Sự kiện VinFast hợp tác với 30 trường đại học, cao đẳng chuyên ngành kỹ thuật trên cả nước nhằm chuẩn hóa chương trình, giáo trình, tài liệu và học liệu, hướng tới mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong lĩnh vực sản xuất và sửa chữa ô tô điện đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của dư luận và giới chuyên môn. Đồng thời, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong gắn kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.
Trong khuôn khổ hợp tác này, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên và Trường Đại học Sao Đỏ là hai trong số các cơ sở đào tạo tham gia ký kết, thể hiện quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp ô tô điện.
Gắn đào tạo với sản xuất, thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và doanh nghiệp
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Thắng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên cho biết: Ngay từ năm 2005, khi tham gia Dự án hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hà Lan xây dựng chương trình đào tạo đại học, nhà trường đã xác định rõ theo định hướng nghề nghiệp ứng dụng (Profession Oriented Higher Education).
Trên cơ sở đó, trong suốt quá trình xây dựng, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình đào tạo qua các năm học, nhà trường luôn chú trọng tăng cường sự gắn kết với doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đã đồng hành, hỗ trợ nhà trường về cơ sở vật chất, phòng thực hành và trang thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập như ABB, Mitsubishi, Ford….Và gần đây nhất là VinFast - doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực ô tô điện, một xu hướng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam và trên thế giới.
Theo chia sẻ của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Thắng, nhà trường đánh giá cao tầm nhìn chiến lược của VinFast trong việc chủ động ký kết hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, đồng thời tài trợ ô tô điện và trang thiết bị phục vụ đào tạo. Những hoạt động này góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho ngành công nghiệp ô tô nói chung và ô tô điện nói riêng của quốc gia.
Đồng thời, đây cũng là những hành động thiết thực, mang nhiều ý nghĩa trong việc triển khai hiệu quả mô hình hợp tác ba nhà “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Từ góc độ quản lý, thầy Thắng cho rằng việc doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo, từ góp ý, phản biện chương trình đào tạo đến hỗ trợ trang thiết bị giảng dạy, được xem là yếu tố then chốt góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khi sinh viên được học tập, thực hành trên các trang thiết bị hiện đại mà doanh nghiệp đang sử dụng trong sản xuất, kiến thức và kỹ năng tích lũy sẽ tiệm cận hơn với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.
Bên cạnh đó, quá trình thực tập tại doanh nghiệp giúp sinh viên nhanh chóng “bắt nhịp” với môi trường làm việc thực tiễn, được trải nghiệm và vận dụng trực tiếp những kiến thức, kỹ năng đã học trong nhà trường. Nhờ vậy, sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể tự tin ứng tuyển vào các vị trí việc làm, nhiều trường hợp không cần đào tạo lại hoặc chỉ cần đào tạo bổ sung ở mức tối thiểu, qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho cả người học và doanh nghiệp.
Tương tự, tại Trường Đại học Sao Đỏ, nhà trường cũng xác định rõ định hướng phát triển theo mô hình đại học ứng dụng. Theo đó, các chương trình đào tạo, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật - công nghệ, được xây dựng trên cơ sở bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường lao động.
Nhà giáo Ưu tú, Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Nguyên - Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ cho rằng, sự kiện hợp tác với VinFast không chỉ dừng lại ở liên kết đào tạo, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chuẩn hóa chương trình đào tạo kỹ sư ô tô điện.
Hiện nay, VinFast là doanh nghiệp tiên phong tại Việt Nam trong việc tự chủ nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, lắp ráp và kinh doanh ô tô, đặc biệt là ô tô điện. Việc VinFast chủ động hợp tác với các cơ sở đào tạo chuyên ngành kỹ thuật – công nghệ được xem là giải pháp thiết yếu nhằm tăng cường nguồn nhân lực cho lĩnh vực ô tô điện, không chỉ phục vụ nhu cầu của doanh nghiệp mà còn cho hệ thống các đại lý ủy quyền, thông qua việc hỗ trợ trang thiết bị, tài liệu và điều kiện đào tạo hiện đại cho nhà trường.
