Trăn trở với việc làm sao để học sinh hiểu, tự hào về bản sắc dân tộc
Với quan niệm giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức mà còn bồi đắp tâm hồn và nhân cách, ngay từ những ngày đầu đảm nhiệm vai trò người đứng đầu Trường trung học cơ sở Minh Đức (phường Cầu Ông Lãnh, Thành phố Hồ Chí Minh) cô Lê Thị Thanh Giang luôn trăn trở đến việc làm sao để học sinh hiểu và tự hào về bản sắc dân tộc một cách tự nhiên nhất.
Theo cô Giang, giáo dục trong thời đại mới không chỉ trang bị kiến thức, ngoại ngữ hay năng lực công nghệ mà còn phải nuôi dưỡng tình yêu quê hương, giúp học sinh hiểu về lịch sử, văn hóa dân tộc và có ý thức gìn giữ những giá trị tốt đẹp.
Từ quan điểm đó, Trường trung học cơ sở Minh Đức chú trọng đưa nghệ thuật truyền thống vào hoạt động giáo dục, tạo cơ hội để học sinh trực tiếp tìm hiểu và trải nghiệm. Tiêu biểu trong năm 2026 là chuyên đề âm nhạc dân tộc “Hành trình di sản - Đưa Đờn ca tài tử vào học đường”, với sự tham gia của Nghệ sĩ ưu tú Kim Tử Long cùng dàn nhạc “Tứ tuyệt”.
Tại chương trình, học sinh được tìm hiểu nguồn gốc, đặc trưng của nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ, khám phá cấu trúc dàn nhạc truyền thống, các điệu thức Bắc, Nam, Oán, Lý và thưởng thức những trích đoạn cải lương quen thuộc. Qua cách truyền tải sinh động, nghệ thuật truyền thống trở nên gần gũi, giúp các em thêm tò mò, yêu thích và trân trọng di sản văn hóa.
Dưới sự định hướng của cô, sân trường Trường trung học cơ sở Minh Đức đã nhiều lần trở thành không gian nghệ thuật đậm chất Nam Bộ, Học sinh không chỉ được nghe, xem mà còn trực tiếp hóa thân vào các nhân vật lịch sử, tập hát dân ca, tìm hiểu các nhạc cụ dân tộc hay tham gia vào các lễ hội truyền thống.
Chính việc được trải nghiệm thực tế như vậy đã đánh thức sự tò mò trong các em học sinh, xóa bỏ những định kiến rằng nghệ thuật truyền thống là cũ kỹ, xa rời giới trẻ.
Nhà trường cũng chú trọng giới thiệu các làn điệu dân ca, nghệ thuật dân gian, đồng thời huy động nhiều lực lượng cùng tham gia gìn giữ, phát huy giá trị truyền thống, hướng đến mục tiêu mỗi học sinh trở thành một “đại sứ văn hóa”.
Tinh thần ấy còn được thể hiện qua các buổi giao lưu với đoàn khách quốc tế. Học sinh có cơ hội biểu diễn văn nghệ, tham gia thể dục thể thao, trò chơi dân gian và giới thiệu những nét đẹp văn hóa Việt Nam. Qua đó, các em không chỉ giao lưu mà còn rèn luyện sự tự tin, khả năng giao tiếp và hiểu biết về văn hóa dân tộc.
Xây dựng văn hóa học đường từ sự đồng lòng của đội ngũ
Để giáo dục văn hóa thực sự đi vào đời sống học đường, cô Lê Thị Thanh Giang xác định không thể chỉ dựa vào những chương trình ngoại khóa hay hoạt động mang tính thời điểm. Điều quan trọng là tạo sự lan tỏa thường xuyên, có chiều sâu và gắn với quá trình dạy học hằng ngày.
Trên cương vị Hiệu trưởng, cô khuyến khích giáo viên chủ động đổi mới phương pháp, lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa vào từng môn học và hoạt động trải nghiệm. Với môn Ngữ văn, giáo viên khai thác tác phẩm văn học, tục ngữ, ca dao, những nội dung về lịch sử, truyền thống để giúp học sinh hiểu hơn về đời sống và tâm hồn người Việt. Ở các môn học khác, thầy cô lựa chọn những ví dụ thực tiễn, kết nối kiến thức với văn hóa, xã hội.
