Báo cáo đánh giá tác động VNEN còn nặng tư duy nhị phân, không ta thì là địch

Giáo dục 24h

Đạt Nguyễn

(GDVN) - Những yếu tố tích cực ghi nhận được từ các trường không VNEN đều được quy là có yếu tố VNEN như trong nội dung báo cáo là không sòng phẳng.

LTS: Tiếp theo bài viết Báo cáo đánh giá tác động VNEN có thực sự là của Ngân hàng Thế giới?, Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam xin mời quý bạn đọc theo dõi phần II bài viết này của thầy Đạt Nguyễn.

Bản gốc của báo cáo này bằng tiếng Anh trên website của Ngân hàng Thế giới tôi đã tải về và đọc kỹ, nhìn chung bản dịch của Quỹ hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam khá sát với bản gốc.

Tuy nhiên, do đây là một báo cáo khoa học độc lập không nhất thiết phản ánh quan điểm của Ngân hàng Thế giới và tổ chức này cũng không xác nhận tính chính xác của các thông tin, số liệu trong đó, nên nó không nằm trong hệ thống tài liệu chính thức của Dự án GPE-VNEN mã số P120867. [1]

Nó nằm trong phần tài liệu mở, thay vì mục Dự án và hoạt động [2]. Xin được quay trở lại câu chuyện chính đang bàn về nội dung báo cáo này.

Hình minh họa một tiết dự giờ VNEN chụp từ báo cáo: “Nâng cao chất lượng trường học Việt Nam thông qua học tập tích cực và hợp tác – Nghiên cứu đánh giá tác động” của S. D. Parandekar, F. Yamauchi, A. B. Ragatz, E. K. Sedmik, A. Sawamoto (bản dịch đầy đủ 185 trang của Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông).

Về phương pháp nghiên cứu và nội dung của bản báo cáo, trong khi chờ những bậc thức giả, các nhà nghiên cứu chuyên nghiệp, các nhà sư phạm, tâm lí-giáo dục học,… có những luận giải, trao đổi mang tính khoa học, sâu sắc và thiết thực hơn, tôi xin có hai nhận xét sơ bộ dưới đây.

1. Nhóm nghiên cứu đã phân loại các trường (trong và ngoài mẫu nghiên cứu) thành 2 loại - VNEN và truyền thống, theo Danh mục các hoạt động sư phạm (trang 54) như sau:

+ Phương pháp giảng dạy truyền thống (5 yếu tố): 

a) Giáo viên đọc, cả lớp ghi chép; 
b) Giáo viên làm việc với 2-3 học sinh, cả lớp quan sát; 
c) Giáo viên yêu cầu một vài học sinh đọc, cả lớp nghe và ghi chép; 
d) Giáo viên viết bài giảng trên bảng, học sinh ghi chép vào vở; 
e) Giáo viên bố trí học sinh ngồi đối diện với giáo viên. 

+ Phương pháp sư phạm VNEN (10 yếu tố): 

f) Giáo viên bố trí học sinh ngồi theo nhóm; 
g) Cả lớp thảo luận về các đồ vật có thật trong cuộc sống (đồ vật từ thiên nhiên như hoa quả hoặc cây) hoặc đồ vật do con người chế tạo; 
h) Giáo viên tìm cách liên hệ bài học với đời sống thực; 
i) Giáo viên khuyến khích học sinh tự tìm ra những cái mới; 
j) Giáo viên phản hồi với cả lớp về thành tích học tập; 
k) Giáo viên phản hồi cho từng học sinh; 
l) Giáo viên dùng trò chơi như một phần của bài học; 
m) Giáo viên sử dụng phương pháp “đóng vai” khi dạy tiếng Việt; 
n) Giáo viên yêu cầu trẻ giải quyết nhiều vấn đề khi dạy toán; 
o) Giáo viên có thể hỗ trợ từng cá nhân học sinh trong các vấn đề cụ thể.

Đây là cách phân loại mang nặng dấu ấn của lối tư duy nhị phân, không tốt là xấu, không ta là địch. 

Nguyên Chuyên gia trưởng VNEN nhận xét gì về báo cáo của Ngân hàng Thế giới?

Cách nhìn này không phù hợp với quy luật vận động của sự vật, phủ nhận những bước tiến hoàn toàn có thể chứng minh được trong nỗ lực đổi mới ở rất nhiều trường học trên cả nước trong thời gian qua.

Thực tế, trong 1.447 trường tiểu học được phân công tham gia VNEN, chỉ có một vài trường là hoàn toàn VNEN khi có toàn bộ học sinh các lớp 2 lên đến lớp 5 vào cuối giai đoạn thí điểm. 

