Ðau mắt đỏ rất dễ bùng phát thành dịch

16/08/2012 13:18 ThS. BS. Lê Xuân Cung/ SK ĐS
Bệnh viêm kết mạc cấp, còn được gọi bằng một cái tên dân dã là “đau mắt đỏ”. Đây là một bệnh rất dễ lây lan trong cộng đồng nên thường phát triển thành dịch.

Bệnh viêm kết mạc cấp, còn được gọi bằng một cái tên dân dã là “đau mắt đỏ”. Đây là một bệnh rất dễ lây lan trong cộng đồng nên thường phát triển thành dịch. Bệnh gặp phổ biến ở nước ta, thường là vào mùa hè và có thể bắt đầu vào giữa tháng 8 khi mưa kéo dài gây lụt úng, thời tiết ẩm thấp, nguồn nước bị ô nhiễm. Trong đó, ở các thành phố lớn gặp nhiều hơn ở nông thôn do mật độ dân cư đông hơn.

Kết mạc là một lớp niêm mạc mỏng, trong suốt bao phủ mặt sau của mi, cùng đồ và mặt trước củng mạc. Nó liên tiếp với da mi ở bờ mi (gọi là đường xám) và liên tiếp với biểu mô giác mạc ở vùng rìa. Như vậy kết mạc mắt tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài nên nó rất dễ bị nhiễm các yếu tố gây bệnh và ngược lại khi bị viêm thì các yếu tố gây bệnh rất dễ phát tán ra ngoài và lây cho những người khác.

Sẽ rất nguy hiểm nếu tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid khi bị đau mắt.

Nguyên nhân gây bệnh

Viêm kết mạc cấp do rất nhiều nguyên nhân: do vi khuẩn (tụ cầu, liên cầu, trực khuẩn, tạp khuẩn...), do virut (Adeno virut, virut Herpes...), do ký sinh trùng... Tuy nhiên, bệnh viêm kết mạc cấp có thể phát triển thành dịch (gọi là dịch đau mắt đỏ) thì nguyên nhân chủ yếu là do virut mà hay gặp là virut hạch (Adeno virut). Thời gian ủ bệnh (từ khi bị nhiễm đến khi xuất hiện bệnh) thường kéo dài 3 ngày.

Triệu chứng điển hình

Tin từ Bệnh viện Mắt TW cho biết, số bệnh nhân bị đau mắt đỏ đến khám tăng cao liên tục trong những ngày gần đây, với khoảng 150 - 200 ca/ngày; các bệnh nhân từ Hà Nội và các tỉnh lân cận như: Bắc Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Hòa Bình...

Hiện mới bắt đầu mùa dịch, do đó số mắc dự báo sẽ còn tăng cao trong các tuần tiếp theo. Theo các bác sĩ Bệnh viện Mắt TW: Ðã có nhiều trường hợp viêm loét giác mạc do điều trị không đúng. Sẽ rất nguy hiểm nếu tự dùng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid, như thuốc có thành phần là dexa.

Dùng thuốc có chứa thành phần này ở giai đoạn sớm của đau mắt đỏ do virut có thể làm giảm khả năng miễn dịch, tăng nguy cơ bội nhiễm và biến chứng”. Chính vì vậy, khi bị đau mắt đỏ nên đi khám để được bác sĩ kê đơn dùng thuốc đúng, tuyệt đối không được tự mua thuốc có chứa corticoid để điều trị và cần giữ gìn vệ sinh để tránh nguy cơ lây nhiễm cho người khác.

Bệnh nhân sẽ thấy mắt  ngứa, cộm, chói, sợ ánh sáng, chảy nước mắt và có nhiều chất tiết ở mắt. Đôi khi sáng ngủ dậy, tiết tố viêm làm cho hai mi dính chặt lại nên bệnh nhân rất khó mở mắt. Bệnh nhân thấy nhìn khó nhưng thị lực thường không giảm (trừ khi có biến chứng viêm giác mạc).

