Nhiều gia đình vay nợ cho con vào đại học lấy danh hão, để rồi... thất nghiệp

Giáo dục 24h

Ngọc Quang

(GDVN) - PGS.TS Nguyễn Văn Nhã bình luận: "Con người ta có trí thì phải học, nhưng thời gian thì có hạn nên phải tập trung vào mục tiêu cụ thể".

Tâm lý sính bằng cấp vẫn quá nặng nề

Trao đổi với Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Văn Nhã – nguyên Trưởng Ban Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội bày tỏ, ông rất buồn khi tỷ lệ lao động có trình độ của Việt Nam đứng thứ 121/168 quốc gia.

PGS.Nhã nói: “Nếu chúng ta thực sự coi giáo dục là quốc sách hàng đầu thì chúng ta phải thấy xấu hổ trước con số này. Mỗi năm có hàng nghìn người Việt Nam sang Hàn Quốc làm thuê, lao động cực nhọc, đồng lương ít ỏi so với đời sống ở đó mà họ vẫn muốn kéo dài hợp đồng lao động, thậm chí nhiều người tìm cách trốn ở lại.

Trong khi đó, cũng một số lượng tương đương người Hàn Quốc sang Việt Nam thì làm ông chủ, làm chuyên gia, làm những công việc có mức thu nhập vài nghìn đô là cho tới vài chục nghìn đô la.

Tôi đưa ra so sánh ấy vì Hàn Quốc từng có thời gian khó khăn như Việt Nam, vậy tại sao họ tiến lên nhanh thế, còn ta thì chậm như thế?”.

PGS.TS Nguyễn Văn Nhã khuyên cho các bạn trẻ, hãy chọn ngành học phù hợp với khả năng tìm việc làm của mình. ảnh: Ngọc Quang.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhã, trong xu thế hội nhập, dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam rất lớn và tăng lên qua mỗi năm, đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp cần nhiều lao động trình độ cao. Đồng thời, các doanh nghiệp trong nước cũng không ngừng phát triển, lớn mạnh, khoa học kỹ thuật phát triển, dần dần những lao động giản đơn ít đi.

Nhưng vấn đề đặt ra là hoạt động giáo dục và đào tạo của Việt Nam có đáp ứng được nhu cầu ấy không? Nhà nước có những tính toán gì cho thị trường lao động trong tương lai, để việc đào tạo gắn chặt với nhu cầu thực tế?

​“Tôi rất mong rằng sau việc hạn chế số lượng đào tạo đại học, Bộ Giáo dục sẽ nhanh chóng đưa ra thảo luận và xác định rõ hướng đi cho nền giáo dục. Chúng ta bàn về đổi mới suốt nhiều năm qua mà cứ loay hoay sửa lỗi mãi thế này là rất nguy hiểm. Cứ đào tạo tràn lan như bây giờ sẽ tiếp tục có hành nghìn sản phẩm lỗi, và tiếp tục thất nghiệp.

Tôi ủng hộ quan điểm phân luồng rõ rệt khi hết Trung học cơ sở, để phần lớn chuyển sang học nghề kết hợp với văn hóa, chỉ có một tỷ lệ nhỏ học tiếp lên đại học. Mô hình này nước Đức đã áp dụng nhiều năm qua và rất thành công, chúng ta nên nghiêm túc học tập họ”, PGS.Nhã nêu quan điểm

Tỷ lệ cử nhân thất nghiệp ngày càng nhiều không đơn thuần do đào tạo, mà còn vì tâm lý sính bằng cấp của người Việt. Rất nhiều gia đình quyết tâm cho con chọ đại học để lấy cái danh hão huyền, nhưng không biết học để làm công việc gì?

Thực tế hiện nay ở Việt Nam cũng cho thấy, nhiều cử nhân đã phải dấu cả bằng đại học để tìm việc. Có nhiều trường hợp đầu tư cả trăm triệu đồng cho 3 năm trời học cao đẳng rồi đi... làm công nhân.

225.000 cử nhân thất nghiệp và cái giá phải trả của một nền giáo dục ì ạch

PGS.Nhã chia sẻ: “Tôi còn nhớ một chuyên gia giáo dục nước ngoài đã hỏi: Có phải người Việt Nam chỉ lo đầu tư cho con ăn học và tốn kém mấy cũng chấp nhận, mà không tính khi nào con em mình sẽ trả nợ được khoản đầu tư đó? Nhất là cho con đi du học tại Anh, Mỹ với chi phí hàng chục ngàn đô la Mỹ/năm học.