Trong hầu hết các trường VNEN còn lại và những trường không VNEN, phương pháp dạy học chủ yếu vẫn là truyền thống, có bổ sung, điều chỉnh những yếu tố tích cực, ít nhiều tuỳ theo điều kiện địa phương và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lí các cấp và giáo viên. 

Trong hơn 30 năm đất nước đổi mới, giáo dục cũng đã chuyển mình, mở cửa tiếp nhận không ít học thuyết giáo dục hiện đại, kĩ thuật dạy học tiên tiến. 

Thông qua việc học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ, tay nghề theo chủ trương của chính Bộ Giáo dục và Đào tạo, đội ngũ giáo viên đã từng bước tiếp nhận và thực hiện những yếu tố tích cực vào quá trình dạy học dưới những phương thức và mức độ khác nhau từ trước khi có VNEN. 

Điều nay cũng tương tự như chính lập luận của nguyên Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển khi cho rằng VNEN, với những yếu tố tích cực của nó, hoàn toàn có thể thực hiện được trong bất kì môi trường lớp học nào, dù học sinh có “ngồi theo mâm” hay không, dù sĩ số học sinh là bao nhiêu. 

Do đó, những yếu tố tích cực ghi nhận được từ các trường không VNEN đều được quy là có yếu tố VNEN như trong nội dung báo cáo là không sòng phẳng, nếu không muốn nói là cố ý vun tất cả những gì tốt đẹp vào cho VNEN, một mô hình chỉ mới xuất hiện không lâu hơn 6 năm.

2. Về việc chất lượng học sinh VNEN cao hơn hoặc ngang bằng với học sinh không VNEN qua các bài khảo sát tiếng Việt và Toán do nhóm nghiên cứu thực hiện.

Nhóm nghiên cứu đã duy trì trong 3 năm liên tục việc khảo sát chất lượng bài làm tiếng Việt và Toán đối với cùng nhóm học sinh với số lượng từ 15 đến 20 em tại mỗi trường trong 15 trường chọn ngẫu nhiên (không rõ tỉ lệ giữa trường VNEN và không VNEN). 

Đây là một biện pháp khảo sát tốt; tuy nhiên với số lượng học sinh quá thấp (tối đa là 20x15=300 em/năm), mức độ chuẩn của tính phổ quát về kết quả đánh giá dĩ nhiên sẽ rất hạn chế.

Báo cáo đánh giá VNEN và những điều phi thực tế

Ngoài ra, có thể còn 2 nguyên nhân khác tác động đến chất lượng làm bài của học sinh VNEN:

(1) Hầu hết các giáo viên dạy các lớp VNEN ở các năm tiếp theo (lớp 3, 4 và 5) đếu là giáo viên mới lần đầu trực tiếp dạy theo VNEN (rất hiếm có trường hợp giáo viên dạy VNEN từ lớp 2 tiếp tục theo học sinh lên lớp trên). 

Do đó, không có gì đảm bảo là những giáo viên này nhanh chóng thuần thục với phương pháp VNEN và hoàn toàn từ bỏ kiểu dạy quen thuộc là chú ý rèn cho học sinh thực sự hiểu rõ nội dung và thực hành tốt kĩ năng theo yêu cầu kiến thức-kĩ năng của bài học.

(2) Học sinh VNEN dùng nhiều thời gian hơn cho bài học (sáng học VNEN, chiều học bình thường) cũng là một yếu tố thực tế giúp các em nắm bài học tốt hơn thêm.

Vì vậy, chất lượng cao của học sinh VNEN tuy là điều vui mừng, nhưng cũng không chắc hoàn toàn do tác động của phương pháp dạy học VNEN.

Tài liệu tham khảo:

[1]http://projects.worldbank.org/P120867/vietnam-global-partnership-education-vietnam-escuela-nueva-project?lang=en&tab=documents&subTab=projectDocuments

[2]http://documents.worldbank.org/curated/en/339001502818131149/Enhancing-school-quality-in-Vietnam-through-participative-and-collaborative-learning

Đạt Nguyễn
Từ khóa :
báo cáo VNEN , ngân hàng thế giới , tư duy nhị phân , mô hình trường học mới , bộ giáo dục , đổi mới giáo dục , Nguyễn Vinh Hiển , đánh giá VNEN
Báo cáo đánh giá tác động VNEN còn nặng tư duy nhị phân, không ta thì là địch
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Nguyễn Ngọc Huân
1

