Trong danh sách 34 thầy giáo, cô giáo tiêu biểu, xuất sắc được Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tuyên dương trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026, tỉnh Gia Lai có một đại diện là cô Trần Thị Thái Hà (sinh năm 1987) - Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Ayun, xã Ayun.

Gắn bó với công tác Đội suốt 17 năm, cô Trần Thị Thái Hà đã ghi dấu bằng nhiều kết quả nổi bật. Cô từng được tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc tại Trại huấn luyện Kim Đồng toàn quốc khu vực phía Nam; đạt danh hiệu Á khoa toàn hội trại và lập kỷ lục môn quan sát tại Trại huấn luyện Kim Đồng khu vực phía Nam năm 2020.

Bên cạnh đó, cô Hà được Tỉnh đoàn tặng bằng khen “Giáo viên, giảng viên là cán bộ Đoàn, Đội trường học tiêu biểu” và bằng khen “Giáo viên Tổng phụ trách Đội giỏi cấp tỉnh”.

Thách thức khi phụ trách 10 điểm trường với hơn 1.000 học sinh

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Trần Thị Thái Hà cho biết, công tác Đội đã trở thành niềm đam mê và định hướng nghề nghiệp của cô ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

“Suốt 17 năm gắn bó với công tác Tổng phụ trách Đội, điều khiến tôi cảm thấy hạnh phúc và có thêm động lực là được chứng kiến sự trưởng thành của học sinh qua từng ngày. Đặc biệt, khi công tác tại một ngôi trường có đông học sinh dân tộc Ba Na, tôi càng nhận thức rõ các em không chỉ cần được trang bị kiến thức mà còn cần sự quan tâm, yêu thương, khích lệ và tạo điều kiện để phát triển.

Có những em ban đầu còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn giao tiếp. Tuy nhiên, thông qua các hoạt động Đội, các em dần tự tin hơn khi đứng trước đám đông, biết tham gia hoạt động tập thể, giúp đỡ bạn bè và phát huy năng khiếu của bản thân.

Những thay đổi tưởng chừng nhỏ bé ấy lại mang đến cho tôi niềm vui lớn. Tôi luôn quan niệm, công tác Tổng phụ trách Đội không đơn thuần là tổ chức các phong trào mà còn là hành trình bồi dưỡng những giá trị tốt đẹp trong tâm hồn trẻ thơ. Tình yêu thương dành cho học trò chính là động lực để tôi gắn bó với công việc này suốt 17 năm qua” - cô Hà bày tỏ.

Hiện công tác tại ngôi trường có 3 phân hiệu, 10 điểm trường với hơn 1.000 học sinh, trong đó khoảng 80% là học sinh dân tộc Ba Na, cô Hà cho biết việc tổ chức các hoạt động Đội đồng bộ tại tất cả các điểm trường là một trong những thách thức lớn.

Các điểm trường nằm cách xa nhau, điều kiện đi lại còn khó khăn, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ hoạt động phong trào chưa đồng đều. Bên cạnh đó, phần lớn học sinh là con em đồng bào Ba Na, một số em còn hạn chế về tiếng Việt, hoàn cảnh gia đình khó khăn nên việc huy động và duy trì sự tham gia thường xuyên cũng gặp nhiều trở ngại.

“Có những hoạt động muốn triển khai đến tất cả các điểm trường, tôi phải tính toán kỹ về thời gian, phương tiện, nhân lực và điều kiện thực tế. Vì vậy, tôi xác định cần linh hoạt trong cách tổ chức, không thể áp dụng một khuôn mẫu chung cho tất cả các điểm trường.

Tôi xây dựng kế hoạch theo từng tháng, từng chủ điểm; đồng thời phối hợp chặt chẽ với giáo viên phụ trách tại các điểm trường để duy trì hoạt động thường xuyên. Đặc biệt, tôi chú trọng phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm, chi đội trưởng, liên đội trưởng và đội ngũ cán bộ Đội nòng cốt. Các em được hướng dẫn tổ chức những hoạt động phù hợp ngay tại điểm trường, từ đó nhân rộng những cách làm hiệu quả.

Ngoài ra, tôi cũng tranh thủ sự hỗ trợ của Ban Giám hiệu, các đoàn thể, cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương để có thêm điều kiện triển khai phong trào.

Với tôi, khoảng cách địa lý có thể khiến việc tổ chức hoạt động khó khăn hơn, nhưng không thể trở thành rào cản khiến học sinh ở bất kỳ điểm trường nào bị hạn chế cơ hội tham gia các phong trào Đội” - cô Hà cho hay.

Để thu hút học sinh tham gia, cô Hà quan niệm các hoạt động Đội không nhất thiết phải được tổ chức trên sân khấu lớn hay có trang thiết bị hiện đại. Điều quan trọng là nội dung phải gần gũi, thiết thực và phù hợp với lứa tuổi, điều kiện thực tế của học sinh.

Trong những năm qua, cô đã tổ chức nhiều hoạt động phong phú như trò chơi dân gian, múa hát tập thể, sinh hoạt theo chủ điểm, hội thi văn nghệ, kể chuyện, vẽ tranh, đọc sách, hoạt động trải nghiệm và các phong trào hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn đến trường.

