Trong năm học 2026-2027, Ban Chỉ đạo Công tác an toàn thực phẩm (Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội) đã có văn bản số 02/HD-BCĐ hướng dẫn đảm bảo an toàn thực phẩm trong tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông trên địa bàn thành phố.
Trong hướng dẫn này đã nêu rõ việc, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ là đầu mối duy nhất thực hiện công tác tiếp nhận hồ sơ, đánh giá và đề xuất danh sách cơ sở cung cấp được lựa chọn. Căn cứ kết quả lựa chọn, phương án tổ chức bữa ăn bán trú của địa phương và năng lực cung ứng theo cam kết của cơ sở cung cấp, Ủy ban nhân dân xã, phường thực hiện phân công cơ sở cung cấp cho các cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý.
Dù năm học mới 2026 - 2027 mới bắt đầu, thế nhưng tại một số trường học ở Hà Nội đã gặp phải những ý kiến phản ứng của phụ huynh đăng tải trên các trang mạng xã hội về việc tổ chức suất ăn bán trú.
Đơn cử như tại Trường Tiểu học Trung Giã (xã Trung Giã) bị phụ huynh tố suất ăn "lèo tèo" thức ăn. Hay như tại Trường Tiểu học Kim Bài (xã Thanh Oai) bị phụ huynh ý kiến vì tổ chức bữa ăn quá trưa.
Sau những phản ứng của phụ huynh trên mạng xã hội về suất ăn bán trú, chính quyền địa phương nơi có các trường học này đã dừng đơn vị cung cấp để tìm kiếm và thay bằng một nhà cung cấp khác. Tuy nhiên đến nay vẫn chưa thấy thông tin nào về việc xử lý trách nhiệm của các bên liên quan khi để xảy ra tình trạng đó được công bố, điều này đã khiến dư luận không khỏi băn khoăn, thắc mắc.
Trách nhiệm của các bên liên quan cần sớm được chỉ rõ cho dư luận được biết
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, bà Tăng Thị Ngọc Mai - Đại biểu Quốc hội khóa XIV, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Trà Vinh (nay là tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, suất ăn bán trú có liên quan trực tiếp đến sức khoẻ của học sinh. Vì thế, khi có dư luận phản ánh thì ngoài việc dừng đơn vị cung cấp cũng cần đánh giá và xem xét trách nhiệm của các bên liên quan, không phải cứ dừng và thay thế bằng một đơn vị cung cấp khác là xong.
"Không thể phủ nhận là năm nay khi trường lớp sắp xếp, sáp nhập, một số hoạt động sẽ khó tránh khỏi những bất cập, vướng mắc. Tuy nhiên, việc thực hiện tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh thì đã được thực hiện nhiều năm, các địa phương ít nhiều cũng đã có kinh nghiệm tổ chức. Thế nên để xảy ra sự việc thì không phải chính quyền địa phương cứ dừng đơn vị cung cấp rồi thay bằng đơn vị khác là xong, là hết chuyện.
Những hệ luỵ của việc phải dừng việc tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh là thấy rõ, vì thế cần truy cứu trách nhiệm của các bên liên quan, nhất là với đầu mối tiếp nhận và lựa chọn đơn vị cung cấp. Nếu việc này không được thực hiện một cách nghiêm túc, rất có thể những sự việc tương tự như vậy rất có thể vẫn tái diễn", bà Tăng Thị Ngọc Mai nhấn mạnh.
Cùng chung quan điểm, Phó Giáo sư Trần Hậu - Uỷ viên Hội đồng tư vấn về Khoa học - Giáo dục và Môi trường (nay là Hội đồng tư vấn về Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số) thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, sự việc liên quan suất ăn bán trú xảy ra tại một số trường học tại Hà Nội vừa qua, điều đáng quan tâm không chỉ nằm ở chất lượng bữa ăn nữa, mà nó là cách ứng xử và thái độ nhận trách nhiệm của các bên liên quan.
"Tôi thấy rằng, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có thông tin việc xử lý trách nhiệm của cá nhân, tổ chức có liên quan khi để xảy ra tình trạng như vậy được công bố. Như vậy mặc nhiên dư luận hiểu là, đơn vị nào sai thì dừng và đổi đơn vị khác là xong mà không sợ bị truy cứu trách nhiệm.
Trong khi, mỗi lần tạm dừng bữa ăn bán trú cho con thì rất nhiều phụ huynh bị ảnh hưởng, xáo trộn công việc chỉ vì lo xoay xở đưa đón con đi học, chuẩn bị bữa ăn trưa cho con. Những tổn thất, phiền toái này ai sẽ bù đắp và thông cảm.
Ở Hà Nội, cấp xã, phường được giao trách nhiệm là đầu mối duy nhất để tiếp nhận, đánh giá, thẩm định và lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn bán trú. Điều này rõ ràng là địa phương đã được xem xét, đánh giá năng lực rồi từ đó mới đưa ra danh sách để các trường căn cứ vào đó để lựa chọn. Như vậy khi nhà trường chọn đơn vị cung cấp theo danh sách đó mà trên thực tế năng lực họ không đáp ứng thì không thể nào chính quyền địa phương không có trách nhiệm được", Phó Giáo sư Trần Hậu cho hay.
