EMagazine

TS Vũ Thị Thương và hành trình thực hiện triết lý "Người thầy giỏi là người biết truyền cảm hứng"
tiet-hoc-phong-tru-sau-benh-hai-cay-trong-hoc-sinh-lop-7a2-truong-thcsthpt-su-pham-duoc-truc-tiep-quan-sat-nhan-dien-va-kham-pha-nhung-mau-vat-gan-gui-tu-thuc-te-that-de-dang-3808.png

Tiến sĩ Vũ Thị Thương (sinh năm 1985) - Trưởng bộ môn Giáo dục Sinh học, Khoa Sinh học (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2) không chỉ ghi dấu ấn trong lòng các thế hệ học sinh, sinh viên với những đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ mang tính ứng dụng cao, mà còn bởi triết lý giáo dục nhân văn: “Người thầy giỏi là người thầy biết truyền cảm hứng”.

co-thuong.png
tit.png

Sinh ra và lớn lên tại vùng quê Gia Viễn (Ninh Bình), ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, cô học trò nhỏ Vũ Thị Thương đã nuôi dưỡng niềm yêu thích đặc biệt với môn Sinh học.

Nhắc đến cơ duyên khiến bản thân theo đuổi lĩnh vực sinh học, cô Thương chia sẻ về câu nói của một thầy giáo ở trường trung học phổ thông: ‘Sinh học là những thứ gần gũi với chúng ta, có thể hiện hữu ngay ở cây trong vườn nhà, trong bữa ăn hàng ngày hay trên chính cơ thể mỗi người’. Cô học trò nhỏ khi đó đã quan sát theo lời thầy gợi mở và nhận thấy đúng là như vậy, có thể biến tất cả những thứ xung quanh thành học liệu, thành đề tài nghiên cứu, thành những hướng đi mới cho bản thân và học sinh khám phá.

Chính từ sự truyền cảm hứng ấy của thầy giáo cùng giải Nhất môn Sinh học tại cuộc thi học sinh giỏi cấp huyện năm lớp 10 đã trở thành nguồn động lực ban đầu, đặt nền móng và trở thành hành trang cho con đường học thuật sau này của cô.

a3.png

Trong hành trình nghiên cứu khoa học, cô Thương luôn giữ vững niềm tin: “Người khác làm được thì mình cũng làm được, chỉ có điều là đi nhanh hay đi chậm”. Niềm tin ấy đã giúp nữ giảng viên vượt qua những lần thất bại trong nghiên cứu.

“Tôi nhớ nhất là kỷ niệm về những ngày đầu ở giảng đường đại học, thực hiện nuôi côn trùng theo dõi vòng đời của chúng nhưng đối tượng nghiên cứu liên tục chết. Thầy hướng dẫn của tôi - cố Giáo sư, Tiến sĩ Hà Quang Hùng - khi đó vốn là một giáo sư đầu ngành đã nói với tôi: ‘Em nuôi vật mẫu mà bị chết là chuyện rất bình thường. Vừa bắt đầu nghiên cứu mà nuôi con nào cũng sống thì đó mới là điều bất thường’. Câu nói đùa nhưng sâu sắc của thầy đã tiếp thêm tự tin để tôi kiên trì bước tiếp.

Tôi nhận ra, thất bại trong thí nghiệm chính là “bước đệm” để đúc kết kinh nghiệm. Bản chất của nghiên cứu khoa học là thử nghiệm, sai sót, lặp lại rồi mới rút ra kết luận; không một nhà khoa học nào có thể thành công tuyệt đối ngay từ lần đầu tiên” - nữ giảng viên không ngần ngại giãi bày.

Nữ giảng viên tâm sự, động lực lớn nhất trên con đường theo đuổi tri thức không chỉ đến từ sự dìu dắt của thầy cô, mà còn được vun đắp từ chính mái ấm gia đình. Sinh ra trong một gia đình đông con nhưng giàu truyền thống hiếu học, cô luôn ghi nhớ lời động viên của bố mẹ: ‘Chỉ có học tập mới mở ra tầm nhìn bao quát, như chú cá nhỏ vươn mình ra biển lớn’ - “và bố tôi chính là người thầy đầu tiên trong đời, là người thầy biết truyền cảm hứng vô tận cho người con, người học trò nhỏ như tôi” - cô bộc bạch.

