Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang chuyển mạnh sang xe điện, năng lượng sạch và công nghệ thông minh, nhu cầu về nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với xu hướng phát triển xanh, bền vững ngày càng trở nên cấp thiết.
Nắm bắt sự chuyển dịch đó, từ năm 2026 Trường Cơ khí - Ô tô (Đại học Công nghiệp Hà Nội) bắt đầu tuyển sinh chương trình đào tạo Kỹ thuật ô tô và Năng lượng mới, hướng tới đào tạo đội ngũ kỹ sư đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong giai đoạn mới.
Chương trình đào tạo Kỹ thuật ô tô và Năng lượng mới đón đầu làn sóng chuyển dịch xanh toàn cầu
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Đức Hiếu - Trưởng khoa, Khoa Cơ khí động lực, Trường Cơ khí - Ô tô (Đại học Công nghiệp Hà Nội) đánh giá, trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh và phát triển bền vững, chương trình đào tạo Kỹ thuật ô tô và Năng lượng mới đảm nhận vai trò quan trọng, thể hiện trên ba khía cạnh chính.
Thứ nhất, giữ vai trò trung tâm trong quá trình chuyển dịch xanh. Trước áp lực của biến đổi khí hậu và mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, các phương tiện sử dụng năng lượng sạch như ô tô điện, ô tô chạy bằng hydro hay nhiên liệu sinh học được xem là giải pháp quan trọng nhằm từng bước thay thế các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống, giúp giảm phát thải và thúc đẩy phát triển giao thông bền vững.
Thứ hai, trở thành động lực thúc đẩy phát triển đô thị thông minh (Smart City). Ô tô hiện đại không chỉ là phương tiện di chuyển, mà còn là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái số. Sự phát triển của các công nghệ như hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến (ADAS), kết nối xe với xe (V2V), kết nối xe với hạ tầng và vạn vật (V2X) cùng hệ thống giao thông thông minh (ITS) đang biến phương tiện giao thông thành một thực thể kết nối, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, tối ưu hóa giao thông và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Thứ ba, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển bền vững. Việc nghiên cứu, làm chủ công nghệ lưu trữ năng lượng tiên tiến như hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), giải pháp pin thông minh từ nguồn năng lượng tái tạo giúp các quốc gia giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tối ưu hóa chuỗi cung ứng công nghiệp trong dài hạn.
Từ những xu hướng trên có thể thấy, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này khoảng 5-10 năm tới sẽ tiếp tục gia tăng mạnh mẽ, đặc biệt khi sản lượng ô tô điện và ô tô hybrid được dự báo tăng nhanh trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam.
Chẳng hạn, tháng 10/2025 Công ty Cổ phần Sản xuất và Kinh doanh VinFast đã thông báo tuyển dụng hơn 3.000 kỹ thuật viên, gồm 2.000 kỹ thuật viên ô tô điện và 1.200 kỹ thuật viên xe máy điện, chưa kể các vị trí làm việc khác như kỹ sư sản xuất, kỹ sư nghiên cứu và phát triển, kỹ sư đảm bảo chất lượng…
Thầy Hiếu cho biết thêm, sinh viên tốt nghiệp chương trình đào tạo này có nhiều cơ hội việc làm tại doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục và đơn vị sản xuất trong lĩnh vực ô tô, năng lượng.
Với nhóm nghiên cứu và phát triển (R&D), sinh viên có thể đảm nhận vị trí, như kỹ sư thiết kế cấu trúc an toàn và khả năng hấp thụ năng lượng khi va chạm; chuyên gia phát triển thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) cho xe tự hành - phát triển hệ thống ADAS; kỹ sư tối ưu hóa vòng đời và tái chế pin Lithium-ion.
Với nhóm kỹ thuật hệ thống và tích hợp (Systems Integration), sinh viên có thể đảm nhận vị trí, như tích hợp phần cứng cảm biến (Radar, Lidar, Camera) lên nền tảng xe, phát triển hệ thống điều khiển thông minh; quản lý, vận hành xe tự hành, robot tự hành (AGV) trong logistics.
Ở mảng dịch vụ và kinh doanh, sinh viên có thể trở thành cố vấn dịch vụ, kỹ thuật viên bảo dưỡng - sửa chữa xe điện, nhân viên kinh doanh hoặc hỗ trợ sau bán hàng tại các doanh nghiệp ô tô.
Bên cạnh đó, người học có thể làm việc trong các dự án phát triển phương tiện sử dụng năng lượng mới như xe điện, xe hydro, phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học. Ngoài ra, các em cũng có thể công tác tại các trường cao đẳng, đại học, viện nghiên cứu với vai trò giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực phương tiện giao thông sử dụng năng lượng mới.
Tùy thuộc vào vị trí việc làm, năng lực chuyên môn và kinh nghiệm làm việc, mức thu nhập trong lĩnh vực kỹ thuật ô tô và năng lượng mới hiện dao động trung bình từ 10-30 triệu đồng/tháng. Đối với các vị trí kỹ sư, chuyên gia có trình độ cao hoặc làm việc trong lĩnh vực nghiên cứu, phát triển công nghệ, mức thu nhập có thể cao hơn đáng kể.
Đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất và kết nối doanh nghiệp
Năm 2026, Trường Cơ khí - Ô tô (Đại học Công nghiệp Hà Nội) chính thức tuyển sinh chương trình đào tạo Kỹ thuật ô tô và Năng lượng mới, thuộc ngành Kỹ thuật Cơ khí động lực. Với kinh nghiệm đào tạo trong lĩnh vực cơ khí động lực cùng sự đầu tư đồng bộ về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và hợp tác doanh nghiệp, nhà trường sở hữu nhiều lợi thế trong đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực ô tô điện và năng lượng mới.
Chia sẻ về thế mạnh trong đào tạo, thầy Hiếu cho biết, nhà trường sở hữu đội ngũ giảng viên được đào tạo bài bản tại các cơ sở giáo dục uy tín trong nước và quốc tế. Trong đó, hơn 80% giảng viên trong khoa có trình độ tiến sĩ trở lên, có chuyên môn sâu về kỹ thuật ô tô, công nghệ pin, nhiên liệu sinh học, hydro và giải pháp năng lượng mới.
Không chỉ có nền tảng học thuật vững chắc, đội ngũ giảng viên thường xuyên tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học, dự án chuyển giao công nghệ và hợp tác với doanh nghiệp trong lĩnh vực ô tô, năng lượng. Điều này giúp nội dung giảng dạy luôn bám sát thực tiễn sản xuất, cập nhật kịp thời xu hướng công nghệ mới của ngành.
Về cơ sở vật chất, nhà trường đầu tư đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu học tập và thực hành của sinh viên. Nhà trường trang bị hệ thống thiết bị đo kiểm, mô hình học cụ chuyên ngành cùng các phương tiện thực hành thực tế, trong đó có các dòng ô tô điện do VinFast tài trợ, như VF7, VF9.
Ngoài ra, nhà trường có mạng lưới hợp tác rộng với hơn 100 doanh nghiệp trong lĩnh vực ô tô và ô tô điện, gồm nhiều thương hiệu lớn, như VinFast, Toyota, Honda, Mitsubishi, Hyundai, THACO, Nissan Automotive Technology Việt Nam cùng các hệ thống gara, trung tâm dịch vụ kỹ thuật tại khu vực phía Bắc. Mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp giúp sinh viên có nhiều cơ hội thực tập, trải nghiệm thực tế, đồng thời mở rộng cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Thầy Hiếu chia sẻ thêm, chương trình đào tạo Kỹ thuật Ô tô và Năng lượng mới được xây dựng trên cơ sở tham khảo, kế thừa chương trình đang triển khai tại Đại học Khoa học Kỹ thuật Quảng Tây (Trung Quốc), hướng tới mục tiêu tăng cường hợp tác và liên kết đào tạo quốc tế trong thời gian tới.
Chương trình tập trung trang bị cho sinh viên kiến thức chuyên sâu về cấu tạo, nguyên lý hoạt động, thiết kế và tính toán các phương tiện sử dụng năng lượng mới như ô tô điện, ô tô chạy bằng hydro và phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học, đáp ứng xu hướng phát triển của ngành công nghiệp ô tô xanh.
So với ngành Kỹ thuật ô tô truyền thống, chương trình được bổ sung nhiều học phần chuyên sâu về hệ thống động lực điện và hydro, công nghệ pin, hệ thống quản lý pin (BMS), mô-tơ điện, bộ biến tần cùng các hệ thống điều khiển nguồn động lực trên xe năng lượng mới như hệ thống phân phối điện (PDU) và công nghệ phanh tái sinh.
Bên cạnh kiến thức chuyên ngành, sinh viên còn được tiếp cận công nghệ mới như hệ thống điều khiển thông minh, xe tự hành, hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến (ADAS) và giải pháp kết nối phương tiện trong hệ sinh thái giao thông số. Chương trình đồng thời chú trọng hình thành tư duy phát triển bền vững thông qua tối ưu hóa năng lượng, ứng dụng vật liệu mới, giảm phát thải carbon và nghiên cứu giải pháp tái chế pin.
Mục tiêu của chương trình là đào tạo đội ngũ kỹ sư có năng lực làm chủ công nghệ ô tô hiện đại, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh và thông minh.
Dành lời khuyên cho các thí sinh đang tìm hiểu và dự định lựa chọn chương trình đào tạo Kỹ thuật ô tô và Năng lượng mới trong mùa tuyển sinh năm 2026, Trưởng khoa, Khoa Cơ khí động lực, Trường Cơ khí - Ô tô (Đại học Công nghiệp Hà Nội) cho biết, đây là lĩnh vực có tính liên ngành cao, kết hợp giữa cơ khí, điện - điện tử, khoa học máy tính và công nghệ năng lượng xanh. Vì vậy, người học cần xây dựng nền tảng vững chắc về khoa học tự nhiên, đồng thời rèn luyện tư duy logic và kỹ năng giải quyết vấn đề.
Ngoài ra, các em cần có niềm đam mê với công nghệ mới, tinh thần tự học và khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của khoa học công nghệ. Ngoại ngữ, kỹ năng sử dụng các công cụ số, cùng sự cẩn trọng, tỉ mỉ và ý thức nghề nghiệp cũng là những yếu tố quan trọng giúp người học phát triển và thành công trong lĩnh vực này.
