Quyết định số 1314/QĐ-BGDĐT ngày 13/5/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học, thạc sĩ (được sửa đổi bởi Quyết định số 2101/QĐ-BGDĐT) là cơ sở quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học chuẩn hóa nội dung đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn.
Bám sát yêu cầu của chuẩn chương trình, nhiều trường đại học đã tăng cường đầu tư phòng thí nghiệm, đẩy mạnh hoạt động thực hành, thực tập và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp nhằm giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học.
Trường đại học chú trọng tăng thời lượng thực hành, thực tập doanh nghiệp cho sinh viên
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Thăng Long - Trưởng khoa, Khoa Công nghệ Điện tử, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, nhà trường đã xây dựng, cập nhật và triển khai chương trình đào tạo chuyên ngành Kỹ thuật thiết kế vi mạch trên cơ sở bám sát Quyết định số 1314/QĐ-BGDĐT về chuẩn chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn trình độ đại học, thạc sĩ và Quyết định số 2101/QĐ-BGDĐT về sửa đổi chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học, thạc sĩ.
Chương trình được xây dựng theo định hướng đào tạo kỹ sư chất lượng cao, tập trung vào hai lĩnh vực trọng tâm của ngành bán dẫn là thiết kế không xưởng (Fabless Design) và thiết kế - chế tạo vi mạch tích hợp (IDM).
Về chuẩn đầu ra, chương trình chú trọng phát triển năng lực toàn diện cho người học, bao gồm: năng lực giải quyết các bài toán kỹ thuật phức tạp; năng lực thiết kế, mô phỏng, kiểm thử và đánh giá hệ thống vi mạch; kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp kỹ thuật; năng lực ngoại ngữ.
Đặc biệt, chương trình được thiết kế theo định hướng tăng cường thực hành và trải nghiệm thực tế. Tỷ lệ học phần thực hành, thí nghiệm, đồ án và thực tập chiếm tỷ trọng lớn, trong đó toàn bộ kiến thức chuyên ngành đều có học phần thực hành/thí nghiệm; sinh viên được tham gia học phần thực tập doanh nghiệp, dự án cuối khóa (capstone project) và khóa luận gắn với bài toán thực tế của doanh nghiệp.
Ngoài ra, nhà trường đã đầu tư theo lộ trình các phòng thí nghiệm thiết kế vi mạch, đo kiểm vi mạch, AI và hệ thống nhúng, đồng thời định hướng xây dựng phát triển, nâng cấp các phòng thí nghiệm trọng điểm về vi mạch, bán dẫn theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg ngày 21/09/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050".
Theo thầy Long, kể từ khi chính thức tuyển sinh vào năm học 2024-2025, sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật thiết kế vi mạch được tuyển sinh chung với nhóm ngành Máy tính, sau đó các em sẽ lựa chọn chuyên ngành theo nguyện vọng và quy định của nhà trường. Trong 2 năm qua, nhà trường tuyển đủ chỉ tiêu 150 sinh viên/năm cho chuyên ngành này, đạt tỷ lệ tuyển sinh 100%. Không chỉ vậy, tỷ lệ sinh viên duy trì học tập đều ở mức cao, hầu hết theo học đúng tiến độ, rất ít trường hợp thôi học hoặc chuyển ngành.
Kết quả này đến từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng của nhà trường trong đào tạo và hỗ trợ người học, bởi đây là lĩnh vực này đòi hỏi cao về nền tảng toán học, tư duy logic, kỹ năng thiết kế, lập trình, sử dụng các công cụ công nghệ cao. Bên cạnh đó, trình độ tiếng Anh và khả năng tự học, nghiên cứu cũng là một yêu cầu bắt buộc. Vì vậy, nhà trường triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người học như: cố vấn học tập, tăng cường tiếng Anh chuyên ngành, seminar học thuật với chuyên gia và doanh nghiệp, tăng cường kỹ năng thực hành, giải quyết vấn đề cho sinh viên.
Về việc đào tạo chuyển đổi từ ngành gần sang vi mạch bán dẫn được nhà trường xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm mở rộng nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn. Đối tượng phù hợp là người học thuộc các ngành/chuyên ngành như: Kỹ thuật máy tính, Điện tử viễn thông, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính, các ngành kỹ thuật có nền tảng điện - điện tử và lập trình.
Sinh viên chuyển sang lĩnh vực vi mạch bán dẫn cần đáp ứng yêu cầu về nền tảng toán học và khoa học tự nhiên; năng lực học tập; tiếng Anh kỹ thuật và điểm trung bình tích lũy theo quy định.
Để hỗ trợ người học, nhà trường định hướng xây dựng các học phần bổ trợ và học phần cầu nối như: kỹ thuật xung-số, HDL, vi xử lý, kiến trúc máy tính, cơ sở vật lý vi điện tử, hệ thống nhúng và thiết kế vi mạch số. Đồng thời, chương trình được thiết kế theo hướng liên ngành, tích hợp AI, IoT và hệ thống nhúng nhằm giúp người học có khả năng thích ứng với xu hướng phát triển công nghệ vi mạch bán dẫn hiện nay.
