Thời gian qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được băn khoăn của phụ huynh liên quan đến các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo ngành Điều dưỡng tại Trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ), đặc biệt là công tác mở ngành, duy trì ngành đào tạo, đội ngũ giảng viên thực hiện chương trình và hệ thống phòng thí nghiệm, thực hành.
Trước những phản ánh này, ngày 26/1/2026, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã đăng tải bài viết: Tréo ngoe khi ĐH Hùng Vương sử dụng giảng viên trường cao đẳng làm "đồng cơ hữu" ngành Điều dưỡng.
Để có thêm thông tin khách quan, trong đó có những nội dung cần được làm rõ dưới góc độ chuyên môn y tế và yêu cầu bảo đảm chất lượng đào tạo nhân lực y tế, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có văn bản gửi Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) đề nghị cung cấp thông tin liên quan đến tổ chức đào tạo ngành Điều dưỡng tại Trường Đại học Hùng Vương.
Ngày 13/3/2026, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) đã có văn bản phản hồi Tạp chí.
Bộ Y tế khuyến khích cơ sở đào tạo có bệnh viện thực hành trực thuộc
Điều dưỡng là lực lượng nòng cốt trong bệnh viện, trực tiếp chăm sóc, theo dõi và hỗ trợ người bệnh, thực hiện y lệnh và đóng vai trò cầu nối giữa bác sĩ với bệnh nhân. Vì vậy, yêu cầu đào tạo ngành học này luôn cao và phải được thực hiện nghiêm túc.
Theo quy định tại Thông tư số 22/2017/TT-BGDĐT ban hành ngày 6/9/2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, để mở nhóm ngành sức khỏe, giảng viên và người hướng dẫn thực hành của trường phải có chứng chỉ hành nghề khám chữa bệnh, đã hoặc đang làm việc trực tiếp tại cơ sở khám chữa bệnh.
Trong đó, đối với đào tạo ngành Điều dưỡng, yêu cầu ít nhất phải có các phòng thí nghiệm, thực hành về Sinh học và di truyền y học, Lý sinh, Hóa học, Giải phẫu, Sinh lý, Hóa sinh, Vi sinh - Ký sinh trùng, Giải phẫu bệnh, Sinh lý bệnh - Miễn dịch, Dược lý, Dinh dưỡng tiết chế, Sức khoẻ môi trường, Y học cổ truyền, Điều dưỡng cơ bản. Trung tâm tiền lâm sàng có tối thiểu các phòng thực hành cho khối kiến thức chuyên ngành về chăm sóc sức khỏe bệnh Nội khoa; chăm sóc sức khỏe Ngoại khoa; chăm sóc sức khỏe phụ nữ - bà mẹ và gia đình; chăm sóc sức khỏe trẻ em; chăm sóc cho người cần được phục hồi chức năng.
Tuy nhiên, theo thông tin công khai, Trường Đại học Hùng Vương hiện đặt ngành Điều dưỡng trong Khoa Khoa học tự nhiên do nhà trường chưa có khoa Điều dưỡng độc lập, chưa có Khoa Y, Khoa Xét nghiệm, đơn vị cận lâm sàng, bệnh viện thực hành trực thuộc hay trung tâm tiền lâm sàng.
Từ thực tế này, Tạp chí đặt vấn đề: xét điều kiện hiện nay của Trường Đại học Hùng Vương cả về đội ngũ (không có tiến sĩ Điều dưỡng nào) và cơ sở vật chất còn hạn chế, việc mở và đào tạo ngành Điều dưỡng, cả trình độ đại học và đại học liên thông vừa làm vừa học, sẽ khó bảo đảm chất lượng. Trên cơ sở đó, Tạp chí đề nghị Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo cho biết quan điểm về việc một cơ sở giáo dục đại học đào tạo ngành Điều dưỡng khi không có khoa Điều dưỡng độc lập, không có bệnh viện thực hành trực thuộc theo quy định.
Phản hồi nội dung này, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo cho biết, thẩm quyền quyết định cho phép mở ngành đào tạo thuộc về Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo khi cơ sở đào tạo bảo đảm các điều kiện theo quy định. Riêng đối với mở ngành đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe, Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến (bằng văn bản) của Bộ Y tế về nhu cầu nhân lực ngành đề xuất mở và các điều kiện về tổ chức đào tạo thực hành trong khối ngành sức khỏe theo quy định của Chính phủ.
Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo nêu rõ: “Về điều kiện, trình tự, thủ tục mở ngành đào tạo, đình chỉ hoạt động của ngành đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ (trong có các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe) được quy định tại Thông tư số 02/2022/TT-BGDĐT ngày 18/01/2022 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tư số 12/2024/TT-BGDĐT ngày 10/10/2024 của Bộ Giáo dục và Đào tạo”.
Về vấn đề tổ chức đào tạo ngành Điều dưỡng khi cơ sở giáo dục đại học không có khoa Điều dưỡng độc lập hoặc bệnh viện thực hành trực thuộc, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo cho biết Thông tư số 02/2022/TT-BGDĐT đã quy định các cơ sở đào tạo được mở ngành đào tạo trình độ đại học khi bảo đảm điều kiện “Có đơn vị quản lý chuyên trách đáp ứng yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ quản lý đào tạo” (điểm đ khoản 4 Điều 2).