Cần có phương án để đảm bảo công khai, minh bạch suất ăn bán trú
Theo Phó Giáo sư Trần Hậu, nếu một đơn vị cung cấp suất ăn được chính quyền địa phương lựa chọn để phục vụ học sinh, thì việc lựa chọn đó phải gắn với một quy trình và trách nhiệm cụ thể. Khi phụ huynh có ý kiến, việc dừng đơn vị cung cấp là một quyết định cần thiết, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó thì vấn đề trách nhiệm vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng cần nhanh chóng vào cuộc để làm rõ trách nhiệm các bên. Đó là việc nhà thầu cung cấp suất ăn có đảm bảo như cam kết, ai chịu trách nhiệm về việc lựa chọn và giám sát đơn vị cung cấp, căn cứ nào dẫn đến quyết định dừng hợp tác.
Về phía chính quyền địa phương thì cần xem xét các quy trình đánh giá, lựa chọn đã đúng hay chưa? Có tình trạng "sân trước, sân sau" để lọt những đơn vị cung cấp không đủ năng lực nhưng vẫn được phê duyệt hay không? Quan trọng nhất là những thông tin này phải được công khai để dư luận được biết.
"Để hạn chế tình trạng tương tự có thể xảy ra thì không chỉ riêng Hà Nội và các địa phương khác trong cả nước cũng nên nhìn nhận và rà soát lại công tác tổ chức ăn bán trú cho các trường học tại địa phương. Cần thiết thì nên có hình thức xử lý phù hợp để răn đe, đồng thời công khai cho phụ huynh nắm rõ.
Ngoài ra, nên tạo thêm điều kiện cho phụ huynh giám sát, đánh giá chất lượng bữa ăn. Cơ quan quản lý cũng nên có phương án để thực hiện công khai, minh bạch việc thực hiện bữa ăn bán trú tốt hơn. Quan trọng nhất là làm sao có thông tin công khai để phụ huynh, cộng đồng được giám sát thường xuyên về đơn vị cung cấp, năng lực phục vụ và chất lượng bữa ăn có đúng cam kết hay không. Có như vậy mới tránh được các thông tin phản ứng trên mạng xã hội như hiện nay", Phó Giáo sư Trần Hậu nhấn mạnh.
Còn theo ông Bùi Văn Phương - Đại biểu Quốc hội khóa XIII, XIV, việc xử lý trách nhiệm của các bên liên quan khi để xảy ra tình trạng bữa ăn bán trú không đảm bảo, ảnh hưởng đến học sinh và xáo trộn công việc của phụ huynh cần được thực hiện nghiêm túc. Tránh việc làm ngơ, bỏ qua những vi phạm dù nhỏ vì nó có thể làm "mầm mống" cho những vi phạm lớn hơn sau này. Điều này cũng là thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật.
Qua đó, nêu lên góp ý về phương án thực hiện hiệu quả, ông Bùi Văn Phương cho rằng, khi cấp xã, phường tại Hà Nội được giao quyền chủ động trong việc tiếp nhận, đánh giá lựa chọn đơn vị cung cấp thì cũng nên có phương án tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo ông Bùi Văn Phương, cách lựa chọn có thể là ưu tiên những đơn vị đã từng tổ chức tại trường học vào những năm trước nếu năm nay các đơn vị này có gửi hồ sơ tham dự trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck), vì trên thực tế họ đã có kinh nghiệm thực hiện và quen với địa bàn.
"Ngoài ra, việc tổ chức thực hiện có thể phân bổ theo đơn vị trường, phân hiệu chứ không nhất thiết là chọn một đơn vị để phục vụ cho tất cả các trường trên địa bàn vì thực tế sau sáp nhập, quy mô các trường là rất lớn, rất dễ gây quá tải cho đơn vị cung cấp. Điều này cũng là đảm bảo tính cạnh tranh và phụ huynh có căn cứ để so sánh, đánh giá đơn vị nào đăng làm tốt hơn.
Đồng thời, có thể xem xét áp dụng phương án lựa chọn theo phương thức dự bị. Nghĩa là khi lựa chọn đơn vị cung cấp theo thứ tự ưu tiên, thì vẫn sẵn sàng phương án thay thế bằng một đơn vị khác dự bị.
Để phòng trường hợp đơn vị đầu tiên không đáp ứng được hoặc bị phụ huynh phản ánh chất lượng thì có thể thay thế đơn vị dự bị đó vào ngày hôm sau luôn chứ không nên để gián đoạn quá lâu sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc đưa đón trẻ của phụ huynh. Các đơn vị dự bị có thể xem xét bố trí họ phục vụ ở một phân hiệu hoặc một điểm trường khác trên địa bàn để giữ chân", ông Bùi Văn Phương cho hay.