Khoa cũng tổ chức các khóa học ngắn hạn giúp sinh viên quan tâm đến lĩnh vực vi mạch tiếp cận kiến thức chuyên sâu, từ đó định hướng học tập và phát triển nghề nghiệp phù hợp.
Là một trong những cơ sở đào tạo vi mạch bán dẫn, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) từ năm 2024 đã bắt đầu tuyển sinh, đào tạo chuyên sâu về vi mạch bán dẫn thông qua ngành Công nghệ bán dẫn, Thiết kế vi mạch.
Chia sẻ về công tác tuyển sinh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Đức Hùng - Trưởng Bộ môn Điện tử, Khoa Điện tử - Viễn thông, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, năm 2025, nhà trường tuyển sinh 80 chỉ tiêu ngành Thiết kế vi mạch, tỷ lệ sinh viên nhập học đạt khoảng 93%. Với ngành Công nghệ bán dẫn, nhà trường tuyển sinh 60 chỉ tiêu, tỷ lệ nhập học đạt 100%.
Về chương trình đào tạo, thời gian qua nhà trường đã tiến hành rà soát và tự đánh giá đáp ứng chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo để phục vụ công tác tuyển sinh năm 2026.
Khoa Điện tử - Viễn thông, đơn vị phụ trách ngành Thiết kế vi mạch triển khai các lớp đào tạo ngoại ngữ tăng cường cho sinh viên nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra năng lực ngoại ngữ cấp độ 4/6, cao hơn so với chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Phòng thí nghiệm thiết kế vi mạch của Khoa mới được đầu tư đã đi vào hoạt động, phục vụ sinh viên các ngành Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông, hướng Điện tử và Vi điện tử, sinh viên ngành Thiết kế vi mạch khóa 2024, 2025. Các em được cung cấp kiến thức, kỹ năng thực hành với chuẩn đầu ra được thiết kế theo hướng "Thiết kế và chế tạo vi mạch tích hợp", "Thiết kế không xưởng". Ngoài ra, Khoa thường xuyên tổ chức các buổi tham quan doanh nghiệp, tập huấn kỹ năng mềm, hướng dẫn sinh viên làm dự án và tham gia nghiên cứu khoa học.
Thầy Hùng chia sẻ thêm, trong thời gian qua, nhà trường đã ký kết nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn như: Synopsys, Faraday, FPT Telecom, bên cạnh các đối tác truyền thống như: BOS Semiconductor, Microchip và Renesas. Vì vậy, sinh viên có cơ hội thực tập và tham gia thực hiện đồ án cùng các doanh nghiệp thiết kế vi mạch. Hoạt động này được duy trì thường niên trong khuôn khổ hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, góp phần giúp người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.
Nhà trường cũng đang phối hợp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Synopsys Việt Nam để đào tạo các khóa ngắn hạn thiết kế vi mạch theo chuẩn quốc tế của Synopsys. Chương trình nhằm trang bị cho người học kiến thức và kỹ năng sát với yêu cầu của doanh nghiệp, qua đó rút ngắn thời gian đào tạo sau tuyển dụng, đồng thời nâng cao cơ hội thực tập và việc làm cho người học.
Sinh viên và giảng viên của khoa đang tham gia các dự án thiết kế vi mạch theo khuôn khổ hợp tác cùng nghiên cứu với Công ty Cổ phần Viễn thông FPT (FPT Telecom), qua đó sinh viên có cơ hội thực tập và làm việc tại FPT Telecom.
Hàng năm, khoa tổ chức các buổi hội thảo định hướng kiến thức và kỹ năng về thiết kế vi mạch với sự tham gia của các doanh nghiệp thiết kế vi mạch, các khóa hè thiết kế vi mạch cho sinh viên nhằm giúp các em có cơ hội tiếp cận với doanh nghiệp về các thông tin tuyển dụng, thực tập.
Đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp và hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng đào tạo
Năm 2024, Trường Đại học FPT chính thức mở đào tạo chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn nhằm cung cấp nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành này trong nước và quốc tế.
Tiến sĩ Nguyễn Minh Trường - Trưởng khoa, Khoa Vi mạch Bán dẫn, Trường Đại học FPT cơ sở Đà Nẵng cho biết, chuyên ngành Thiết kế vi mạch bán dẫn của trường được thiết kế bám sát chuẩn chương trình đào tạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Về khung năng lực cốt lõi, chương trình đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kiến thức giáo dục đại cương, kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành theo quy định.
Về chuẩn đầu ra, chương trình đảm bảo sinh viên tốt nghiệp nắm vững lý thuyết nền tảng về kỹ thuật điện, điện tử, điện từ trường và vật lý chất rắn. Ngoài ra sinh viên đạt trình độ ngoại ngữ (tiếng Anh/Trung/Nhật) để làm việc trong môi trường toàn cầu.
