Học để có việc, hay học để...thất nghiệp?

Giáo dục 24h

Xuân Trung

(GDVN) - “Trong quá trình xã hội biến đổi mình phải thích ứng, phải theo và làm đến cùng. Thanh niên hiện nay có cái dở là không muốn cố gắng, chỉ muốn được ngay”.

LTS: Từ ngày 1/4 tới, học trò, sĩ tử cả nước sẽ bắt đầu đăng ký tuyển sinh vào các trường đại học, cao đẳng.

Năm nào cũng thế, dù bây giờ đi học đại học rất dễ dàng, nhưng chuyện đăng ký ngành học không phải chuyện đơn giản.

Đã có hàng ngàn câu chuyện buồn vì học xong chẳng có việc làm. Tất cả, bắt đầu ngay từ khâu chọn ngành mà học.

Trong quá khứ, từng có rất nhiều ngành nghề nóng, thu hút và dễ tìm việc làm, nhưng nay mọi thứ đã khác. Những ngành ấy, nếu các em cứ lao theo học, nguy cơ thất nghiệp sẽ hiện ra ngay từ ngày bước chân vào trường.

Học để có việc, hay học để...thất nghiệp?

Bắt đầu từ hôm nay, Báo điện tử Giáo dục Việt Nam mở chuyên đề về vấn đề này. Ở đây, sẽ là các bài viết của chuyên gia giáo dục, chỉ ra cho các em thấy mình nên đăng ký ngành học nào? Hoặc, có nên tham gia đi học Đại học không?

Nếu đã chọn đại học, thì chọn ngành gì, thi thế nào cho đỗ?

Mở đầu loạt bài này là cuộc trao đổi giữa phóng viên Báo điện tử Giáo dục Việt Nam với TS. Nguyễn Tùng Lâm - Chủ tịch Hội tâm lý giáo dục Hà Nội.

PV: Lâu nay chúng ta đưa ra nhiều lí do dẫn đến người học tốt nghiệp bị thất nghiệp nhiều, những nguyên đã được chỉ ra. Còn cá nhân ông nghĩ sao?

TS. Nguyễn Tùng Lâm: Lâu nay chúng ta vẫn xem thường tư tưởng lập nghiệp của các bạn trẻ, tư tưởng này không phải chỉ tới đại học mới làm, mà phải làm từ phổ thông. Trước đây chúng ta lo hướng nghiệp chưa đủ, cái chính là hướng nghiệp có kết quả khi con người có tư tưởng khởi nghiệp.

Việc chuẩn bị này có hai giai đoạn, giai đoạn ở phổ thông phải gieo được Nhân (để thôi thúc học sinh, có ý thức đi tìm kiếm bản thân năng lực của mình, tìm kiếm những cơ hội ngoài xã hội để kết nối được năng lực, ước mơ của mình với nhu cầu của xã hội), phải ra được những sản phẩm cụ thể, không thể nói tào lao được.

Tôi có người bạn học phổ thông cùng rất giỏi, tôi cũng đã mời về trường làm hiệu phó, nhưng hiện giờ lại nghỉ hưu sớm, không làm việc gì. Đó là một con người biết rất nhiều, rất giỏi nhưng không biết vận dụng.

TS. Nguyễn Tùng Lâm. Ảnh của Xuân Trung

Giai đoạn sau phổ thông có thể các em đi học nghề, học cao đẳng, đại học, nhưng các em phải biết, phải có chí thực hiện những ước mơ, những hoài bão đó. Tỷ phú Bill Gates sẵn sàng bỏ đại học,mặc dù đại học đó là danh tiếng, vì ông có khát khao khác để thực hiện hoài bão của mình, mục tiêu của ông là không bằng cấp.

Với điều kiện này, với những gì đang diễn ra của xã hội, ông có dự báo xu hướng ngành nghề nào sẽ ít thất nghiệp hoặc có tỷ lệ thất nghiệp cao khi học xong?

TS. Nguyễn Tùng Lâm: Theo tôi, không thể dự đoán được. Vì đất nước phát triển vẫn còn manh mún, vẫn lệ thuộc vào nhóm lợi ích. Cái thiếu hiện nay là chúng ta thiếu một người vạch dành mạch, rõ ràng từng bước của giáo dục, phải có người thực hiện lộ trình đó. 

