Đổi mới thành hay bại là do lựa chọn, quyết định của các thày, cô

Góc nhìn

ĐỖ TẤN NGỌC

(GDVN) - Đội ngũ giảng viên trường sư phạm cần được đào tạo, cập nhật kiến thức và phương pháp dạy học hiện đại, cần thay thế các giáo trình lạc hậu...

Đổi mới giáo dục bắt đầu từ đâu? Câu trả lời có nhiều, từ học sinh, từ chương trình, từ sách giáo khoa và từ đổi mới chính các thầy cô. Trên quan điểm là một người trong cuộc, thầy Đỗ Tấn Ngọc, một tác giả quen thuộc trên Báo điện tử Giáo dục Việt Nam đã có một góc nhìn rất mới về vai trò của các thầy cô.

Bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm và cách hành văn của tác giả, Tòa soạn trân trọng giới thiệu cùng độc giả.

Năm học 2014-2015 là năm đầu tiên, toàn ngành giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) tập trung triển khai Chương trình, kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 29 của Ban Chấp hành T.Ư Đảng "Về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế". Thực hiện Nghị quyết quan trọng này, trong đó có bậc phổ thông, sau năm 2015, Bộ GD & ĐT và những người tâm huyết với giáo dục đặt ra nhiều việc, nhiều vấn đề cấp thiết cần chuẩn bị, giải quyết trong thời gian tới để đạt mục tiêu đề ra. 

Hệ lụy đổi mới giáo dục nhìn từ Thông tư 30 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

(GDVN) - Sự ra đời Thông tư 30, kỳ thi quốc gia, biên soạn sách giáo khoa là những bước đột phá trong cải cách giáo dục, vậy TT30 có thực sự là bước cải cách ?

Đó là thiết kế, biện soạn lại chương trình, sách giáo khoa; đổi mới cách thi cử, kiểm tra đánh giá; nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên; cơ sở vật chất; các trường sư phạm đào tạo giáo viên… Theo chúng tôi, những người đang quản lý và dạy học ở nhà trường phổ thông thì khó khăn, trở ngại lớn nhất đối với đề án đổi mới căn bản, toàn diện không phải ở việc thiết kế, biện soạn lại chương trình, sách giáo khoa; đổi mới cách thi cử, kiểm tra đánh giá, cơ sở vật chất mà là chất lượng đội ngũ giáo viên.

Nói thật với nhau rằng, một bộ phận cán bộ quản lý và thầy cô giáo chúng ta đang có nhiều “vấn đề” về năng lực, phẩm chất, trình độ và trách nhiệm đối với sự nghiệp giáo dục. Căn nguyên do đâu? Một thời gian khá dài trước đây, vì hoàn cảnh khó khăn của đất nước sau chiến tranh, đội ngũ  giáo viên bị thiếu hụt trầm trọng nên để nhanh chóng đáp ứng đủ số lượng thầy cô giáo cho cả nước, các trường đào tạo sư phạm và các trường khác liên tục gia tăng chỉ tiêu, mở ra nhiều loại hình đào tạo, nhận đủ loại vàng, thau. Học hành yếu kém, lòng yêu nghề, năng khiếu nghề không có mấy, song vì đường cùng, dạng "chuột chạy cùng sào" nên mới chui vào sư phạm. 

Ảnh minh họa

Trong trường sư phạm, học kiểu gì cũng được ra trường, làm thầy, làm cô như ai. Cái "gốc" hạn chế, yếu kém nhiều thì làm sao dạy cho được, cho giỏi? Hậu quả là học sinh, xã hội lãnh đủ. Giáo viên ngoại ngữ nhiều địa phương, thi, kiểm tra nghề nghiệp theo chuẩn Châu Âu, rớt như sung rụng. Cách đào tạo cộng với trình độ ngoại ngữ của giáo viên ta như thế, học sinh Việt Nam không tệ ngoại ngữ mới lạ.

Nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước có chủ trương, miễn giảm học phí đối với sinh viên sư phạm nhằm thu hút nhiều học sinh khá, giỏi vào học. Nhưng thực tế, nhiều em khá, giỏi vẫn" quay lưng", không mấy mặn mà với nghề giáo. Lý do chính là do thu nhập và mức sống của đội ngũ nhà giáo vẫn còn thấp. Tết nhất, phần nhiều giáo viên phổ thông không hề biết tới tiền thưởng là gì. Thu nhập, mức sống khá chật vật. 

Tiền chi tiêu cho mình và gia đình chưa đủ, thì nghĩ gì đến chuyện mua sách để đọc. Tìm cách làm thêm, chèn ép dạy thêm đủ kiểu nhằm cải thiện đời sống, thì thời gian đâu để đầu tư chuyên môn, bài vở, giáo án? Những đợt tập huấn, cuộc thi, phong trào thi đua, cách đánh giá mới do trường, ngành phát động... góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, phương pháp dạy học, hiệu quả giáo dục…thì ngày càng “tàn lụi”, nhiều giáo viên ngao ngán, lơ là, đổ lỗi cho cấp trên thích thành tích, vẽ vời.  

Mặt khác, có tư tưởng, nghề này quá lặng lẽ, gò bó, công việc cứ đều đều, lặp đi lặp lại đến mức nhàn chán. Kể cả gia đình giáo viên, nhiều người cũng không có ý định hướng cho con em mình nối nghiệp bố, mẹ, vì thấy nghề này vất vả, nhọc nhằn mà xã hội lại luôn yêu cầu, đòi hỏi cao. Nhiều giảng viên trẻ có năng lực được giữ lại trường, vì lương bổng quá thấp nên cũng đành chia tay với trường lớp, ra bên ngoài kiếm nghề, ngành có thu nhập cao hơn.

Thăm dò ý kiến

Bạn có tin 92% người dùng Internet ở Việt Nam được hỏi đồng ý tăng cước 3G do một tổ chức công bố mới đây?

Xem kết quả

Mấy năm nay, hầu hết các địa phương, nhân lực ngành giáo dục đã có xu hướng bão hòa, các nhà trường đều dư thừa giáo viên. Học hành, đào tạo ra trường rất tốn kém nhưng xin việc gặp khó khăn vô cùng, thất nghiệp tràn lan, khiến cho động lực số học sinh học tốt, thi và theo nghề dạy học ngày càng giảm sút. Theo thống kê sơ bộ của Bộ GD & ĐT thì hiện nay cả nước dư thừa đến 35.000 giáo viên. Thực tế, con số dư thừa còn lớn hơn nhiều. Các ngành nghề khác ra trường thất nghiệp thì dễ tìm việc để làm, còn nghề sư phạm không hề dễ.   

Thừa biết  thực trạng, “căn bệnh” của đội ngũ giáo viên, thời gian qua, Bộ GD&ĐT có những cố gắng, biện pháp cụ thể. Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên. Ra hàng loạt văn bản yêu cầu các trường, địa phương thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học ở các môn học. Chuyển sang hình thức hợp đồng giáo viên, không còn biên chế, để giáo viên tích cực , năng động hơn. Có hướng  giao cho hiệu trưởng trả lương cho giáo viên theo năng lực, hiệu quả. Ra chỉ thị về việc cấm đọc cho học trò chép và giáo viên dạy theo kiến thức chuẩn. 

Triển khai chuẩn đánh giá hiệu trưởng , giáo viên và tự đánh giá cơ sở giáo dục...Cải tiến cách thi cử theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tổ chức hàng loạt các cuộc thi có nội dung mới dành cho giáo viên, học sinh để hướng tới mục tiêu đổi mới chương trình, sách giáo khoa sắp tới…Những nỗ lực ấy, liệu có đủ lực để vực dậy tinh thần trách nhiệm, củng cố, nâng cao được năng lực dạy học của đội ngũ thầy, cô giáo, đáp ứng yêu cầu mới không? 

