Cán bộ nào nhũng nhiễu khiến doanh nghiệp còi cọc, chậm phát triển?

Kinh tế

NGUYỄN HUY VIỆN

(GDVN) - Muốn đổi mới chính trị, trước hết phải đổi mới tư duy về xây dựng nhà nước pháp quyền; về thể chế kinh tế, nhất là quan điểm phát triển kinh tế tư nhân.

Có một thực tế đã tồn tại nhiều năm nay là hầu hết các doanh nghiệp tư nhân vẫn phải bị hành với không biết bao nhiêu rào cản, bao nhiêu loại phí bôi trơn và không thể lớn nổi.

Phát biểu tại Lễ công bố chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2018, ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, vẫn còn 58% doanh nghiệp trong nước bị nhũng nhiễu, 54% doanh nghiệp vẫn phải trả chi phí bôi trơn. [1]

Những con số trên đây, cho thấy dù các bộ ngành và các địa phương đã có những chuyển biến trong cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh nhưng so với kỳ vọng của doanh nghiệp, của xã hội thì đó cũng chỉ mới là sự nới ra của khe cửa hẹp mà thôi.

Doanh nghiệp tư nhân cần những điều kiện thật sự thuận lợi để phát triển, đóng góp vào sự tăng trưởng của kinh tế đất nước. Ảnh minh họa: http://vneconomy.vn

Hơn nữa, những con số đó chưa hẳn đã phản ánh đúng thực trạng doanh nghiệp bị nhũng nhiễu.

Vì một bộ phận tương đối lớn doanh nghiệp được xem là “sân sau” thì quan hệ giữa doanh nghiệp với công chức, viên chức là quan hệ làm ăn, là lợi ích nhóm nên họ không coi tiền “cổ tức” là phí bôi trơn.

Tại Hội nghị Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước 21/11/2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ ra: "Có ông không chỉ một sân sau mà còn 2, 3 thậm chí là 13 - 14 sân sau.” [2]

Mặc dù Báo cáo chính trị Đại hội Đảng XII đã khẳng định: “Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế” [3];

Và mặc dù trong nhiều năm qua, với phương châm “xây dựng chính phủ kiến tạo, chính phủ liêm chính”, Thủ tướng đã rất rốt ráo, quyết liệt trong chỉ đạo các bộ ngành, các địa phương xóa bỏ các rào cản nhằm mở đường cho doanh nghiệp phát triển;

Tuy nhiên cho đến nay, khoảng cách giữa quan điểm với thực tế, giữa quyết tâm với hiện thực còn quá xa.

Không những vậy, tình trạng bất công bằng về chủ trương chính sách đối với các loại hình doanh nghiệp vẫn chưa được khắc phục một cách căn bản.

Theo ông Vũ Tiến Lộc: "Môi trường kinh doanh bình đẳng hơn nhưng vẫn còn không ít gập ghềnh. Vẫn có 40% doanh nghiệp cho biết các tỉnh còn ưu tiên, ưu ái doanh nghiệp Nhà nước và FDI hơn các doanh nghiệp tư nhân" [4].

Thực trạng trên đây cho thấy việc xóa bỏ rào cản, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng cho doanh nghiệp tư nhân trong nước vẫn rất chậm chạp và vô cùng gian nan.

Đây là nguyên nhân, làm cho hầu hết các doanh nghiệp tư nhân trong nước vẫn cứ còi cọc.

Phát triển kinh tế tư nhân là một trong những trọng tâm đột phá

Theo Tổng cục Thống kê, năm 2017, doanh nghiệp có quy mô lớn ở Việt Nam chỉ chiếm tỷ lệ 1,9%; doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98,1%. [5]

Nguyên nhân của thực trạng này tập trung ở ba vấn đề dưới đây:

Thứ nhất: Sự chai lỳ của một bộ phận quan chức ở các bộ ngành và các địa phương.