Hàn Quốc phát triển họ quyết định phải có những tập đoàn lớn, còn ta tập đoàn chủ yếu vì cá nhân. Singapore cũng nêu rõ rằng: Học sinh học xong ra phải cống hiến cho đất nước. Hay như Israel chủ trương cả dân tộc đều khởi nghiệp, đó là điều mà họ đã làm thay đổi tất cả mọi thứ tốt lên.

GS.Nguyễn Minh Thuyết: Cảnh báo thừa cử nhân từ năm 2004, nhưng không ai nghe

(GDVN) - GS.Nguyễn Minh Thuyết đã từng cảnh báo tình trạng thừa cử nhân đại học tại nghị trường Quốc hội từ năm 2004, nhưng chẳng mấy người chú ý.

Chúng ta phải quay lại học các nước Singapore và Israel như vậy, người Việt Nam thông minh hơn họ, nhưng chúng ta chưa có người đứng ra tập hợp. Chúng ta hiện chỉ thông minh vặt, chỉ kiếm chác, và như thế là làm nản lòng người cống hiến.

Như ông vừa nói thì ngoài sự cống hiến ra, chúng ta nhất quyết cần một môi trường để cho người trẻ cống hiến?

TS. Nguyễn Tùng Lâm: Đổi mới giáo dục hiện nay đang đi theo quỹ đạo đó, có những giờ học trải nghiệm sáng tạo. Tức là không còn học những giờ lý thuyết chung chung mà phải gắn với thực tiễn thành một nhu cầu của người học.

Thưa ông, thực tế nhiều sinh viên hiện nay khi chọn ngành nghề theo năng lực, theo sở thích và cho rằng đó là điều phù hợp với mình. Nhưng khi ra trường, qua một thời gian học tập và thử việc mới nhận ra sở trường đích thực của mình. Đó là do đâu thưa ông?

TS. Nguyễn Tùng Lâm: Trong xã hội này con người cần phải thích nghi. Lấy ngay như bản thân tôi, tôi là người học được môn hóa, định theo nghề hóa. Nhưng trước kia nếu đi tổng hợp hóa thì vẫn là dạy học, tôi không nghĩ tôi là siêu nhân gì, tôi vẫn nghĩ đi dạy học. Và chỉ nghĩ dạy toán cho sướng vì là môn sở trường. 

Nhưng khi đi thi thì đề toán khó, không kịp thời gian để làm và điểm toán thấp hơn bài văn. Cho đến khi đỗ vào lớp văn tôi xin sang toán nhưng không được. Cho đến khi tôi ra trường, năng lực tổ chức của tôi cũng gọi là tập hợp được mọi người, đưa ra những sáng kiến và dần dần lái sang làm quản lí giáo dục. 

199.400 cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp - lạ lùng càng học càng dễ...đứng đường

(GDVN) - Nền giáo dục của ta đi ngược so với thế giới vì hiện Bộ GD&ĐT kiểm soát đầu vào rất chặt chẽ nhưng đầu ra lại không kiểm soát, TS. Nguyễn Tùng Lâm cho biết.

Tức là trong quá trình xã hội biến đổi thì mình phải thích ứng, phải đi theo và làm đến cùng. Thanh niên hiện nay của ta có cái dở là không muốn cố gắng, chỉ muốn được ngay, không thử mình. 

Có cách nào để hạn chế lựa chọn sai ngành nghề theo năng lực, sở trường của mình không thưa ông?

TS. Nguyễn Tùng Lâm: Đừng đặt ra vấn đề đó ngay, vì điều này không ai đảm bảo. Hướng phát triển của đất nước phải vạch ra nhu cầu của từng ngành nghề, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội phải dự đoán, thông báo, tuy rằng có sai lệch. 

Làm sao để học sinh tự ý thức, không để tình trạng học thì giỏi mà cuối cùng không xin được việc làm. Đừng để chỉ giỏi lý thuyết, các em phải được cọ sát ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường. 

