Công văn số 4069/BGDĐT-GDPT ngày 1/7/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn tổ chức sinh hoạt chuyên môn trong các cơ sở giáo dục phổ thông và sinh hoạt cụm chuyên môn đã quy định khá cụ thể nội dung sinh hoạt chuyên môn ở từng cấp học.
Chẳng hạn, Phụ lục III dành cho cấp trung học phổ thông bổ sung nhiều nội dung mới, cho thấy sinh hoạt chuyên môn sẽ không còn bó hẹp trong việc thống nhất kế hoạch giảng dạy hay xây dựng đề kiểm tra như trước.
Là một giáo viên trung học phổ thông đang kiêm nhiệm tổ trưởng chuyên môn, người viết nhận thấy những yêu cầu mới cũng đồng nghĩa với việc tổ trưởng sẽ phải đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn từ năm học tới.
Thứ nhất, tổ trưởng sẽ phải dành nhiều thời gian hơn cho việc tổ chức dạy học các môn học lựa chọn và tư vấn hướng nghiệp. Công văn yêu cầu sinh hoạt chuyên môn tập trung vào việc “tổ chức dạy học các môn học lựa chọn, chuyên đề học tập; tư vấn, hỗ trợ học sinh lựa chọn môn học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp".
Đây là nhiệm vụ không hề đơn giản, bởi vì Chương trình giáo dục phổ thông 2018 trao cho học sinh quyền lựa chọn môn học, nhưng để lựa chọn đúng, các em cần được tư vấn trên cơ sở năng lực học tập, nguyện vọng nghề nghiệp và yêu cầu tuyển sinh của các trường đại học.
Vì vậy, tổ trưởng chuyên môn không chỉ điều hành các buổi sinh hoạt mà còn phải tổ chức trao đổi trong tổ, thống nhất nội dung tư vấn, cập nhật thông tin tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp để giáo viên có thể hỗ trợ học sinh hiệu quả.
Thực tế, vào thời điểm học sinh lớp 10 đăng ký môn học cho năm tiếp theo, đây sẽ là một trong những công việc tốn nhiều thời gian của tổ chuyên môn.
Thứ hai, yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá sẽ khiến sinh hoạt chuyên môn thực chất hơn nhưng cũng đặt áp lực lớn hơn lên tổ trưởng.
Công văn nhấn mạnh việc "đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực; tăng cường khả năng tự học, tự nghiên cứu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn".
Nếu trước đây sinh hoạt chuyên môn chủ yếu nghe báo cáo, triển khai văn bản thì nay tổ trưởng phải lựa chọn chuyên đề, tổ chức nghiên cứu bài học, dự giờ, phân tích hoạt động học của học sinh và cùng giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học.
Chẳng hạn, thay vì chỉ nhận xét một tiết học đúng quy trình, tổ chuyên môn sẽ phải trao đổi vì sao học sinh chưa biết vận dụng kiến thức để giải quyết tình huống thực tiễn, từ đó tìm giải pháp khắc phục. Vai trò điều phối những hoạt động này hầu như đều thuộc về tổ trưởng.
Thứ ba, phạm vi công việc của tổ trưởng sẽ mở rộng sang các hoạt động nghiên cứu khoa học, STEM/STEAM và hướng nghiệp.
Công văn yêu cầu "tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục STEM/STEAM, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và các hoạt động giáo dục gắn với yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực cho giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và thị trường lao động".
Điều này có nghĩa tổ trưởng không chỉ quan tâm đến giờ dạy trên lớp mà còn phải kết nối giáo viên trong tổ để xây dựng các chủ đề STEM, tổ chức hoạt động trải nghiệm hoặc hướng dẫn học sinh tham gia nghiên cứu khoa học.
Ở nhiều trường, các hoạt động này trước đây thường do một vài giáo viên đảm nhận, nhưng với định hướng mới, đây sẽ trở thành nội dung thường xuyên của sinh hoạt chuyên môn.