Theo chia sẻ của cô Nguyên, Trường Đại học Sao Đỏ xác định cốt lõi của cơ chế hợp tác là sự tham gia trực tiếp và xuyên suốt của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình đào tạo. Theo đó, VinFast không chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập hay tuyển dụng sau tốt nghiệp, mà còn cùng nhà trường xác định chuẩn năng lực đầu ra, xây dựng cấu trúc và nội dung các học phần, tham gia đào tạo giảng viên và phối hợp đánh giá kết quả đào tạo. Nhờ vậy, chương trình công nghệ ô tô điện được chuẩn hóa theo công nghệ, quy trình và tiêu chuẩn vận hành thực tế của doanh nghiệp, trên nền tảng học thuật của giáo dục đại học.
Dưới góc độ gắn kết nhà trường - doanh nghiệp, đây là mô hình hợp tác chiều sâu, mang tính hai chiều. Trong đó, nhà trường giữ vai trò nền tảng học thuật và bảo đảm chất lượng đào tạo, doanh nghiệp là chuẩn mực về công nghệ và môi trường thực tiễn; sinh viên là trung tâm, được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để có thể làm việc hiệu quả ngay sau khi ra trường. Mô hình này không chỉ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, mà còn nâng cao trách nhiệm chung của các bên đối với chất lượng nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, công nghiệp ô tô điện là lĩnh vực mang tính đặc thù, với nhiều nội dung mới mà các chương trình đào tạo ô tô truyền thống sử dụng động cơ đốt trong chưa bao quát hết. Vì vậy, thông qua hợp tác, VinFast chủ động “đặt hàng” các mô-đun đào tạo về bảo dưỡng, sửa chữa cơ bản ô tô điện tại các cơ sở đào tạo.
Chưa kể việc tổ chức giảng dạy trực tiếp trên hệ thống trang thiết bị và tài liệu đào tạo hiện đại do doanh nghiệp tài trợ sẽ giúp giảng viên và sinh viên sớm tiếp cận thực tế các vị trí việc làm mà VinFast đang có nhu cầu tuyển dụng.
“Việc doanh nghiệp tài trợ xe ô tô điện cùng hệ thống, cơ cấu thiết bị thực hành sẽ tạo ra chuyển biến rõ rệt trong chất lượng đào tạo. Sinh viên được học tập và thực hành trực tiếp trên các dòng xe VinFast VF7, VF8, VF9, sát với điều kiện sản xuất và dịch vụ kỹ thuật thực tế. Qua đó, người học có điều kiện hình thành sớm và nắm vững các kỹ năng nghề nghiệp, từ tuân thủ an toàn, chẩn đoán kỹ thuật đến bảo dưỡng, sửa chữa.
Cùng với việc nâng cấp điều kiện học tập, phương pháp giảng dạy và đánh giá cũng được đổi mới theo hướng lấy năng lực thực hiện công việc làm trung tâm. Điều này giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp nhanh chóng thích ứng với môi trường làm việc tại doanh nghiệp, đáp ứng tốt các yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động”, cô Nguyên kỳ vọng.
Phát triển bền vững đặt ra yêu cầu mới cho đào tạo kỹ sư ô tô điện
Trong bối cảnh chuyển dịch xanh và phát triển bền vững đang trở thành xu thế tất yếu, đào tạo kỹ sư ô tô điện không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho ngành công nghiệp mới nổi, mà còn gắn chặt với mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường và xây dựng lối sống xanh trong xã hội hiện đại.
Xu thế này đòi hỏi các trường đại học phải nhanh chóng đổi mới chương trình đào tạo, cập nhật công nghệ ô tô điện, gắn đào tạo với yêu cầu phát triển bền vững. Đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để chuẩn hóa đầu ra và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Tiến sĩ Lê Anh Vũ - Trưởng khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên cho rằng, trước yêu cầu chuyển dịch sang năng lượng sạch và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, phát triển xe điện đã trở thành xu thế tất yếu. Sự tăng trưởng nhanh của thị trường xe điện tại Việt Nam đang đặt ra nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực ô tô, cơ điện tử, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.
Nắm bắt xu thế này, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên đã và đang triển khai đào tạo nhiều chuyên ngành theo định hướng phát triển xanh và bền vững, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong giai đoạn chuyển dịch công nghệ.
Theo Tiến sĩ Lê Anh Vũ, đào tạo kỹ sư ô tô điện có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng tồn tại những khác biệt cốt lõi so với đào tạo ô tô sử dụng động cơ đốt trong. Sự chuyển dịch từ hệ thống cơ khí truyền thống sang các hệ thống điện – điện tử, điều khiển và phần mềm đòi hỏi người học phải được trang bị thêm kiến thức về an toàn điện cao áp, pin, hệ thống sạc và quản lý năng lượng. Điều này kéo theo yêu cầu đầu tư lớn hơn về cơ sở vật chất, trang thiết bị và chi phí đào tạo.