Theo chúng tôi, người trong cuộc, rất khó khăn và cần nhiều thời gian, vì “ cái gốc” từ đội ngũ giáo viên quá èo uột, ốm yếu. Song dù khó khăn đến mấy, chúng ta phải làm, làm kiên trì, làm quyết liệt, phải bắt đầu từ con người. Bởi lẽ, đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định nhất. Chương trình, sách giáo khoa có hay, hiện đại đến mấy, phòng ốc, thiết bị trường học có đầy đủ, tiện nghi đến đâu đi nữa, nếu vẫn tồn tại quá nhiều thầy cô giáo thiếu nhiệt huyết, năng lực hạn chế, ngại, sợ đổi mới thì mục tiêu của đề án từ bể… đến phá sản.

Cả nước hiện có 133 cơ sở giáo dục đào tạo ngành Sư phạm, với 376.000 sinh viện đang theo học, chiếm 15,5% quy mô sinh viên cả nước. Trong năm học 2014-2015, có khoảng 60.000 sinh viên nhập học vào các trường sư phạm. Điểm đáng buồn, lo nhất là điểm đầu vào của sinh viên sư phạm không được cải thiện, thậm chí có trường ngày càng thấp. Mặt khác, chương trình đào tạo  cũng đã cũ kĩ về tri thức khoa học so với khu vực và thế giới. 

Các môn học bổ trợ chưa được tăng cường, nhiều kĩ năng mềm chưa được trang bị cho sinh viên. Các môn học nghiệp vụ ít được chú trọng, thời gian dành cho thực tập môn học không có. Có nhiều trường Sư phạm ở các đại phương chưa được trang bị phòng học có ứng dụng công nghệ thông tin, thư viện số hóa, thiếu giáo trình, tài liệu tham khảo… Tỷ lệ sinh viên đạt kết quả học tập khá, giỏi cao nhưng năng lực thực tế còn yếu. Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ Sư phạm cho cử nhân ngoài Sư phạm chỉ trong vài tháng, với một số môn học, không có phần thực tập sư phạm.

Do vậy theo chúng tôi, trước tiên, chúng ta phải “ đại phẫu” các trường đào tạo sư phạm. Từ ngay bây giờ, các cơ sở đào tạo giáo viên cần “ lột xác” về phương cách đào tạo, tuyển sinh. Các trường sư phạm không thể đứng ngoài cuộc trước những thay đổi, yêu cầu mới của ngành giáo dục. Đội ngũ giảng viên trường sư phạm cần được đào tạo, cập nhật kiến thức và phương pháp dạy học hiện đại, luôn trải nghiệm và hòa cùng dòng chảy, hơi thở của nhà trường phổ thông; các giáo trình lạc hậu được thay thế, biên soạn bằng giáo trình tiên tiến, bám vào chương trình dạy học mới ở phổ thông; đầu tư tốt cho các trường sư phạm trọng điểm, hạn chế hoặc cắt bỏ các trường, các lớp không đảm bảo yêu cầu, tiêu chuẩn. Nơi đào tạo giáo viên bài bản, đúng chuẩn, tất nhiên sản phẩm đầu ra mới tốt lên được.

Mong đổi mới giáo dục lên hừng hực, nhưng thực tế lại lạnh lùng, thách thức

(GDVN) - “Tư tưởng về đổi mới tư duy giáo dục xem ra vẫn đang bốc lên hừng hực, nhưng thực tế giáo dục thì lạnh lùng, có vẻ thách thức dư luận”.

Hơn nữa, tuyển sinh vào các trường sư phạm nên có bước sơ tuyển chặt chẽ, kỹ lưỡng ở địa phương, giống như ngành công an, quân đội, với quy chuẩn cụ thể về sức khỏe, ngoại hình, giọng nói, năng khiếu sư phạm, kết quả văn hóa, đạo đức 3 năm phổ thông, hiểu biết về văn hóa, xã hội… Làm được vậy, các trường sư phạm sẽ lựa chọn được những thí sinh đảm bảo về tiêu chuẩn ban đầu . Trong quá trình đào tạo, tăng cường thêm thời lượng, các môn học, chuyên đề về tâm lý, kỹ năng, phương pháp sư phạm; giáo dục đạo đức, xử lý học sinh cá biệt…kể cả đạo đức, trách nhiệm nhà giáo. 