Nhiều gia đình thắt lưng buộc bụng, dành dụm từng đồng đưa con lên thành phố học đại học cho bằng anh bằng em, cũng với hy vọng ‘hy sinh đời bố, củng cố đời con’. Điều đó cũng không có gì sai, không có gì đáng chê trách!

Nhưng vấn đề là từng gia đình, từng phụ huynh và đặc biệt là từng bạn trẻ phải cân nhắc để đặt mục tiêu phấn đấu cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, sở trường của mỗi người.

Tôi thấy, nhiều bạn trẻ đăng ký nguyện vọng học đại học là theo ý bố mẹ hoặc a dua theo bạn bè, mà không biết mình có thật yêu ngành đó không? Tôi rất mong các bạn suy ngẫm thật kỹ, vì đó là tương lai của chính bạn, mọi quyết định sai lầm đều phải trả giá”.

60% số người thất nghiệp tại TP.HCM là cử nhân, thạc sĩ. ảnh: SGGP.

​Bài toán chất lượng giáo viên vô cùng nan giải

Một vấn đề vô cùng quan trọng đó là dù đổi mới thế nào thì cũng phải quan tâm tới chất lượng người thầy. Tuy nhiên, do đãi ngộ kém và khả năng tìm việc làm cũng rất khó khăn nên những năm qua đầu vào sư phạm rất thấp, đó quả thực là một nỗi lo lớn cho đất nước.

Vậy thì làm cách nào giải quyết bài toán chất lượng giáo viên? Trước tình hình chất lượng đào tạo của giáo dục Việt Nam hiện nay còn thấp, các trường Đại học Sư phạm, Đại học Giáo dục, Viện Nghiên cứu giáo dục đã có nhiều hội nghị bàn về đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo thấy, cô giáo.

Còn bệnh thành tích, còn nặng về hình thức thì đổi mới thế nào?

Bộ Giáo dục có yêu cầu giảm chỉ tiêu tuyển sinh năm 2016 của các trường Sư phạm 10% so với năm trước.

Cục Nhà giáo - Bộ Giáo dục cũng đang dự thảo bộ chuẩn tiêu chí đánh giá giáo viên mới với 3 nhóm năng lực, 12 tiêu chí và 3 bậc đánh giá chất lượng (thay vì 6 tiêu chuẩn, 25 tiêu chí trước đây, theo Thông tư 30/2009/TT-BGDĐT).

PGS.TS Nguyễn Văn Nhã chia sẻ: "Tôi vẫn muốn nói rằng, trong sự nghiệp đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam thì có rất nhiều giải pháp từ các góc độ khác nhau của mỗi cương vị công tác của mỗi người.

Nhưng giải pháp hữu hiệu nhất, tác động và ảnh hưởng mạnh nhất là cơ chế, chính sách của các cấp lãnh đạo. Tôi rất mong sẽ có những đổi mới mạnh mẽ về cơ chế, chính sách, động viên đội ngũ các thầy cô giáo và hỗ trợ họ hoàn thành được trách nhiệm trồng người”.

Cũng theo PGS.Nhã, Thông tư 32 có hiệu lực chính là một động lực để các trường đại học bao gồm cả công lập và tư thục phải điều chỉnh lại đội ngũ giảng viên.

"Xu hướng hiện nay là các trường công lập sẽ dần được giao cơ chế tự chủ, hầu như không còn được nhà nước hỗ trợ kinh phí nữa, cho nên buộc phải nâng học phí để đảm bảo hoạt động đào tạo.

Học phí thấp lâu nay vẫn là lợi thế của nhiều trường công lập, nay học phí tăng lên thì người học sẽ có điều kiện cân nhắc lại xem khoản tiền phải bỏ ra cho 4-5 năm ấy, trường sẽ cung cấp cho họ những gì, liệu có đủ kỹ năng để tìm được việc làm không? Đây chính là vấn đề rất lớn mà bản thân các trường công lập phải nỗ lực thay đổi", PGS.Nhã chia sẻ.