Đội ngũ giáo viên Âm nhạc và đoàn viên thanh niên cũng tích cực hướng dẫn học sinh tìm hiểu dân ca, nghệ thuật truyền thống, tổ chức các chương trình văn hóa, văn nghệ. Sự phối hợp giữa các lực lượng tạo thêm nhiều hình thức giáo dục, giúp học sinh tham gia theo năng lực, sở trường và sở thích.
Theo cô Giang, mỗi hoạt động cần hướng đến những chuyển biến cụ thể trong nhận thức, tình cảm và hành động của học sinh. Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải khơi gợi cảm xúc, tạo cơ hội để các em trải nghiệm và chủ động tiếp nhận những giá trị tốt đẹp.
Muốn vậy, người đứng đầu nhà trường cần tạo môi trường khuyến khích giáo viên mạnh dạn đổi mới, đồng thời kết nối các lực lượng cùng tham gia. Khi mỗi thầy cô nhận thức rõ vai trò của mình, giáo dục văn hóa sẽ không còn là nhiệm vụ của riêng một bộ phận mà trở thành nội dung xuyên suốt trong hoạt động của nhà trường.
Định hướng này được thể hiện qua chương trình giao lưu văn hóa Việt Nam - Singapore tổ chức vào tháng 10/2026. Hoạt động tạo cơ hội để học sinh tìm hiểu văn hóa quốc tế, đồng thời giới thiệu những nét đẹp của quê hương, qua đó rèn luyện khả năng giao tiếp, sự tự tin và ý thức trân trọng bản sắc dân tộc.
Cô Lê Thị Thanh Giang chia sẻ, truyền thống và hiện đại không đối lập nhau. Học sinh cần được tiếp cận những điều mới mẻ của thế giới nhưng vẫn có nền tảng văn hóa vững chắc. Bởi hội nhập không có nghĩa là hòa tan, mà là tiếp nhận tinh hoa bên ngoài trên cơ sở hiểu rõ và trân trọng những giá trị của dân tộc mình.
Nỗ lực thầm lặng đã mang lại “quả ngọt” - giải thưởng cao quý của ngành giáo dục thành phố
Những nỗ lực thầm lặng nhưng bền bỉ, cao quý đã mang lại cho ngành giáo dục thành phố những “quả ngọt”. Học sinh của Trường trung học cơ sở Minh Đức không chỉ đạt thành tích cao trong học tập, mà còn nổi bật bởi sự năng động, tự tin, giàu lòng nhân ái và có vốn hiểu biết sâu sắc về văn hóa truyền thống của dân tộc.
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, cô Lê Thị Thanh Giang là 1 trong 50 nhà giáo được Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh xét chọn, trao tặng Giải thưởng Võ Trường Toản năm 2026 – phần thưởng cao quý của ngành dành cho những nhà giáo tiêu biểu, tận tụy, có nhiều sáng tạo cũng như có nhiều đóng góp to lớn cho ngành.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về vinh dự này, cô Lê Thị Thanh Giang luôn khiêm tốn cho rằng, đây là thành quả chung của cả tập thể sư phạm Trường trung học cơ sở Minh Đức, của sự đồng hành từ quý vị phụ huynh, sự hưởng ứng nhiệt tình của các em học sinh. Giải thưởng này không phải là điểm dừng, mà chính là động lực để cô tiếp tục hành trình lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp.
Giữa nhịp sống hối hả của một đô thị hiện đại như Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình giáo dục gắn liền với bảo tồn văn hóa truyền thống như tại Trường trung học cơ sở Minh Đức, cùng với những dấu ấn của nữ hiệu trưởng Lê Thị Thanh Giang đã trở thành một điểm sáng đẹp đẽ.
Đó là một minh chứng rõ nét cho thấy: Khi người làm giáo dục đủ tâm huyết và sáng tạo, những giá trị truyền thống từ nhiều đời nay sẽ vẫn luôn tìm được sức sống mới, bền bỉ chảy trong tim của thế hệ trẻ hôm nay.