Thứ tư, phân tích dữ liệu học tập sẽ trở thành nhiệm vụ quan trọng của tổ chuyên môn.
Công văn yêu cầu "phân tích kết quả học tập của học sinh; đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng dạy học, hỗ trợ học sinh trong quá trình học tập và định hướng sau trung học phổ thông", đồng thời "phân tích dữ liệu học tập, kết quả thi, kết quả đánh giá năng lực của học sinh để điều chỉnh kế hoạch giáo dục và nâng cao chất lượng dạy học".
Theo người viết, đây là điểm mới rất đáng chú ý. Trước đây, nhiều tổ chuyên môn chủ yếu thống kê tỷ lệ khá, giỏi hoặc tỷ lệ học sinh dưới trung bình. Nay, tổ trưởng sẽ phải cùng giáo viên phân tích dữ liệu sâu hơn để xác định học sinh yếu ở nội dung nào, nguyên nhân xuất phát từ phương pháp dạy học hay từ kỹ năng học tập của học sinh, qua đó đề xuất giải pháp phù hợp thay vì chỉ nhìn vào điểm số.
Thứ năm, tổ trưởng sẽ phải đóng vai trò đầu mối trong chuyển đổi số của tổ chuyên môn.
Công văn yêu cầu "xây dựng, khai thác và chia sẻ học liệu, học liệu số, ngân hàng câu hỏi, công cụ kiểm tra, đánh giá và các sản phẩm chuyên môn phục vụ dạy học, giáo dục"; đồng thời "khai thác hiệu quả dữ liệu giáo dục, công nghệ số, AI và các công cụ hỗ trợ phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục và tổ chức hoạt động chuyên môn", cũng như "chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số trong dạy học, kiểm tra đánh giá, tư vấn hướng nghiệp và quản trị hoạt động chuyên môn".
Có thể nói, đây là nội dung mới nhất và cũng khó nhất. Muốn hướng dẫn giáo viên ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu hay kiểm tra đánh giá, trước hết tổ trưởng phải tự học, tự trải nghiệm và cập nhật công nghệ.
Không ít giáo viên hiện nay đã biết sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ công việc, nhưng cũng còn nhiều người lúng túng. Vì vậy, tổ trưởng sẽ là người kết nối, chia sẻ kinh nghiệm để cả tổ cùng nâng cao năng lực số.
Thứ sáu, giáo dục mũi nhọn cũng được đưa vào nội dung sinh hoạt chuyên môn. Công văn yêu cầu "nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, bồi dưỡng học sinh giỏi, nghiên cứu khoa học kỹ thuật, chuẩn bị cho học sinh tham gia các kỳ thi, cuộc thi trong nước và quốc tế".
Điều này cho thấy sinh hoạt chuyên môn không chỉ hướng tới nâng cao chất lượng đại trà mà còn phải quan tâm đến việc phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng lực nổi trội. Điều đó đồng nghĩa tổ trưởng sẽ phải chủ trì nhiều chuyên đề hơn về bồi dưỡng học sinh giỏi, chia sẻ kinh nghiệm ôn luyện và phối hợp giáo viên xây dựng kế hoạch phát triển đội tuyển.
Có thể thấy, Công văn 4069 mở rộng đáng kể nội dung sinh hoạt chuyên môn. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc khối lượng công việc của tổ trưởng sẽ tăng lên, từ điều hành chuyên môn, tư vấn hướng nghiệp, phân tích dữ liệu học tập đến thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng AI trong nhà trường.
Theo người viết, những yêu cầu mới là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, khi giao thêm nhiều nhiệm vụ cho tổ trưởng chuyên môn, ngành giáo dục cũng cần quan tâm hơn đến chế độ giảm định mức tiết dạy, bồi dưỡng năng lực quản lí chuyên môn và có chính sách động viên phù hợp.
Bạn đọc có thể xem toàn văn Công văn số 4069/BGDĐT-GDPT TẠI ĐÂY.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