Bên cạnh đó, Thông tư 32 hạn chế các trường theo 3 tiêu chí, hạn chế quy mô, chỉ tiêu tuyển sinh... lại mở ra cơ hội mới với nhiều trường đại học ngoài công lập. Nhưng vấn đề đặt ra là các trường tư thục phải tự khẳng định mình trước xã hội: Chất lượng đào tạo ra sao, đội ngũ giảng viên thế nào, có thực sự gắn kết với doanh nghiệp hay không?

PGS.Nhã nhận định: "Đào tạo là sự nghiệp lâu dài, nếu các trường tư thục chỉ quan tâm lợi nhuận, chỉ lo sao không bị lỗ vốn bỏ ra, chỉ chú ý thu học phí mà không chăm lo đội ngũ, không chú trọng môi trường đào tạo và dịch vụ dành cho sinh viên thì chính trường đó đã tự đóng cửa cơ hội của mình.

Theo tôi, giải pháp 'sâu rễ bền gốc' chính là chất lượng đội ngũ giảng viên, chính sách và môi trường đào tạo, chất lượng và dịch vụ đào tạo của nhà trường. Sinh viên yêu trường, ra trường được các doanh nghiệp đón nhận sẽ là những thông tin quan trọng để nhiều thí sinh đến với nhà trường".

Ngọc Quang
Từ khóa :
nguyễn văn nhã , cử nhân thất nghiệp , thạc sĩ thất nghiệp , thông tư 32/2015 , đổi mới giáo dục
Nhiều gia đình vay nợ cho con vào đại học lấy danh hão, để rồi... thất nghiệp
Chủ đề : SỰ KIỆN VÀ CHÍNH SÁCH
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Mr.Dương
1

Trong tất cả các bằng thì không có cái bằng nào quan trọng bằng "bằng lòng".Học thì tốt đấy nhưng quan trọng chúng ta học cái gì thôi?Có câu:Tiên học lễ - Hậu học văn". Thế nên chương trình học nền tản quan trọng là học làm người.học làm người trước làm sự nghiệp sao,học làm người tốt làm sự nghiệp mới tốt,học làm người thành công làm sự nghiệp mới thành công.Thay gì giáo dục nặng về dạy chữ thì tôi nghỉ hay chuyển sang dạy kỹ năng mềm(dạy làm người) thì kết quả sẽ tốt hơn. Ai cũng chạy đua theo cái mác hào nhóng về bằng cấp mà quên đi năng lực thật sự của mình mới là yếu tố quan trọng.Bên cạnh đó kinh tế Việt Nam cũng đang có 1 sự dịch chuyển từ nền kinh tế công nghiệp tiên tiến đang dần chuyển sang dịch vụ hoá.mà kinh tế một đất nước muốn phát triển thì trước tiên ngành dịch vụ phải phát triển.vì thế để chóng tình trạng thất nghiệp thì chúng ta hãy nên chuyển sang học làm dịch vụ nhiều hơn,và muốn làm dịch vụ tốt chúng ta cần có "KỸ NĂNG MỀM". Cho nên chương trình huấn luyện kỹ năng mềm là chương trình mà chúng ta nên quan tâm nhiều nhất hiện nay.và thế kỉ 21 là thế kỉ của kỹ năng mềm.

Hoàng Hoa Đình
0

Trả lời bình luận của bạn Le Công Lập, trường dạy nghề trong bình luận của tôi là trường dạy những nghề xã hội cần, những nghề học xong họ có thể đi xuất khẩu lao động ở các nước. Địa phương bạn và có thể có địa phương khác xây dựng trường dạy nghề nhưng không có người học, vì đó những nghề xã hội không cần.