Công văn nêu rõ: “Việc tổ chức bộ máy là quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật, tuy nhiên phải có đơn vị chuyên môn chịu trách nhiệm chính, có đủ năng lực quản trị học thuật và nguồn lực để tổ chức chương trình đào tạo ngành Điều dưỡng: đội ngũ giảng viên cơ hữu đúng chuyên môn, đủ về số lượng; hệ thống phòng thực hành tiền lâm sàng (skills lab), trang thiết bị phục vụ đào tạo kỹ năng; chuẩn đầu ra rõ ràng; phương thức đánh giá năng lực nghề nghiệp và cơ chế bảo đảm chất lượng vận hành thực chất”.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 111/2017/NĐ-CP ngày 05/10/2017 quy định về tổ chức đào tạo thực hành trong đào tạo khối ngành sức khỏe. Theo Khoản 2 Điều 10 của Nghị định này, “Cơ sở giáo dục có ngành, chuyên ngành đào tạo về khám bệnh, chữa bệnh phải ký hợp đồng hoặc có 01 cơ sở thực hành là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện ít nhất 50% thời lượng của chương trình đào tạo thực hành…”.
Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo cho biết: “Như vậy, theo quy định của Chính phủ không bắt buộc phải có bệnh viện thực hành trực thuộc cơ sở giáo dục để tổ chức thực hành ngành Điều dưỡng, tuy nhiên cơ sở giáo dục phải đáp ứng yêu cầu theo quy định tại Điều 10 của Nghị định số 111/2017/NĐ-CP của Chính phủ. Bộ Y tế khuyến khích các cơ sở giáo dục đào tạo các ngành, chuyên ngành đào tạo về khám bệnh, chữa bệnh có kế hoạch xây dựng và phát triển bệnh viện thực hành trực thuộc trường”.
Bộ Y tế nêu cơ chế kiểm soát chất lượng đào tạo ngành Điều dưỡng
Liên quan đến cơ chế giám sát chất lượng đào tạo khi các cơ sở giáo dục đại học đa ngành mở ngành Điều dưỡng, Bộ Y tế khẳng định quan điểm bảo đảm chất lượng đào tạo phải gắn chặt với an toàn người bệnh.
Công văn nêu rõ: “Đối với ngành Điều dưỡng, quan điểm của Bộ Y tế là phải bảo đảm chất lượng đào tạo gắn chặt với an toàn người bệnh, không phân biệt cơ sở đào tạo là trường chuyên sâu khối ngành sức khỏe hay cơ sở giáo dục đại học đa ngành. Đối với khối ngành sức khỏe, việc bảo đảm chất lượng không chỉ được xem xét ở khâu mở ngành, mà được kiểm soát trong toàn bộ quá trình đào tạo, đặc biệt là thực hành lâm sàng, chuẩn đầu ra và điều kiện hành nghề sau tốt nghiệp”.
Theo đó, Bộ Y tế thực hiện kiểm soát trên ba phương diện chính. Thứ nhất, ban hành chuẩn năng lực nghề nghiệp điều dưỡng và các quy định chuyên môn làm cơ sở xây dựng chuẩn chương trình đào tạo (Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành) giúp các cơ sở đào tạo xây dựng chương trình chi tiết, chuẩn đầu ra và tổ chức đánh giá người học. Thứ hai, quản lý chuyên môn đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tham gia đào tạo thực hành; việc thực hành lâm sàng phải được tổ chức tại cơ sở đủ điều kiện, có người hướng dẫn thực hành, có giám sát và lượng giá kết quả thực hành. Thứ ba, người tốt nghiệp ngành Điều dưỡng chỉ được hành nghề khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.
Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo cho biết thêm: “Theo quy định Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, Hội đồng Y khoa Quốc gia thực hiện nhiệm vụ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với chức danh điều dưỡng từ ngày 01/01/2028”.
Về vai trò phối hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo trong quản lý đào tạo ngành Điều dưỡng, công văn cho biết việc bảo đảm chất lượng đào tạo phải được thực hiện trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa hai bộ, trong đó mỗi bộ thực hiện đúng chức năng, thẩm quyền theo quy định.
Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý nhà nước về mở ngành, tổ chức đào tạo và kiểm định chất lượng giáo dục đại học; còn Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý chuyên môn đối với khối ngành sức khỏe, nhất là các yêu cầu về đào tạo thực hành, chuẩn năng lực nghề nghiệp, điều kiện hành nghề và an toàn người bệnh.
Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo thông tin: “Trong quá trình phối hợp, Bộ Y tế tham gia ý kiến về điều kiện thực hành của ngành Điều dưỡng; đồng thời quản lý chuyên môn đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tham gia đào tạo thực hành. Đối với công tác giám sát và hậu kiểm, Bộ Y tế phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát việc duy trì các điều kiện bảo đảm chất lượng, nhất là điều kiện thực hành lâm sàng, đội ngũ hướng dẫn thực hành”.
“Thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường hậu kiểm đối với các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe, siết chặt điều kiện thực hành lâm sàng, chuẩn đầu ra và năng lực hành nghề, bảo đảm mục tiêu cao nhất là an toàn người bệnh và chất lượng nguồn nhân lực điều dưỡng”, văn bản của Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo nêu.