Theo Thỏa thuận dự án ban đầu, ở 1.447 trường tiểu học, VNEN hỗ trợ "đầu vào" gồm: (1) Tổ chức quản lý lớp học, (2) Sản xuất và cung cấp sách 3 trong 1, (3) Tập huấn giáo viên và cán bộ quản lý (4) Sự tham gia của cộng đồng, (5) Đánh giá HS (6) Hỗ trợ quỹ I các hoạt động tại trường (7) Cung cấp các phương tiện kỹ thuật (8) Hỗ trợ quỹ II bữa ăn trưa và nhân viên hỗ trợ giáo viên ở những trường khó khăn nhất (9) Hỗ trợ điều hành quản lý giám sát... sau này có sự thay đổi và được nhân rộng rất nhiều nên "đầu vào" có thể đã thay đổi. Đánh giá tác động của VNEN là đánh giá các hỗ trợ kể trên có chất lượng và đúng thời hạn không? các trường đã sử dụng như thế nào? kết quả ra sao? bài học kinh nghiệm là gì? "đầu ra" là GV, HS, CBQL, PHHS, trường SP thay đổi như thế nào? Thế mới chuyên nghiệp. GD tiểu học của chúng ta có được như ngày nay đã kế thừa nhiều thành tựu, công lao của Bộ, Sở, Phòng và nhà trường, trong đó có công sức của hàng trăm nghìn GV, của hàng triệu phụ huynh học sinh và rất nhiều dự án giáo dục đi trước (chính phủ, phi chính phủ, địa phương). Càng nghĩ càng thấy ý tưởng đánh giá chủ quan của một vài người không thể là ngọn đèn soi sáng thực tại và định hướng cho tương lai. Xin được thưa như vậy! Trân trọng cảm ơn 4 bài của thầy Nguyễn Đạt và các ý kiến chân thành, khách quan của những người quan tâm. Trân trọng biết ơn báo Giáo dục đã mở diễn đàn này! Mọi người tiếp tục nhé...

Lê Dũng
6

Những yếu tố tích cực trong dạy học như : HS yêu thích môn học, được hướng dẫn để chủ động tìm kiếm kiến thức, phát triển tư duy ( tự tìm tòi ), có tư duy phản biện ... hiển nhiên phải có, nếu không thì còn gì là dạy học, cần gì phải có hơi hướng, ảnh hưởng của VNEN. Nói có ảnh hưởng là vơ vào, là dấu diếm, là không biết ngượng.Không thay máu, không tẩy não và còn nặng về dự án, trông mong vào dự án thì GD ko khá lên được đâu.

Nông dân
5

BGD cần quan điểm nhất quán về VNEN...Quá nhiều bài viết phản ánh VNEN quá bất cập.GD là quốc sách...không thể ( tùy các sở) như lời Ô BT nói được. Cứ cho là VNEN là tốt đi/ trong thực tế cơ sở vật chất , nguồn nhân lực ( GV) chưa đáp ứng được thì dừng VNEN là điều nên làm. Nông dân chúng tôi cấy lúa mà o đủ đk thì sẽ thất thu...cố tình cấy là tự sát,là ngu ngốc.

Như Ý
6

Phương pháp sư phạm VNEN (10 yếu tố)đều có trong sách hướng dẫn giảng dạy từ năm 2002.Như thế cũng thấy lời thầy Đạt nguyễn là đúng.

Ngân An
3

Bạn Như ý nói ngắn gọn và trúng đích. Khi ký kết dự án VNEN, họ yêu cầu Giám đốc phải là Vụ trưởng vụ GD tiểu học đương nhiệm, có nghĩa là "hòa nhập" việc triển khai mở rộng VNEN với chỉ đạo năm học của ngành. Ai mà chống lại được! Ở cấp THCS không có tiền dự án nên các lớp VNEN lại càng hời hợt! Lãi nhất là sách 3 trong 1 bán độc quyền, giá cao, nhuận bút vào túi riêng, vì có ghi tên tác giả đâu...

Ta huu quang
6

Mấu chốt là Vn chưa biết làm thế nào để biến kiến thức thành kỹ năng, lý thuyết vận dụng vào thực tế bằng cách nào.... và cũng chưa xác định được vấn đề nằm ở đâu,nên đề ra những hướng giải quyết chưa thuyết phục

Văn Trung Thành
6

Muôn lần cảm ơn nhà bác Đạt Nguyễn làm em sáng mắt, sáng lòng. Các bác nguyên thứ trưởng,Cục,vụ giáo dục tiểu học cứ cãi chày cãi cối. Báo hại tiền dân!

Hà Mai Bình
6

Trước đây, TT30 của vụ TH bị dư luận ( trong ngành ) phản đối vì quá hình thức, phiền hà quá cho GV mà không có tác dụng gì đáng kể. Khi đó, các "thầy"ở vụ TH cũng lên tiếng "phản biện", giả thích, tự sướng ... nhưng rồi cuối cùng, "ông 30" cũng vào chuồng ở bách thú. Cái này cũng thế thôi, vụ TH mà.

Xem thêm bình luận
Tin khác