Trong bối cảnh đó, sự kiện Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên tăng cường hợp tác với VinFast được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Theo nội dung ký kết, hai bên sẽ đẩy mạnh hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu – chuyển giao công nghệ, trao đổi chuyên gia, tiếp nhận sinh viên thực tập và tuyển dụng sinh viên sau tốt nghiệp.
Nhà trường cam kết huy động tối đa nguồn lực để triển khai hiệu quả các nội dung hợp tác đã ký kết, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ từ VinFast cũng như các doanh nghiệp để cùng đào tạo đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên chất lượng cao, góp phần phát triển bền vững ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.
“Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, thông qua hợp tác với VinFast, sinh viên của trường đã được tham gia thực tập tại doanh nghiệp và bước đầu nhận được những phản hồi tích cực. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác trong thời gian tới.
Theo định hướng hợp tác, doanh nghiệp sẽ tiếp tục hỗ trợ nhà trường về trang thiết bị, thông tin kỹ thuật và môi trường công nghiệp thực tế. Trên cơ sở đó, nhà trường lồng ghép, cập nhật nội dung vào chương trình đào tạo hiện có, đồng thời kết hợp giảng viên của trường với chuyên gia doanh nghiệp trong quá trình giảng dạy, qua đó nâng cao tính đa dạng, linh hoạt và tính cập nhật của chương trình đào tạo”, thầy Vũ chia sẻ.
Trong khi đó, theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Nguyên, ô tô điện là một cấu phần quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, góp phần giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Vì vậy, việc đưa nội dung này vào chương trình đào tạo mang ý nghĩa giáo dục toàn diện, không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng công nghệ cho sinh viên mà còn góp phần hình thành tư duy kỹ thuật gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
“Thông qua đào tạo, sinh viên từng bước được nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và vai trò của người kỹ sư đối với cộng đồng. Đây chính là nền tảng để đào tạo đội ngũ kỹ sư vừa vững chuyên môn, vừa có tư duy phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp trong giai đoạn mới”, Tiến sĩ Nguyên cho hay.
Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ cho biết, đào tạo ô tô điện mở ra cơ hội phát triển liên ngành rõ rệt cho nhà trường, bởi đây là lĩnh vực tích hợp cơ khí, điện – điện tử, tự động hóa, công nghệ thông tin và dữ liệu. Không chỉ phục vụ đào tạo, ô tô điện còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu ứng dụng phù hợp với mô hình đại học ứng dụng, từ quản lý năng lượng, an toàn điện áp cao đến chẩn đoán và điều khiển thông minh.
So với đào tạo ô tô sử dụng động cơ đốt trong, ô tô điện vẫn kế thừa nhiều hệ thống tương đồng như thân vỏ, hệ thống phanh, bánh xe, hệ thống treo, lái và các hệ thống điện – điện tử sử dụng nguồn 12V. Tuy nhiên, các hệ thống đặc thù trên ô tô điện lại có sự khác biệt căn bản so với xe truyền thống.
Theo đó, chương trình đào tạo công nghệ ô tô điện được xây dựng trên nguyên tắc kế thừa và phát triển từ đào tạo ô tô truyền thống, đồng thời có những điều chỉnh phù hợp với đặc thù công nghệ mới. Trọng tâm kiến thức được mở rộng sang các lĩnh vực điện – điện tử, pin và quản lý năng lượng. Kỹ năng đào tạo tập trung vào an toàn điện áp cao và chẩn đoán hệ thống, trong khi tư duy đào tạo chuyển sang tiếp cận hệ thống và tích hợp đa công nghệ.
“Thông qua hợp tác đào tạo với doanh nghiệp, sinh viên được bổ sung, cập nhật các kiến thức mới về hệ thống điện áp cao, pin, động cơ điện, hệ thống sạc và điều khiển. Việc được trực tiếp học tập, thực hành trên các thiết bị và phương tiện hiện đại giúp sinh viên hình thành kỹ năng nghề nghiệp và tư duy công nghệ cần thiết, đáp ứng yêu cầu công việc trong lắp ráp, sản xuất, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa ô tô điện sau khi ra trường”, cô Nguyên nhấn mạnh.