Về tự chủ và trách nhiệm, sinh viên được trang bị tư duy pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng giải quyết vấn đề kỹ thuật phức tạp, đáp ứng yêu cầu kiểm định chất lượng giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tại Trường Đại học FPT, sinh viên chuyên ngành Vi mạch bán dẫn được đẩy mạnh thực hành thông qua các chương trình giáo dục chuyên biệt của trường như: thực hành trên công cụ chuẩn công nghiệp; có học kỳ tại doanh nghiệp; đào tạo gắn liền giải quyết bài toán thực tế.
Để hỗ trợ người học trong lĩnh vực này, thầy Trường cho biết, nhà trường triển khai nhiều chương trình học bổng như Tinh hoa công nghệ, Chiến binh Công nghệ. Bên cạnh đó, trường duy trì nhiều chính sách hỗ trợ tài chính với các mức ưu đãi khác nhau như học bổng Nữ sinh công nghệ. Năm 2026, nhà trường tiếp tục áp dụng chính sách ưu đãi cho học sinh khu vực 1 (thí sinh tại các địa phương miền núi, vùng cao, vùng sâu, hải đảo hoặc các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn) và chương trình học trước, trả học phí sau nhằm tạo điều kiện cho người học giảm bớt gánh nặng tài chính trong học tập.
Với sinh viên chuyên ngành Vi mạch bán dẫn, nhà trường tạo nhiều cơ hội thực hành, trải nghiệm môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học, thông qua một số hoạt động tại trường và các đơn vị đối tác.
Theo đó, Khoa Vi mạch bán dẫn phối hợp chặt chẽ với Công ty Cổ phần Bán dẫn FPT (FPT Semiconductor) giúp sinh viên có cơ hội tham gia dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) về thiết kế vi mạch, kiểm thử, đóng gói chip ngay trong hệ sinh thái của tập đoàn. Các em còn được thực tập thực tế từ 4 - 8 tháng tại Công ty Cổ phần Bán dẫn FPT hoặc doanh nghiệp FDI toàn cầu, trực tiếp làm việc và học hỏi kinh nghiệm với chuyên gia thiết kế chip.
Không chỉ vậy, Trường Đại học FPT còn ký kết chiến lược với các đại học chuyên sâu về bán dẫn hàng đầu châu Á như: Đại học Gachon (Hàn Quốc), Đại học Asia (Đài Loan, Trung Quốc). Nhà trường triển khai chương trình trao đổi và bằng cấp kép, sinh viên được tham gia đào tạo ngắn hạn tại phòng lab ở Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) hoặc học theo lộ trình 2+2 để lấy bằng kỹ sư toàn cầu, đảm bảo đầu ra tại thị trường quốc tế.
Trong khi đó, Trưởng khoa, Khoa Công nghệ Điện tử, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, sinh viên theo học ngành này được nhà trường hỗ trợ thông qua chính sách học bổng của trường, học bổng từ kênh kết nối của trường với doanh nghiệp, các học phần thực hành chuyên sâu với phòng thí nghiệm/thực hành hiện đại, hoạt động nhóm nghiên cứu khoa học của sinh viên được phát triển đồng bộ, các seminar học thuật/công nghệ với chuyên gia và doanh nghiệp...
Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều sinh viên theo đuổi định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn đã nhận được học bổng/tài trợ để có cơ hội tham gia kiến tập, thực tập, phát triển chuyên môn nghề nghiệp tại các trường, doanh nghiệp ở Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản.
Thầy Long nhấn mạnh, nhà trường xác định hợp tác với doanh nghiệp trong nước và quốc tế là yếu tố then chốt trong đào tạo nguồn nhân lực vi mạch bán dẫn chất lượng cao. Hiện khoa duy trì và phát triển mạng lưới hợp tác với nhiều doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước như: Intel, Synopsys, Cadence, Faraday, AccuChip, CTW Technology, Renesas, Marvell Bosch, TMA, Viettel, FPT, Mobifone...
Khoa định hướng phát triển mô hình liên kết "doanh nghiệp - nhà trường - phòng thí nghiệm", trong đó, doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, triển khai học phần, hướng dẫn thực hành và đánh giá kết quả học tập.
Về hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu, khoa hiện có sự tham gia của 3 giáo sư quốc tế trong hoạt động giảng dạy và phát triển chương trình đào tạo, góp phần tăng cường tính quốc tế hóa và cập nhật chuẩn đào tạo tiên tiến.
Khoa cũng đang duy trì hợp tác với nhiều trường đại học quốc tế như: Viện Công nghệ Tokyo (Nhật Bản), Đại học Quốc lập Trung Chính (Đài Loan, Trung Quốc), Đại học Waterloo (Canada), Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore). Trong giai đoạn 2026-2030, khoa tiếp tục định hướng mở rộng hợp tác với các tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp bán dẫn hàng đầu như Synopsys, Cadence, Keysight, Intel, NVIDIA… nhằm cập nhật công nghệ, công cụ thiết kế, nâng cao năng lực nghiên cứu và tăng cường cơ hội việc làm cho sinh viên.