Sự Thật
2

Theo tôi bang cấp vẫn quan trọng tuy nhiên bang cấp đó đạt được như thế nào mới là điều cần bàn. Bằng cấp giả thì không thể chap nhận được, Nhà nước phảỉ có biện pháp điều tra xử lý that nghiêm vấn nạn này. tiếp đến tôi muốn nói là bang cấp that nhưng trình độ không có nguyên nhân là do phổ cập đại học của Bộ giáo dục, Trường đại học thì mở vô tội vạ dẫn đến tuyển sinh đầu vào thấp, Trình độ chỉ đáng là công nhân cũng vào được đại học, tệ hơn nữa là thi trắc nghiệm, có người không biết chữ gì đánh chừng cũng đủ điểm vào các trường đại học kém chất lượng những đối tượng này khi học thì toàn thuê học hộ, thi hộ vì có kiến thức gì đâu nhưng khi ra trường do có nhiều ệ nên vẫn cứ nghiễm nhiên vào làm việc còn những người có năng lực thực sự phải thất nghiệp. Để giải quyết vấn đề này các bạn bảo không cần bằng chỉ cần năng lực? Vậy ai đánh giá năng lực đây? Không khéo lại dẫm chân vào 4 ệ, vì vậy để quản lý được việc này thì cần siết chặt đầu vào đại học đó là thi tự luận (người nào có kiến thức mới làm được) đề thi như thời gian gần đây thì chỉ tuyển sinh viên có điểm từ 18 trở lên thôi, từ 15 đến 18 cho cao đẳng và trung cấp còn lại cho học nghề có như vậy mới thực sự chọn được người tài vào đại học (Hiện tại thi đại học đang nghiêm túc chỉ có việc thi trắc nghiệm là chưa đánh giá chính xác thôi ) và như vậy cũng chỉ người tài mới được làm lãnh đạo.

Thanh Hà
0

Nguyên nhân chất lượng giáo dục bậc ĐH thấp thì có nhiều, nhưng nnguyên nhân sâu xa vẫn là chế độ trả lương theo bằng cấp mà không liên quan gì đến tài năng và sự cống hiến của mỗi cá nhân. Việc trả lương theo bằng cấp đã thoát li khỏi quy luật phân phối theo lao động. Từ đó lao động ở khu vực nhà nước (cơ quan nhà nước, DNNN, đơn vị sự nghiệp công lập) coi bằng cấp vừa là động lực, vừa là mục tiêu để phấn đấu.

Thường Dân
2

Tôi tâm đắc nhiều nội dung trong ý kiến của bạn. Đặc biệt là vấn đề thi trắc nghiệm, việc TS đánh dấu "ăn may" vào đáp án có thể được điểm mặc dù không biết gì, chưa kể việc nếu có gà bài cho nhau thì cũng rất nhanh gọn. Chúng ta đều biết TS hơn kém nhau 0,5 hoặc 1 điểm là có thể đỗ hay trượt ĐH. Tôi khẳng định: phương thức thi trắc nghiệm không đánh giá chính xác trình độ thí sinh và từ đó dẫn đến thiếu công bằng trong tuyển sinh. Tôi kiến nghị nên bỏ cách thi trắc nghiệm mà nên trở lại cách thi tự luận như trước đây .

Lê Phúc
0

Đây là nguồn nhân lực mà các quốc gia thế giới mơ ước, rất tiếc chính sách Việt Nam không sử dụng được mà phải XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG để làm giàu cho Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản... Nếu cơ cấu nền kinh tế tốt thì nguồn nhân lực vàng này đã chắp cánh cho Việt Nam bay cao nhưng tiếc thay

Nguyễn Thị Hiền Mai
2

Ở chổ tôi, muốn ông thợ đến sửa lại dùm cái mái nhà tôn bị dột phải hẹn ông ta cả tháng trời; chúng tôi có khi nói đùa “hẹn gặp được ông ta khó cở hẹn gặp thủ tướng!” Trong khi đó, có biết bao nhiêu là thanh niên nam nữ, đại-học có, không-đại-học cũng có, “lõng nhõng” không chuyện làm, phải còn ăn bám cha mẹ!

Nghệ Tinh
4

Để giảm bớt "vấn nạn bằng cấp", tôi kiến nghị các cơ quan, đơn vị tuyển dụng người làm chỉ nên tổ chức thi tay nghề hoặc nghiệp vụ chuyên môn, không yêu cầu thí sinh phải trình nộp các loại chứng chỉ, văn bằng mang tính hình thức chỉ tạo thêm phức tạp cho khâu quản lý hồ sơ! Tôi biết có nơi tuyển phiên dịch, họ chỉ phỏng vấn trực tiếp là quyết định TS có trúng tuyển hay không mà không quan tâm gì đến các bằng cấp này nọ. Trong cuộc đời, khi bị đuối nước, ai giỏi bơi thì sống, chức tước cao sang, bằng cấp nhiều đâu cứu được người !!!

Xem thêm bình luận
Tin khác