Khám mắt sẽ thấy mi mắt sưng nề, mạch máu kết mạc (phần lòng trắng của mắt) bị cương tụ làm cho mắt bị đỏ, kết mạc có thể phù nề. Có thể có xuất huyết dưới kết mạc (gặp trong hình thái viêm kết mạc xuất huyết). Kết mạc mi có thể có lớp giả mạc che phủ (gặp trong hình thái viêm kết mạc giả mạc), kết mạc mi có tổn thương nhú, hột. Trường hợp nặng có thể gây tổn thương giác mạc làm cho giác mạc bị mờ đục do thẩm lậu viêm, khi đó thị lực của bệnh nhân giảm rất nhiều. Bệnh nhân có thể bị sốt nhẹ, có sưng hạch góc hàm hoặc hạch sau tai, họng đỏ, amidan sưng to, có nốt mụn phỏng ở ngoài da mi và mặt.

Rất dễ bùng phát thành dịch

Bệnh có thể lây từ người này sang người khác qua nước mắt và tiết tố có chứa nhiều yếu tố gây bệnh. Bệnh có thể lây qua các đường:

Lây qua các vật dụng sinh hoạt: do dùng chung khăn mặt và chậu rửa mặt, bệnh nhân dụi mắt và cầm nắm vào các đồ vật và sẽ lây cho những người dùng chung đồ vật đó (hay gặp ở những người trong cùng gia đình, các nhà trẻ, mẫu giáo), hoặc lây qua môi trường bể bơi, ở một số nơi do vệ sinh kém (như ở một số vùng nông thôn) có thể lây qua vật trung gian là ruồi.

Lây qua đường nước bọt: nước mắt được tiết ra sau khi làm nhiệm vụ dinh dưỡng và làm sạch cho mắt sẽ thoát qua đường dẫn nước mắt (lệ đạo) để xuống mũi, họng. Ở người bị viêm kết mạc cấp, trong nước mắt có chứa rất nhiều yếu tố gây bệnh, khi bệnh nhân nói chuyện, ho hoặc hắt hơi thì yếu tố gây bệnh sẽ theo nước bọt bắn ra ngoài và lây bệnh cho người khác.

Điều trị thế nào?

Khi bị bệnh, bệnh nhân nên đến khám tại các cơ sở khám chữa mắt để có chẩn đoán và phương pháp điều trị hợp lý. Tránh một số trường hợp bệnh nhân tự mua thuốc về nhỏ gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Dùng kháng sinh tra tại mắt: Hiện nay có rất nhiều kháng sinh phổ rộng như: tobrex, oflovid, okacin... có thể tra mắt 6 - 8 lần mỗi ngày. Khi bệnh nhân có sốt, sưng hạch, viêm họng, có thể dùng một số kháng sinh như: erythromyxin, cephalexin... Khi bệnh nhân có sốt, đau nhức, có thể dùng thuốc chống viêm, giảm đau: paracetamol...; dùng thuốc chống viêm giảm phù nề như: alphachymotrypsine, amitase;... các vitamin nhóm: B, C giúp tăng cường sức đề kháng.

Kết mạc mi có tổn thương nhú, hột.

Phương pháp phòng bệnh

Vệ sinh sạch sẽ, khi đi đường bụi phải đeo kính, thường xuyên tra nước muối sinh lý để rửa mắt. Khi có người bị viêm kết mạc cấp, phải có ý thức phòng tránh lây nhiễm cho người khác như: dùng riêng khăn và chậu rửa mặt, đeo kính và đeo khẩu trang, hạn chế đến những nơi đông người khi không cần thiết (trẻ em nên cho nghỉ học để tránh lây nhiễm cho những bạn khác). Trước khi dùng các vật dụng chung phải rửa tay bằng xà phòng.

Bệnh viêm kết mạc cấp có thể khỏi hoàn toàn trong vòng 1 đến 2 tuần không để lại di chứng, tuy nhiên nó có thể gây ra một số hậu quả ảnh hưởng đến sinh hoạt và lao động. Bệnh có thể gây nên tổn thương giác mạc: như viêm giác mạc đốm, viêm giác mạc chấm nông gây giảm thị lực kéo dài và có thể lây lan thành dịch.

ThS. BS. Lê Xuân Cung/ SK ĐS