Bản dịch mới “Nam quốc sơn hà” có làm thay đổi ý nghĩa câu chuyện lịch sử?

Giáo dục 24h

Thùy Linh

(GDVN) - Nam quốc sơn hà được coi là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước Việt Nam, nay đã có thêm một bản dịch mới lạ khiến nhiều người băn khoăn.

Vào năm 1077, hơn 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy xâm lược Đại Việt. Lý Thường Kiệt lập phòng tuyến tại sông Như Nguyệt (sông Cầu) để chặn địch.

Quân của Quách Quỳ đánh đến sông Như Nguyệt thì bị chặn. Nhiều trận quyết chiến ác liệt đã xảy ra tại đây nhưng quân Tống không sao vượt được phòng tuyến Như Nguyệt, đành đóng trại chờ viện binh.

Đang đêm, Lý Thường Kiệt cho người vào đền thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía nam bờ sông Như Nguyệt, giả làm thần đọc vang bài thơ “Nam quốc sơn hà”.

Nhờ thế tinh thần binh sĩ lên rất cao. Lý Thường Kiệt liền cho quân vượt sông, tổ chức một trận quyết chiến, đánh thẳng vào trại giặc. Phần vì bất ngờ, phần vì sĩ khí quân Việt đang lên, quân Tống chống đỡ yếu ớt, số bị chết, bị thương đã hơn quá nửa.

Lý Thường Kiệt liền cho người sang nghị hòa, mở đường cho quân Tống rút quân về nước, giành lại giang sơn, giữ vững bờ cõi Đại Việt.

Nếu trước đây, bài thơ: “Nam quốc sơn hà” (Sông Núi Nước Nam) - Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước Việt Nam từng được dịch là:

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Rành rành định phận tại sách trời

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm

Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”
.

...thì nay ở trang 62 sách Ngữ văn lớp 7 tập I, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành lại dịch như sau:

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Giặc dữ cớ sao phạm đến đây

Chúng mày nhất định phải tan vỡ
”.

Bản dịch bài Sông núi nước Nam được in trong SGK Ngữ văn lớp 7 tập 1 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam . (Ảnh: vietnamnet.vn)

Như vậy, từ 4 câu thơ quen thuộc với hàng triệu học sinh thì nay đã được “cải biên” 3 câu thơ sau so với bản dịch trước. 

Bản dịch mới bài thơ gây nhiều băn khoăn. Trao đổi đó với Báo điện tử Giáo dục Việt Nam về ý nghĩa câu chuyện lịch sử, Tiến sỹ Nguyễn Tùng Lâm - Chủ tịch Hội tâm lý giáo dục Hà Nội, cho rằng: 

"Ông Nguyễn Khắc Phi (Tổng chủ biên) khẳng định bản dịch của Lê Thước - Nam Trân đã được đưa ra Hội đồng quốc gia về thẩm định sách giáo khoa với nhiều học giả có tên tuổi và các giáo viên THCS cũng tham gia.

Dư luận có nhiều băn khoăn nhưng theo tôi, sự thay đổi bản dịch không làm thay đổi đi ý nghĩa của câu chuyện lịch sử này. Hơn nữa, ông Phi nói như vậy là hết sức có trách nhiệm vì bản dịch đã có Hội đồng thẩm định. 

Chẳng qua chỉ là bản cũ thì mọi người đã quen thuộc tuy nhiên bản mới cũng có ý nghĩa riêng của nó, hai tác giả dịch muốn chuyển từ vần BẰNG sang vần TRẮC với ngôn ngữ diễn đạt phong phú của tiếng Việt để chuyển ý nghĩa khác đi một chút ít, nhấn mạnh thêm tinh thần chiến đấu của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến đó". 

Trước lo lắng, quan ngại của giáo viên, học sinh, phụ huynh thì Tiến sỹ Tùng Lâm cho rằng nhà biên soạn nên cung cấp cả 2 bản dịch vào chương trình sách giáo khoa để thuận lợi cho quá trình dạy và học. 

Thùy Linh
Từ khóa :
sách giáo khoa , Nam quốc sơn hà , bản dịch , lo ngại , câu chuyện lịch sử
Bản dịch mới “Nam quốc sơn hà” có làm thay đổi ý nghĩa câu chuyện lịch sử?
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Thắng
3

Bản tuyên ngôn độc lập là gì? Ngôn có nghĩa là ngôn ngữ, ngôn từ. Bản tuyên ngôn độc lập là sự thể hiện chính thống ngôn từ đại diện cho toàn thể dân tộc"1", độc lập là phạm trù của lịch sử, lịch sử là phạm trù của thời gian"2". Nên dựa vào "1", "2" và ý kiến của nhà bình luận Hồng Đức tôi thấy không nên thay đổi bản tuyên ngôn này.

