế rất lớn về nguồn nhân lực trẻ, thông minh, chăm chỉ và có nền tảng tư duy tốt, hoàn toàn có khả năng bắt nhịp ngay hoặc chỉ cần đào tạo bổ sung ngắn hạn là làm chủ được công nghệ.
Tuy nhiên, bài toán trọng tâm là làm sao thu hút hoặc xây dựng được các nhà máy bán dẫn lớn tại Việt Nam. Các nhà máy này phải định vị tham gia và cung cấp sản phẩm trực tiếp cho chuỗi cung ứng toàn cầu, bởi thị trường trong nước là quá nhỏ bé so với quy mô đầu tư khổng lồ của ngành bán dẫn.
Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn, theo tôi cần có một chiến lược đồng bộ ở tầm quốc gia.
Trước hết là chính sách thu hút đầu tư mang tính đột phá nhằm tạo dựng niềm tin để các "đại bàng" công nghệ trên thế giới mạnh dạn đầu tư, chuyển giao công nghệ và mở rộng hoạt động tại Việt Nam.
Chúng ta đang sở hữu lợi thế rất lớn về môi trường chính trị ổn định cùng tư duy phát triển cởi mở, vì vậy cần tận dụng tối đa những lợi thế này thông qua các chính sách ưu đãi đủ sức cạnh tranh về đất đai, thuế, hạ tầng và môi trường đầu tư.
Song song với đó, cần chú trọng phát triển hạ tầng nhân lực trong trung và dài hạn. Những định hướng chiến lược mà Đảng và Chính phủ đã ban hành, đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cũng như Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo - đang tạo ra nền tảng pháp lý quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học xây dựng hệ thống đào tạo chất lượng cao, gắn kết chặt chẽ với nhu cầu của doanh nghiệp.
Đây sẽ là cơ sở để Việt Nam hình thành nguồn nhân lực có chất lượng, được đào tạo bài bản và bền vững, đủ năng lực đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe của các tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới trong giai đoạn tới.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn chia sẻ của thầy.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://vnu.edu.vn/wefab-2026-dhqghn-thuc-day-he-sinh-thai-ban-dan-tu-dao-tao-nghien-cuu-den-thuong-mai-hoa-cong-nghe-post40169.html