Dẫu các doanh nghiệp đã thống thiết kiến nghị, dẫu Thủ tướng Chính phủ đã rất rốt ráo, quyết liệt chỉ đạo trong mấy năm qua nhưng vẫn chưa phá bỏ được bức “tường thành” chai lỳ của bộ phận công chức, viên chức này.

Vì lợi ích cá nhân, loại công chức, viên chức này quyết giữ bức “tường thành” chai lỳ.

Họ không hề quan tâm tới liêm sỉ và lại càng không quan tâm tới lợi ích doanh nghiệp, lợi ích Quốc gia mà chỉ biết vơ vét cho bản thân và gia đình.

Thứ hai: Dư địa của hệ thống văn bản pháp luật để cải cách thủ tục hành chính mở đường cho doanh nghiệp phát triển nhiều lĩnh vực đã kịch trần.

Hiện nay, các Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Đất đai, Luật Ngân hàng… có nhiều nội dung không còn phù hợp, không đảm bảo thông thoáng cho đầu tư cũng như phát triển kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là phát triển theo quy mô lớn.

Những hạn chế của hệ thống văn bản pháp luật không chỉ kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp mà còn là lỗ hổng để các bộ ngành, các địa phương sản sinh ra các loại “giấy phép con”; để công chức, viên chức định ra các loại phí “bôi trơn” hành doanh nghiệp. 

Vinfast được kỳ vọng trở thành thương hiệu tự hào của Việt Nam với quốc tế. Ảnh: VTV

Thứ ba: Đổi mới chính trị chưa đồng bộ với Đổi mới kinh tế.

Từ Đại hội Đảng VI (1986), thực hiện đường lối Đổi mới, về kinh tế, nước ta đã có một bước tiến dài và đạt được những thành tựu quan trọng.

Tuy nhiên, Đổi mới kinh tế chưa gắn liền với Đổi mới chính trị.

Báo cáo chính trị Đại hội Đảng XII đã chỉ rõ: Đổi mới chính trị chưa đồng bộ với đổi mới kinh tế; năng lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị chưa ngang tầm nhiệm vụ.” [6]

Cũng với quan điểm này, tại Đại hội Đảng XII, ông Bùi Quang Vinh - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch đầu tư (nhiệm kỳ 2011 - 2016) đã thẳng thắn đánh giá: …bao năm qua, cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động của Đảng, Nhà nước, đoàn thể các cấp gần như không thay đổi.

Nền chính trị phù hợp với nền kinh tế tập trung, kế hoạch hóa trước đây, đặc biệt là trong hoàn cảnh chiến tranh, nay không còn phù hợp với nền kinh tế thị trường. Thậm chí còn là rào cản, trở ngại cho phát triển.” [7]

Bởi vậy, trước Đại hội Đảng XII, nhiều cán bộ lão thành, nhiều chuyên gia và nhà khoa học tâm huyết với tiền đồ Quốc gia cũng đã đề xuất có cuộc Đổi mới lần thứ hai.

Và nguyện vọng chung của toàn xã hội, nhất là cộng đồng doanh nghiệp tư nhân trong nước cũng thiết tha với điều đó.

Xét về lý luận, điều đó hoàn toàn phù hợp với quy luật “Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng”; và “Mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và chính trị, trong đó kinh tế giữ vai trò quyết định chính trị còn chính trị tác động mạnh mẽ trở lại kinh tế” như Marx đã chỉ ra.

Có thể khẳng định Đổi mới chính trị vừa hợp quy luật vừa là nhu cầu bức thiết trước yêu cầu phát triển của đất nước.

Muốn đổi mới chính trị, trước hết phải đổi mới tư duy về xây dựng nhà nước pháp quyền; về thể chế kinh tế, nhất là quan điểm phát triển kinh tế tư nhân.

Doanh nghiệp tư nhân Việt đang vươn lên mạnh mẽ

Trong phạm vi bài này, người viết bài chỉ đề cập đến một vài khía cạnh đổi mới tư duy về vai trò của kinh tế tư nhân, doanh nghiệp tư nhân và giải pháp mở đường cho kinh tế tư nhân phát triển.

