Đồng hành cùng một định hướng chung của giáo dục
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một chủ trương lớn của ngành giáo dục trong thời gian vừa qua. Nhìn từ góc độ thực tiễn, bên cạnh nền tảng kiến thức vững chắc được trang bị qua các giờ học chính khóa, việc kiến tạo thêm môi trường sử dụng ngôn ngữ đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Một ngôn ngữ sẽ thực sự trở thành phản xạ tự nhiên khi học sinh có không gian để ứng dụng những gì đã học vào thực tiễn. Khi được đặt vào những tình huống phải tìm hiểu kiến thức, trao đổi ý tưởng, chia sẻ quan điểm hay cùng nhau giải quyết vấn đề, các em sẽ có cơ hội sử dụng tiếng Anh một cách chủ động hơn.
Xuất phát từ nhận thức đó, iSMART Education (thành viên Tập đoàn Giáo dục EQuest) lựa chọn phát triển thêm những sân chơi học thuật và không gian đối thoại thực tiễn. Mục tiêu là tạo ra các chương trình để học sinh có cơ hội cọ xát với ngoại ngữ trong những ngữ cảnh gần gũi với cuộc sống. Quan trọng hơn, thông qua các môi trường này, học sinh không chỉ sử dụng tiếng Anh để giao tiếp, mà còn từng bước dùng nó để suy nghĩ, đặt câu hỏi, phân tích và giải quyết vấn đề.
Khi hành trình học tập được tiếp nối bằng những cuộc đối thoại
Hiện nay, bên cạnh việc trau dồi kiến thức nền tảng, quá trình tiếp thu ngoại ngữ của học sinh luôn gắn liền với nhu cầu được tương tác và biểu đạt. Các em mang trong mình một nhu cầu rất tự nhiên: nhu cầu được đối thoại. Điều người học khao khát thể hiện không đơn thuần là khả năng ghi nhớ kiến thức, mà là những góc nhìn đa chiều về các vấn đề thời sự xung quanh.
Để đáp ứng nhu cầu đó, việc tạo ra môi trường cho học sinh bước từ trạng thái "trình bày" sang "đối thoại" là một sự chuyển dịch tất yếu. Ở trạng thái đối thoại, những rào cản về việc phải tìm kiếm một "câu trả lời theo khuôn mẫu có sẵn" hoàn toàn bị phá bỏ.
Khi được diễn đạt những suy nghĩ mang bản sắc cá nhân, năng lực sử dụng ngôn ngữ của học sinh có cơ hội được bộc lộ rõ nét. Tiếng Anh lúc này đóng vai trò như một chiếc cầu nối tự nhiên của tư duy. Thông qua cuộc trò chuyện, các em học cách tự xâu chuỗi thông tin, lập luận, bảo vệ quan điểm và phản xạ linh hoạt. Chính quá trình tương tác thực tế ấy đã giúp ngôn ngữ thấm sâu vào nhận thức và trở thành một kỹ năng bền vững của người học.
Khi học sinh dùng tiếng Anh để luận bàn về cuộc sống
Bước vào không gian đối thoại mở của chuỗi video Talk & Share, điều gây ấn tượng mạnh mẽ nhất không phải là sự lưu loát, mà là cách thế hệ Alpha (thế hệ sinh ra hoàn toàn trong thế kỷ 21, từ 2010 - 2024) sử dụng ngoại ngữ để nhìn nhận thế giới.
Ở chủ đề Trí tuệ nhân tạo (AI), học sinh không hề tiếp nhận công nghệ một cách thụ động. Em Lê Ngọc Tâm Đan (học sinh trường Tiểu học Ngô Quyền, Đắk Lắk) đã tự tin dùng tiếng Anh để chia sẻ cách em biến AI thành một "người bạn học" giúp vượt qua rào cản với những môn học khó. Đáng chú ý, dù còn nhỏ tuổi, em vẫn giữ tư duy phản biện sắc bén khi khẳng định AI chỉ là công cụ hỗ trợ và bản thân luôn chủ động đối chiếu lại kiến thức với thầy cô, sách vở. Trong khi đó, dưới lăng kính của một học sinh lớn hơn, Đặng Duy Thăng (học sinh Trường Trung học cơ sở Lê Anh Xuân, Thành phố Hồ Chí Minh) không lựa chọn cách tiếp cận quen thuộc là lo ngại AI sẽ thay thế con người. Bằng tiếng Anh, em lập luận một cách mạch lạc rằng AI có thể đảm nhận những tác vụ lặp đi lặp lại, nhưng vĩnh viễn không thể sao chép được tài năng, trí tưởng tượng và sự thấu cảm.
Không dừng lại ở ranh giới công nghệ, các em còn đào sâu vào những góc khuất của thế giới số. Nguyễn Cát Tường Vân, học sinh Trường Trung học cơ sở Chu Văn An (Hà Nội), đã dùng ngoại ngữ để vạch trần "nghịch lý phòng ngủ" của bạo lực mạng: Khi cơ thể nạn nhân vẫn an toàn đằng sau cánh cửa đóng kín, nhưng tâm trí lại tiếp tục bị tổn thương trên màn hình. Hơn thế, em chỉ ra rằng sự im lặng của những người chứng kiến đôi khi cũng góp phần kéo dài những tổn thương ấy.
Mở rộng lăng kính ra các vấn đề vĩ mô, Nguyễn Ngọc Minh, học sinh Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Đức Trí (Thành phố Hồ Chí Minh), tiếp cận câu chuyện nước sạch từ góc độ công bằng xã hội. Theo em, việc có nước sạch để sử dụng mỗi ngày ở thành thị là một đặc quyền, trong khi với nhiều cộng đồng khác, đó là một cuộc đấu tranh sinh tồn. Từ nhận thức ấy, em nhìn việc tiết kiệm nước như một hành động chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng.
Điểm chung của những cuộc đối thoại này là các em đang sử dụng tiếng Anh để tìm hiểu vấn đề, kết nối kiến thức với thực tiễn, bảo vệ quan điểm và đề xuất giải pháp. Điều này khiến chương trình của iSMART khác với một phần phỏng vấn thường thấy, tại đây học sinh được trao quyền suy nghĩ, trao đổi và học hỏi lẫn nhau thông qua tiếng Anh.
Góp thêm những môi trường thực hành ngôn ngữ
Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một hành trình dài, đòi hỏi sự chung tay của nhà trường, gia đình, các đơn vị giáo dục và chính người học.
Từ góc nhìn của những người làm giáo dục, các chương trình đối thoại mở không phải là một lời giải vạn năng cho một chủ trương lớn. Điều mà các đơn vị như iSMART Education nỗ lực thực hiện là góp thêm những môi trường thực tiễn, làm bệ đỡ giúp học sinh có cơ hội sử dụng tiếng Anh thường xuyên hơn trong học tập và đời sống.
Khi một học sinh dùng tiếng Anh để tranh luận về AI, chia sẻ góc nhìn về bạo lực mạng hay nói về trách nhiệm bảo vệ nguồn nước sạch, điều các em đang thực hành không chỉ là kỹ năng ngoại ngữ. Các em đang sử dụng tiếng Anh để tư duy, phân tích và giải quyết những vấn đề mà chính thế hệ mình đang quan tâm.
Đó cũng là hướng đi bền vững để tiếng Anh dần thoát khỏi khuôn khổ của một môn học, trở thành một phần tự nhiên trong cách học sinh lớn lên và kết nối với thế giới xung quanh.