Cô cũng chú trọng những hoạt động mang ý nghĩa giáo dục và nhân văn như phong trào Kế hoạch nhỏ, nuôi heo đất giúp bạn nghèo, quyên góp sách vở, quần áo, đồ dùng học tập; tổ chức hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc công trình măng non, bảo vệ môi trường và xây dựng trường học xanh, sạch, đẹp.

Đưa văn hóa Ba Na vào hoạt động Đội

Đặc biệt, nhằm giúp học sinh thêm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc, cô lồng ghép các tiết mục múa hát, trò chơi dân gian và hoạt động tìm hiểu những nét đẹp truyền thống của đồng bào Ba Na vào sinh hoạt Đội.

“Điều tôi tâm đắc nhất là luôn cố gắng tạo cơ hội để mọi học sinh đều được tham gia hoạt động, dù các em có học lực tốt hay chưa tốt, mạnh dạn hay còn rụt rè, điều kiện gia đình thuận lợi hay khó khăn.

Tôi tin rằng, hiệu quả của một hoạt động Đội không chỉ được đánh giá qua số lượng giải thưởng hay thành tích đạt được mà còn thể hiện ở niềm vui, sự hào hứng và những kỹ năng sống mà học sinh tích lũy được sau mỗi hoạt động” - cô Hà chia sẻ.

Để tổ chức hoạt động Đội phù hợp với học sinh dân tộc Ba Na, cô Trần Thị Thái Hà cho rằng trước hết người Tổng phụ trách phải hiểu hoàn cảnh gia đình, phong tục, ngôn ngữ và những nét văn hóa đặc trưng của địa phương.

Vì vậy, cô ưu tiên lựa chọn nội dung gần gũi với đời sống, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, kết hợp hình ảnh, âm nhạc, trò chơi, câu chuyện, tiểu phẩm và các hoạt động thực hành để học sinh dễ tiếp nhận. Cô cũng khuyến khích các em mạnh dạn giao tiếp bằng tiếng Việt, đồng thời tôn trọng tiếng mẹ đẻ và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Đặc biệt, những điệu múa truyền thống, tiếng cồng chiêng, trang phục dân tộc, trò chơi dân gian và câu chuyện về quê hương, buôn làng được lồng ghép vào các chương trình sinh hoạt Đội. Học sinh còn được tham gia thuyết trình, giới thiệu về văn hóa, con người và các địa danh tại địa phương bằng tiếng Ba Na và tiếng Việt, trong đó có Nhà lưu niệm họa sĩ Xu Man.

“Tôi mong muốn các em không chỉ được tiếp cận với những kiến thức, kỹ năng mới mà còn thêm hiểu, trân trọng và tự hào về nguồn cội, bản sắc văn hóa của dân tộc mình” - cô Hà chia sẻ.

Nhờ cách tổ chức linh hoạt, Liên đội Trường Tiểu học Ayun duy trì nhiều hoạt động phong phú như múa hát sân trường, nhảy tập thể, múa cờ semaphore, võ cổ truyền và các trò chơi dân gian. Đơn vị cũng thành lập đội văn nghệ xung kích, duy trì đội phát thanh măng non, đội dẫn chương trình, tạo điều kiện để học sinh tham gia biểu diễn tại các ngày lễ, hội thi của nhà trường và địa phương.

Không chỉ thu hút học sinh tham gia phong trào, các hoạt động còn góp phần giúp Liên đội đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận tại các cuộc thi. Cụ thể, học sinh nhà trường từng đạt giải Nhì, giải Ba cuộc thi Kể chuyện về Bác Hồ; ba lần giành giải Nhất tại cuộc thi Chỉ huy Đội giỏi và Phụ trách Sao giỏi cấp huyện, cấp tỉnh. Đặc biệt, đội thi Tuyên truyền măng non đạt giải Nhất cấp huyện và giải Nhì cấp tỉnh.

Theo cô Hà, để duy trì phong trào Đội hiệu quả, bền vững, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn, người Tổng phụ trách cần có tình yêu thương học sinh, sự kiên trì, trách nhiệm và tinh thần sáng tạo. Bởi không phải hoạt động nào cũng có thể triển khai thuận lợi ngay từ đầu, nhiều phong trào phải bắt đầu từ những việc nhỏ, trải qua quá trình vận động, hướng dẫn và đồng hành lâu dài mới tạo được thói quen, sức lan tỏa.

“Người Tổng phụ trách phải thực sự tâm huyết, biết lắng nghe, thấu hiểu và luôn tìm cách đổi mới để hoạt động Đội không trở thành nhiệm vụ mang tính hình thức mà thực sự là niềm vui, là nhu cầu của học sinh” - cô Hà bày tỏ.

Bên cạnh nỗ lực của người phụ trách, cô cũng nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa nhà trường, gia đình và địa phương. Trong đó, sự đồng hành của cha mẹ học sinh, già làng, trưởng thôn và những người có uy tín trong cộng đồng đặc biệt có ý nghĩa đối với học sinh dân tộc thiểu số.

“Khi nhà trường không làm việc một mình, khi gia đình tin tưởng và địa phương cùng chung tay thì hoạt động Đội sẽ có sức sống lâu dài hơn. Điều quan trọng nhất là phải luôn đặt lợi ích, sự tiến bộ và niềm vui của học sinh làm trung tâm của mọi hoạt động” - cô Hà chia sẻ.