Để nhận thức được vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế, hãy nhìn ra thế giới sẽ thấy, tất cả các quốc gia trở thành những nước công nghiệp hiện đại đều lấy kinh tế tư nhân làm chủ thể xương sống của nền kinh tế.

Nhờ vậy, ở các quốc gia đó các tập đoàn, công ty kinh tế tư nhân hùng mạnh trở thành đầu tàu cho nền kinh tế và có giá trị thương hiệu toàn cầu.

Xin nêu vài ba quốc gia là ví dụ:

Walmart, Exxon Mobil, Berkshire Hathaway, Apple, Amazon, General Motors…. của Hoa Kỳ.

Toyota Motor, Nippon Telegraph and Tel, Mitsubishi  UFJ Financial Group, Honda Motor, Sony… của Nhận Bản. 

Samsung, Hyundai Motor, POSCO, Kia Motor, LG … của Hàn Quốc.

Không những vậy, ở tất cả các nước phát triển, yếu tố đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, bền vững là thành phần kinh tế tư nhân trong nước chứ không phải các doanh nghiệp kinh tế nhà nước hay các doanh nghiệp FDI.

Ngược lại, hầu hết các quốc gia lấy các doanh nghiệp kinh tế nhà nước làm chủ đạo hoặc quá phụ thuộc vào các doanh nghiệp FDI không sớm thì muộn đều rơi vào tình trạng vỡ nợ như đã từng diễn ra ở Brazin, Achentina, Hy Lap… Hiện tại, Vênzuela cũng đang gặp rất nhiều khó khăn.

Qua đó có thể khẳng định, khi kinh tế tư nhân trong nước chưa phát triển lành mạnh, bền vững thì nền kinh tế quốc gia khó có thể đứng vững trên đôi chân của mình.

Bởi vậy, Việt Nam không thể chậm trễ hơn nữa trong việc cải cách thể chế phù hợp với phát triển kinh tế thị trường hiện đại.

Trước hết hoàn thiện hệ thống pháp luật về kinh tế theo mô hình quản lý kinh tế thị trường hiện đại, loại bỏ mọi rào cản, phát huy tối đa quyền tự chủ của địa phương và cơ sở, phát huy tính năng động sáng tạo của doanh nghiệp, mở đường cho những nỗ lực cải cách ở tất cả các cấp.

Đây là một nhu cầu cấp thiết đặt ra cho làn sóng cải cách lần thứ 2 của nền kinh tế nước ta.

Chỉ có như vậy Việt Nam mới thoát khỏi tụt hậu và phát triển bứt phá, cất cánh hóa rồng./.

Tài liệu tham khảo:

[1],[4].http://vneconomy.vn/chu-tich-vcci-54-doanh-nghiep-van-phai-tra-phi-boi-tron-2019032809300204.htm

[2].https://dantri.com.vn/kinh-doanh/doanh-nghiep-co-san-truoc-san-sau-dung-tuong-thu-tuong-khong-biet-van-de-nay-20181121145617268.htm

[3].http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=75&NewsId=366568

[5].http://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-kinh-doanh/tai-chinh-doanh-nghiep/doanh-nghiep-nho-va-vua-chiem-981-144150.html

[6]. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII - Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Hà Nội 2016

[7].https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/bai-phat-bieu-tam-huyet-thang-than-cua-bo-truong-bui-quang-vinh-286196.html

NGUYỄN HUY VIỆN
Từ khóa :
doanh nghiệp tư nhân , kinh tế tư nhân , đổi mới kinh tế , đổi mới chính trị , kinh tế thị trường , cải cách thể chế , lợi ích nhóm
Cán bộ nào nhũng nhiễu khiến doanh nghiệp còi cọc, chậm phát triển?
Bình luận
Xem thêm bình luận
Tin khác