Cô Nguyễn Thanh Hoa - Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Hung (tỉnh Sơn La) là 1 trong 34 giáo viên tiêu biểu, xuất sắc được chương trình Chia sẻ cùng thầy cô năm 2026 lựa chọn tuyên dương ở Hà Nội.
Trưởng thành từ những năm tháng "gieo chữ" nơi vùng cao
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Hoa cho biết, cô đã có 23 năm công tác trong ngành giáo dục. Nhìn lại chặng đường ấy, cô không chỉ nhớ về những năm tháng đứng lớp, mà còn nhớ những con đường đất trơn trượt, những lần vượt đèo, lội suối vào bản vận động học sinh và cả những món quà quê giản dị mà phụ huynh nghèo dành tặng cô giáo.
Sinh ra và lớn lên ở vùng quê miền núi còn nhiều khó khăn, cô Hoa thấu hiểu cuộc sống vất vả của những gia đình nông dân. Năm 2003, sau khi tốt nghiệp ngành sư phạm, cô lựa chọn về công tác tại xã Mường Sai, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La - một địa bàn vùng III biên giới còn nhiều gian khó. Đó là quyết định đặt những viên gạch đầu tiên cho hành trình 23 năm gắn bó với giáo dục vùng cao.
Thời điểm đó, với cô Hoa, đứng lớp không đơn thuần là thực hiện một công việc chuyên môn, mà còn là cách để tri ân quê hương, tiếp nối sự hy sinh của cha mẹ và nâng đỡ những học trò có hoàn cảnh khó khăn.
Những ngày đầu nhận công tác, điều khiến cô giáo trẻ trăn trở nhất không chỉ là điều kiện dạy học thiếu thốn, mà còn là nguy cơ học sinh bỏ học giữa chừng. Phần lớn các em là con em đồng bào dân tộc thiểu số, nhà cách trường hàng chục cây số. Đường đến lớp quanh co, nhiều đoạn đất dốc, trơn trượt; trong khi cuộc sống gia đình còn nhiều thiếu thốn, các em thường phải phụ giúp cha mẹ việc nương rẫy.
"Để duy trì sĩ số, giáo viên không thể chỉ chờ học sinh đến lớp. Có những ngày, tôi cùng đồng nghiệp đi bộ băng đèo, lội suối, tìm đến từng bản, gõ cửa từng nhà để vận động phụ huynh cho con tiếp tục đi học. Những chuyến đi ấy không chỉ giúp tôi hiểu hơn hoàn cảnh của từng học trò, mà còn khiến tôi thấm thía những nhọc nhằn phía sau hành trình tìm kiếm con chữ của trẻ em vùng biên.
Tôi luôn tự nhủ, học sinh không thể đến trường thì cô giáo phải đến với các em, bằng mọi giá phải giữ chân các em lại với lớp học", cô Hoa chia sẻ.
Từ những lớp học gian khó đến khát vọng đổi mới giáo dục vùng biên
23 năm công tác cũng là 23 năm cô Hoa trải qua nhiều vị trí, nhiệm vụ khác nhau tại 4 đơn vị trường học của tỉnh Sơn La.
Từ những ngày đầu đứng lớp, sau đó cô tiếp tục đảm nhận công tác Tổng phụ trách Đội trong suốt 17 năm. Đây là quãng thời gian giúp cô có thêm nhiều trải nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, xây dựng sân chơi văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và tạo môi trường để học sinh phát triển năng lực, sự tự tin.
Cô cho rằng, với học sinh vùng cao, những hoạt động ấy có ý nghĩa không nhỏ. Bởi bên cạnh việc tiếp thu kiến thức, các em cần được giao lưu, trải nghiệm, thể hiện bản thân và có thêm động lực đến trường.
Qua từng hoạt động, cô Hoa mong muốn tạo nên một môi trường học tập gần gũi, nơi mỗi học sinh đều có cơ hội tham gia, được ghi nhận và phát huy khả năng của mình.
Đến nay, trên cương vị Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Hung, cô tiếp tục đảm nhận những nhiệm vụ với phạm vi và trách nhiệm lớn hơn. Nhà trường có quy mô hơn 1.000 học sinh, phần lớn là học sinh bán trú và con em đồng bào dân tộc thiểu số.
Công việc quản lý không chỉ dừng lại ở việc chỉ đạo hoạt động chuyên môn, nâng cao chất lượng dạy học, mà còn gắn với nhiều vấn đề thiết thực như duy trì sĩ số, bảo đảm cơ sở vật chất, chăm lo đời sống, sinh hoạt và điều kiện học tập cho học sinh.