Bài học khắc sâu từ thuở nhỏ ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần, hình thành nên bản lĩnh luôn kiên định với mọi mục tiêu và không bao giờ bỏ cuộc.

tiet-hoc-phong-tru-sau-benh-hai-cay-trong-hoc-sinh-lop-7a2-truong-thcsthpt-su-pham-duoc-truc-tiep-quan-sat-nhan-dien-va-kham-pha-nhung-mau-vat-gan-gui-tu-thuc-te-that-de-dang-1.png
tit1.png

Tốt nghiệp bậc cử nhân tại Trường Đại học Nông nghiệp I - Hà Nội (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam) năm 2007, sau đó tiếp tục bảo vệ luận án tiến sĩ tại Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) năm 2018, khi đứng trên giảng đường, cô Thương lựa chọn gắn mình với định hướng ứng dụng sinh học trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.

Với Tiến sĩ Vũ Thị Thương, đưa hơi thở thực tiễn vào từng bài dạy không chỉ tạo ra sự sinh động mà còn đánh thức sự hứng thú của học sinh, sinh viên. Những trải nghiệm từ đề tài nghiên cứu hay các dự án thực tế đã trở thành ví dụ minh họa trực quan trên giảng đường đã giúp những tri thức lý thuyết trở nên gần gũi, giàu giá trị ứng dụng.

Cô Thương bộc bạch: “Tôi luôn muốn học sinh hiểu rằng nghiên cứu khoa học không chỉ là những vấn đề hàn lâm mà còn là khả năng quan sát và giải quyết các bài toán thực tiễn của cuộc sống. Việc tận dụng nguồn vật liệu sẵn có và chắt lọc kiến thức từ chương trình học chính là “chìa khóa” khơi gợi đam mê, giúp tri thức “bước ra khỏi trang sách để đi vào thực tiễn”.

Thay vì yêu cầu học sinh tốn chi phí mua bộ mẫu vật, tôi thường hướng dẫn người học quan sát ngay những vật mẫu có sẵn ở môi trường xung quanh. Từ những chậu cây trang trí ngay trong lớp học đến không gian vườn trường đều có thể biến thành học liệu, gợi mở mâu thuẫn nhận thức, để học sinh, sinh viên tự xây dựng giả thuyết khoa học”.

a1.png

Một trong những công trình nghiên cứu mà Tiến sĩ Vũ Thị Thương tâm đắc nhất là đề tài cấp Bộ về “Nghiên cứu sản xuất giá thể trồng rau mầm công nghệ cao trong nhà màng” (đã nghiệm thu năm 2021). Xuất phát từ ý tưởng muốn thay đổi tư duy “phải có đất mới trồng được cây” cũng như trăn trở giúp các hộ gia đình ở đô thị tự cung tự cấp rau sạch ngay trên diện tích ban công hay sân thượng nhỏ hẹp (10-15m²) mà không cần đến đất, cô Thương đã triển khai đề tài nghiên cứu ý nghĩa này.

“Năm 2021, khi dự án cấp Bộ đến thời điểm gấp rút chuẩn bị nghiệm thu thì dịch bệnh Covid-19 bùng phát gay gắt. Đúng lúc đó, biến cố gia đình ập đến: cả bố và anh trai tôi cùng lúc được chẩn đoán mắc ung thư phổi giai đoạn tiến triển. Lúc đó, tôi cảm thấy mình mất đi chỗ dựa tinh thần lớn nhất. Đề tài thì đến hạn, dịch bệnh thì khiến nhiều địa phương phải hạn chế di chuyển.

Được sự chia sẻ, tạo điều kiện từ Ban chủ nhiệm Khoa, đồng nghiệp và gia đình, tôi từng bước khắc phục những khó khăn trước mắt - trong việc vận chuyển vật tư, thiết bị để lắp đặt nhà màng, hoàn thiện hệ thống thủy canh. Khi đó, tôi phải chuyển hướng tận dụng nguồn lực tại chỗ và nhờ đến sự hỗ trợ online của chuyên gia thay vì họ sẽ đến hướng dẫn trực tiếp… Đề tài hoàn thành xuất sắc cũng là lúc hai người thân lần lượt rời xa, tôi một lần nữa phải mạnh mẽ bước tiếp” - cô Thương xúc động chia sẻ.