nguyen
5

Bây giờ mình mới biết xưa mình học văn giỏi nhất trường nhưng nay mình lại bị coi là dốt văn nhất khóa vì bây giờ các thày dạy văn kiểu trúc tra, trúc trắc, chủ yếu vần trắc và phong cách hiphop, âm luật thì 121 và phải thô tục, mày tao, thơ phải phong cách nôm nhưng từ trộn hán ngữ cổ... nhiều người nghe không xuôi tai nhưng các thày lại nói là không thay đổi về ý nghĩa khi từ tuyệt nhiên các thày dịch là vằng vặc, từ Thủ bại hư thì dịch là tan vỡ,.. bây giờ biết phải làm sao khi từ dữ lại đặt ngang hàng từ mày một đằng chót vót đỉnh núi một bên thăm thắm đáy vực sâu nhưng các bác tiến sỹ lại nói nó không gì thay đổi?. Nghe các thày dùng từ tan vỡ mà em lại liên tưởng đến hạnh phúc gia đình tan vỡ chứ có biết đâu đây là trận đánh hào hùng với bao xương máu các anh hùng dân tộc. Thành kính phân ưu vậy, biết phải làm sao.

Danngu
9

Các ông lúc nào cũng đưa lý lẽ viện dẫn Hội đồng nọ hội đồng kia ra để lẩn tránh trách nhiệm khi làm sai, làm dở. Bài thơ nỏi tiếng mà bao thế hệ người Việt nam đã học và thuộc lòng, nay cố tình làm khác đi, mà lại dở hơn, đọc cứ trúc tra trúc trắc như nhai cơm sạn, thế mà cũng in ra dạy học sinh. Hay là để lấy nhuận bút và tỏ ra ta đây nguy hiểm? Chán cái tư duy "đổi mới" của nhà các ông, cái hay thì bỏ đi, cái dở cần xóa bỏ thì níu giữ.

Ngọc Tiến
13

Ông Tùng Lâm nói "bản dịch mới nhấn mạnh hơn tinh thần chiến đấu của quân và dân ta" là bao biện, chính bản dịch cũ mới hùng tráng và đầy chất thơ còn bản dịch mới đưa vào SGK này nghe chẳng có tí khí thế nào mà ngôn ngữ thì quá tầm thường.

THANHS
10

Bản dịch mới khi đọc lên nghe giống mấy bà bán rau,cải viết quá !.Đó chính là "điểm sáng " của bản dịch mới .

Tuấn Tú
2

Theo sách thì Lý Thường Kiệt là tác giả, còn theo nhà nghiên cứu thì bài thơ tác giả vô danh. Đồng thời có khoảng 35 dị bản ( không biết có bao nhiêu bản dịch ). Tôi nghĩ khi học thì ý nghĩa bài thơ nguyên bản được giảng giải cho học sinh hiểu quan trọng hơn. Còn các dị bản, bản dịch điểm hay, điểm hạn chế cũng nên nói qua để HS nắm chắc bài, phát triển tư duy.

tranphong
14

bạn ích cũ hay hơn nhiều, nó trở thành bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước Việt Nam. Chúng ta không có quyền thay đổi. Hay đây lại là một cải cách mới của ngành giáo dục? Tôi sợ cái cách của các ngài làm rồi. Hãy đừng bóp méo lịch sử.

Hồng Đức
8

Nên để nguyên bản tiếng Hán-Việt. Giáo viên giải thích nghĩa cho học sinh và đưa ra một vài bài dịch để tham khảo. Khuyến khích tính sáng tạo của học sinh là tư dịch. Riêng bài dịch mới cũng khá tốt. Tuy nhiên có nhiều điểm cần xem lại, nói chung là không bằng bài dịch cũ : 1.- Từ "rành rành" rõ nghĩa và dứt khóat hơn. "Vằng vặc" chỉ là ánh sáng trăng; như vậy những đêm không trăng thì làm sao thấy sách trời? 2.- "Phạm đến dây" nghĩa mù mờ, trong khi "xâm phạm" có ý nghĩa mạnh mẽ và minh bạch hơn 3.- "Nhất định tan vỡ" nói lên ý nghĩa yếu đuối và âm tính. "Nhất định tan vỡ là sao?. Đợi trời trừng phạt bọn giặc xâm lăng nhất định tan vỡ vì xâm phạm bờ cõi kẻ khác?. Hay dùng phương pháp ôn hòa để chúng nó nhất định tự tan vỡ?.Hay chờ đến ngày nào đó chúng nó nhất định tự tan vỡ? Mà tan vỡ nhiều khi chỉ là rã đám đội hình nhưng người và vật vẫn còn nguyên vẹn. Còn bài dịch cũ nói lên ý nghĩa rất tích cực là phải đánh lũ giặc xâm lăng cho tơi bời.

Xem thêm bình luận
Tin khác