"Giáo dục ở vùng cao không thể áp dụng máy móc những giải pháp vốn phù hợp với điều kiện thuận lợi. Mỗi địa bàn, mỗi nhóm học sinh đều có những đặc điểm riêng, đòi hỏi người làm quản lý phải sâu sát, thấu hiểu và linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Làm quản lý giáo dục trước hết phải là một người thấu cảm, lấy học sinh làm trung tâm", cô Hoa bày tỏ.
Theo cô, mỗi quyết định chuyên môn, mỗi hoạt động giáo dục hay mô hình được triển khai trong nhà trường đều cần hướng đến sự tiến bộ thực chất của học sinh. Đặc biệt, với trẻ em dân tộc thiểu số, nhà trường không chỉ trang bị kiến thức mà còn cần giúp các em thêm tự tin, phát triển toàn diện, biết trân trọng và tự hào về bản sắc văn hóa của dân tộc mình.
Đó cũng là lý do cô luôn quan tâm đến việc đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức các hoạt động trải nghiệm và xây dựng những nội dung giáo dục gắn với thực tiễn địa phương.
11 sáng kiến từ những trăn trở ở trường vùng khó
Cô Nguyễn Thanh Hoa luôn tìm cách tháo gỡ những khó khăn trong quá trình tổ chức dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục tại nhà trường. Cô quan niệm, đổi mới giáo dục ở vùng cao không nhất thiết phải bắt đầu từ những mô hình lớn hay những giải pháp quá phức tạp. Đôi khi, sự thay đổi đến từ việc điều chỉnh một phương pháp giảng dạy, thiết kế một hoạt động phù hợp hơn hoặc tìm ra cách khơi gợi hứng thú học tập cho những học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin.
Từ những trăn trở đó, trong quá trình công tác, cô đã xây dựng 11 sáng kiến kinh nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học và công tác quản lý giáo dục.
"Đề tài, sáng kiến được Hội đồng khoa học các cấp từ xã, huyện (cũ) đến tỉnh công nhận, đánh giá cao và đưa vào ứng dụng trong thực tiễn, góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra từ hoạt động giáo dục tại địa phương", cô cho hay.
Với cô Hoa, giá trị của một sáng kiến không nằm ở tên gọi hay kết quả được ghi nhận trên giấy tờ, mà ở khả năng giải quyết vấn đề thực tế, tạo ra chuyển biến tích cực trong hoạt động dạy và học.
Những nỗ lực bền bỉ trong suốt quá trình công tác của nữ nhà giáo cũng được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, trong đó có Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen của Trung ương Đoàn và danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh.
Tuy nhiên, khi nói về tài sản quý giá nhất sau 23 năm làm nghề, cô Hoa không nhắc nhiều đến những tấm bằng khen hay danh hiệu. Với cô, điều đáng trân trọng hơn cả là sự tin yêu của phụ huynh, sự trưởng thành của học sinh và những cuộc gặp gỡ với học trò cũ. Có những em từng rụt rè, nhút nhát, từng đứng trước nguy cơ phải bỏ học vì hoàn cảnh gia đình, nay đã trưởng thành, có công việc ổn định và trở về thăm cô giáo cũ.
Mong muốn đưa văn hóa quê hương vào từng bài học
Sau hơn hai thập kỷ gắn bó với giáo dục vùng cao, điều cô Hoa tiếp tục trăn trở là làm thế nào để học sinh không chỉ được học kiến thức trong sách giáo khoa, mà còn hiểu sâu hơn về mảnh đất nơi mình sinh ra và lớn lên.
Cô mong muốn được tham gia xây dựng, phát triển và lan tỏa những chương trình giáo dục địa phương thiết thực, gần gũi với học sinh; đưa các giá trị văn hóa, lịch sử, con người, truyền thống và vẻ đẹp quê hương vào hoạt động giáo dục trong nhà trường.
Đối với học sinh vùng cao, việc nuôi dưỡng tình yêu quê hương, bản sắc dân tộc càng có ý nghĩa. Các em cần được khuyến khích phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời có đủ kiến thức, kỹ năng và sự tự tin để hội nhập, phát triển trong tương lai.
Từ góc độ người làm công tác quản lý, cô Hoa cho rằng, nhà trường cần tạo ra môi trường giáo dục mà ở đó mỗi học sinh đều được quan tâm, được khích lệ và có cơ hội phát triển theo khả năng của mình. Đặc biệt, cần chú trọng kết nối giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để cùng chăm lo cho việc học tập, rèn luyện của các em.
Chia sẻ về quan niệm hạnh phúc trong nghề giáo, cô Hoa cho rằng: "Hạnh phúc của người giáo viên không phải là mình đã nhận được bao nhiêu, mà là mình đã trao đi được bao nhiêu yêu thương và góp phần giúp bao nhiêu học trò có một tương lai tốt đẹp hơn".