Nữ giảng viên cho biết, trong giai đoạn tới, sẽ nghiên cứu mở rộng mô hình sang hướng “rau trang trí” thủy canh cho các không gian cà phê, decor sân vườn… đồng thời có thể sử dụng làm nguyên liệu phục vụ kinh doanh - đây là mô hình mà cô học tập từ xu hướng hiện đại của Thái Lan.

a2.png

Không chỉ dừng lại ở các dự án của bản thân, với vai trò là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Ươm tạo và Thương mại Sản phẩm Khoa học Công nghệ, Tiến sĩ Vũ Thị Thương hiện đang hướng dẫn cùng lúc hơn 10 dự án nghiên cứu và khởi nghiệp của cả sinh viên đại học lẫn học sinh khối phổ thông (Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2).

Dưới sự hướng dẫn tận tâm của cô Thương, nhiều nhóm nghiên cứu học sinh - sinh viên đã gặt hái những giải thưởng trong các cuộc thi về nghiên cứu khoa học, các cuộc thi khởi nghiệp cấp trường, cấp tỉnh và cấp quốc gia.

Nổi bật trong số đó là ý tưởng biến đặc sản su su Tam Đảo thành món ăn nhẹ “snack su su” (bim bim) của nhóm học sinh liên cấp từ lớp 7 đến lớp 11. Đề tài không chỉ tạo nên một hướng mới cho sản phẩm bim bim trên thị trường, mà còn hướng tới việc giải quyết bài toán “được mùa - mất giá” cho người nông dân.

tit2.png

Từ khi bắt đầu công tác tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đến nay, song song với nhiệm vụ giảng dạy, Tiến sĩ Vũ Thị Thương chưa từng để ngắt quãng hành trình nghiên cứu khoa học.

Quan niệm rằng, hành trình ấy sẽ trọn vẹn hơn nếu được tiếp nối, nữ giảng viên luôn chủ động truyền lửa đam mê và kinh nghiệm cho các thế hệ học trò thông qua việc trực tiếp hướng dẫn sinh viên thực hiện các dự án, đề tài nghiên cứu.

Nhìn vào khối lượng công việc đồ sộ - vừa giảng dạy ở hai bậc học, quản lý bộ môn, vừa hướng dẫn hàng loạt đề tài nghiên cứu khoa học và dự án khởi nghiệp, ít ai có thể hình dung nữ giảng viên sẽ phân bổ thời gian như thế nào.

a4.png

Chia sẻ về bí quyết quản lý thời gian và giữ ngọn lửa nhiệt huyết cho công việc, Tiến sĩ Vũ Thị Thương cho biết, cô vận hành nhóm nghiên cứu theo mô hình “doanh nghiệp thu nhỏ” và có tính kế thừa cao về mặt nhân sự: sinh viên khóa trước hướng dẫn khóa sau, anh chị sinh viên đại học hỗ trợ các em học sinh phổ thông. Trưởng nhóm sẽ quản lý các hoạt động nghiên cứu, báo cáo định kỳ với giảng viên hướng dẫn và mỗi tuần cô sẽ họp với các nhóm nghiên cứu một lần để điều chỉnh kế hoạch.

Trong vai trò là người “gieo mầm” cho những thế hệ nhà giáo tương lai, nữ giảng viên luôn tâm niệm và nhắn gửi đến học trò 3 điều cốt lõi: “Một là trải nghiệm thực tiễn: giúp người học đáp ứng được yêu cầu ngày càng khắt khe của xã hội sau khi ra trường. Hai là không sợ sai: Nghiên cứu khoa học là quá trình đi từ nhiều lần sai để tìm ra cái đúng. Ba là luôn tiến về phía trước: Mọi người làm được thì mình cũng làm được, quan trọng là độ kiên trì và khả năng quan sát”.

“Tri thức hiện nay có thể tìm thấy ở rất nhiều nguồn, kể cả từ trí tuệ nhân tạo. Nhưng nguồn cảm hứng thì chắc chắn chỉ có thể đến từ những người thầy mà học trò thực sự yêu quý. Tôi luôn tin rằng, thứ còn đọng lại lâu bền nhất sau nhiều thế hệ chính là ngọn lửa đam mê được thắp sáng trong lòng người học” - Tiến sĩ Vũ Thị Thương nhấn mạnh.

az.png
Mộc Trà