Có thể, từ năm thứ nhất, thứ hai, cho giáo sinh về thực tập, rèn luyện, làm quen với môi trường phổ thông.. Đào tạo xong, ra trường, Nhà nước đảm bảo cho họ về chỗ làm việc, tránh kiểu “ đem con bỏ chợ” như hiện nay. Tổ chức thi tuyển dụng, hướng đến áp dụng quy chuẩn như các nước Châu Âu, gồm bài luận, phỏng vấn, một số tiết thực dạy trên lớp  cùng với đó là một chế độ, chính sách đãi ngộ, lương bổng giống như ngành đặc thù công an, quân đội…tức khắc vị thế, giá trị nghề giáo và trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo đối với sự nghiệp trồng người sẽ tốt hẳn lên.

Đối với tình trạng học sinh phổ thông ngày càng giảm, giáo viên thất nghiệp và tốt nghiệp ra trường ngày càng nhiều, Nhà nước, ngành cần có nhiều biện pháp, chính sách linh hoạt, phù hợp để giải quyết vấn đề về con người nhức nhối này. Tôi đặt ra 2 biện pháp tâm đắc nhất. Một là, tinh giản bớt số giáo viên già, gần đến tuổi về hưu, mệt mỏi, không còn tinh thần, động lực làm việc, tuyển chọn số giáo viên trẻ, có năng lực, đang chờ việc. Thứ hai, các nhà trường, Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo cần triển khai đầy đủ, nghiêm túc chuẩn đánh giá nghề nghiệp giáo viên ( Bộ Giáo dục đã ban hành) trong thực tế, để từ đó làm cơ sở sàng lọc bớt số giáo viên không đạt yêu cầu ra khỏi biên chế vừa để giảm bớt gánh nặng về ngân sách vừa tăng cường ý thức, trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo đối với công việc. 

Với kiểu đánh giá lâu nay, cuối năm ai cũng như nhau, tốt, khá hết, chẳng sa thải được người nào nên một số giáo viên có dấu hiệu lơ là, chểnh mảng nhiệm vụ… Câu nói giản dị của cố thủ tướng Phạm Văn Đồng từng căn dặn Ngành giáo dục phải phấn đấu” trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy, trò ra trò” cách đây mấy chục năm rồi mà đến nay vẫn còn nguyên ý nghĩa và giá trị. Tất cả, sự nghiệp này hãy bắt đầu từ đầu tư và quan tâm toàn diện đến đội ngũ nhà giáo.

ĐỖ TẤN NGỌC
Từ khóa :
bộ giáo dục , đổi mới giáo dục , đổi mới toàn diện , giáo dục việt nam , những quyết sách , nghị quyết 29 , đổi mới sách giáo khoa
Đổi mới thành hay bại là do lựa chọn, quyết định của các thày, cô
Chủ đề : Góc nhìn Giáo dục
Chủ đề : Chuyên gia giáo dục viết
Chủ đề : Đổi mới giáo dục phổ thông
Chủ đề : Thực hiện Thông tư 30
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Hoàng Hoa Đình
2

Rất khó giáo viên lâu nay do chủ tịch huyện, tỉnh tuyển dụng làm sao biết được thừa, thiếu, yếu kém, khá giỏi, nhiều trường hợp tuyển dụng theo thủ tục đầu tiên. Do đó để đối mới căn bản, toàn diện giáo dục thì cả hệ thống chính trị phải vào cuộc. Phải giao quyền tự chủ, quyền tự quyết, quyền tự chịu trách nhiệm cho nhà trường, hội đồng nhà trường có quyền bầu hiệu trưởng, tuyển dụng giáo viên mới, ...và chịu trách nhiệm về sản phẩm đầu ra là học sinh của trường

chán với gd đại học
0

theo tôi đào tạo 1 giáo viên 4 năm là quá ít.hệ thống đại học sư phạm còn quá kém. học xong 4 năm, kiến thức phổ thông có nhớ gì nửa đâu mà đi dạy.

sua lai
4

Thay đổi, đổi mới. Thay điểm bằng lời nhận xét. Chưa phải là thay đổi cơ bản để tạo sự chuyển biến trong giáo dục. Theo tôi phải thay đổi nội dung chương trình. Đừng để các em học những cái không cần thiết. Học ít nhưng thực hành nhiều hơn để các em có thể nói được cái mình đã học, biết làm gì. Từ được học gì chuyển sang học được gì.

sông lam
2

Thầy đỗ tấn ngọc thân mến! điều thầy muốn tuy gần mà xa, xa lắm lắm. ai bảo gióa dục đi xuống các con số báo cáo hàng năm của ngành GD vẫn tươi như hoa đấy chứ. tốt nghiệp tú tài gần 100% hết mà sao xuống được trong những thập niên 70-80 tỷ lệ này bằng phân nửa là quý lắm rồi. nhưng hồi đó tuy khổ, thiếu thốn nhưng con vi trùng thành tích chưa xuất hiện nên căn bệnh này hiếm gặp. vậy lỗi không phải phần lớn do Gv mà do các vị lãnh đạo ngành thích tự sướng nên bị mắc vi trùng thành tích nặng.

le thị thúy
0

Bài viết phản ánh rất đúng thực trạng GD hiện nay. Theo tôi muốn giáo dục đạt chất lượng tốt, ngoài việc đổi mới nội dung, phương pháp ĐT ở các nhà trường sư phạm,việc tự giác tích cực bồi dưỡng nghiệp vụ và cải tiến phương pháp giảng dạy của đội ngũ GV phổ thông thì đội ngũ CBQL các nhà trường cũng cần phải có năng lực thực sự tốt. Bên cạnh đó cần quan tâm đến đời sống của GV - họ phải được sống bằng lương để họ toàn tâm, toàn trí cống hiến cho GD.

Lê Hoài
3

Trường tôi đang dạy hiện nay, có hơn phân nửa là giáo viên tốt nghiệp Đại học tại chức, đa số là giáo viên trẻ. Số này phải mất vài chục năm nữa họ mới về hưu. Thực tế hiện nay tại tỉnh nhà ( Kiên Giang ) số sinh viên tốt nghiệp Đại học sư phạm chính quy khá đông nhưng lại thất nghiệp. Mà chúng ta cũng thừa biết rằng: những người học hành yếu kém, thi hoài đại học chính qui mà không đậu , cuối cùng mới vào hệ tại chức, học hành bát nháo. Rồi bây giờ họ cũng làm thầy thiên hạ.

Giáo viên vùng cao
10

Tôi đồng ý với thầy: phải “ đại phẫu” các trường đào tạo sư phạm; đổi mới tuyển sinh vào các trường sư phạm và tôi xin góp thêm ý kiến: người chịu trách nhiệm về chất lượng trường học chính là hiệu trưởng, vì vậy hiệu trưởng phải là người chịu trách nhiệm kiểm tra về kiến thức bậc học khi tiếp nhận giáo viên (giáo viên vững về kiến thức thì mới nâng cao được chất lượng dạy học- Địa phương tôi hiện nay khoảng 50-60% GV tiểu học không nắm được kiến thức Toán, TV tiểu học, đổi mới thế nào đây?)

Giáo viên vùng cao
11

Chưa kể số giáo viên mới ra trường như thầy nói: “Các trường đào tạo sư phạm và các trường khác liên tục gia tăng chỉ tiêu, mở ra nhiều loại hình đào tạo, nhận đủ loại vàng, thau. Học hành yếu kém, lòng yêu nghề, năng khiếu nghề không có mấy, song vì đường cùng, dạng "chuột chạy cùng sào" nên mới chui vào sư phạm...học kiểu gì cũng được ra trường, làm thầy, làm cô như ai” vẫn là vấn đề hiện tại chứ không phải vấn đề đã qua. Biện pháp thứ 2 tôi nghĩ thầy cũng hiểu là... Rất khó.

Xem thêm bình luận
Tin khác