Lựa chọn ngành nghề để học có thể đúng ngay từ đầu,nhưng khi tốt nghiệp lại là một câu chuyện khác, lúc này xã hội đã biến đổi, cơ hội việc làm không vì thế mà như lúc lựa chọn ngành nghề. Ông có chia sẻ gì?

TS. Nguyễn Tùng Lâm: Đừng nghĩ chọn nghề đúng ngay từ đầu, còn nếu may ai đúng được từ đầu là tốt. Không có điều gì phải tiếc nuối, ân hận. Anh biết anh thất bại mà lao vào thì đó là điều ngu xuẩn, còn khi không đáp ứng được thì chúng ta phải thay đổi. 

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi.

Bài tới: Những ngành "mũi nhọn" và "mũi tù"

Xuân Trung
Từ khóa :
Chọn nghề , hướng nghiệp lớp 12 , ân hận , học sinh , thi đại học , năm 2016.
Học để có việc, hay học để...thất nghiệp?
Chủ đề : Đổi mới giáo dục phổ thông
Chủ đề : Thi quốc gia 2016
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Hoàng Hoa Đình
0

225.000 cử nhân thất nghiệp là lỗi của bộ GD và các cơ quan quản lý nhà nước, cho mở trường ĐH tùy tiện, thiếu trường Dạy nghề. Nay nhiều người có nhận xét võ đoán, rằng tại học sinh, tại phụ huynh cho con học ĐH nên thất nghiệp, đó là kết luận không thực tế. Nhiều em học tiếp thạc sĩ nhưng vẫn không xin được việc, mà nhận xét thanh niên thiếu cố gắng, muốn có ngay, thiếu cố gắng mà học 6 năm liên tục ?(!). Với tình trạng này đất nước sẽ còn nghèo, dân sẽ còn gặp khó khăn vì còn quá nhiều người " ẩm ương " .

yêu giáo dục
1

Người hiền tài là nguyên khí của quốc gia.Chúng ta đã đào tạo ra rất nhiều người' hiền tài' mà đất nước vẫy chưa đi lên, vẫn 'tiến hóa một cách tự nhiên'.Vậy nguyên nhân ở đâu? tôi xin đưa thêm một nguyên nhân đó là: Vì hiện nay chúng ta cho phép mở nhiều trường đại học, mà các trường này muốn tồn tại thì họ phải tuyển sinh 'vơ bèo vạt tép'. Mà trong quá trình đào tạo họ cũng không thanh lọc kĩ lưỡng khiến chúng ta có rất nhiều 'hiền tài' vô dụng, thất nghiệp, tự cao tự đắc ta có bằng đại học. Những người yếu kém này nếu được đi làm đúng ngành đào tạo thì cũng đem lại không ít phiền toái cho xã hội, chưa nói họ còn làm hại xã hội. Thiết nghĩ cần phải coi ngôi Trường đại học là nơi đào tạo những nhân tài thực sự cho quốc gia thì quốc gia mới phát triển theo hướng nhiều hàm lượng chất xám được

Cựu SV K12(1967) ĐHTH Hà Nội
3

Tôi không tán đồng nhiều quan điểm của TS Nguyễn Tùng Lâm trong bài trả lời PV báo GDVN. Ông nhận định không chuẩn xác và diễn đạt không rõ ràng. Ví như: "Tỷ phú Bill Gates sẵn sàng bỏ đại học, mặc dù đại học đó là danh tiếng, vì ông có khát khao khác để thực hiện hoài bão của mình, mục tiêu của ông là không bằng cấp", "Vì đất nước phát triển vẫn còn manh mún, vẫn lệ thuộc vào nhóm lợi ích. Cái thiếu hiện nay là chúng ta thiếu một người vạch dành mạch, rõ ràng từng bước của giáo dục"(xin nhắc ông viết dành mạch là sai chính tả đấy). Rồi nữa: "Chúng ta phải quay lại học các nước Singapore và Israel như vậy, người Việt Nam thông minh hơn họ, nhưng chúng ta chưa có người đứng ra tập hợp. Chúng ta hiện chỉ thông minh vặt, chỉ kiếm chác, và như thế là làm nản lòng người cống hiến"...Tóm lại là đọc trả lời PV của ông TS Lâm, tôi thấy càng hoang mang hơn trước !

quang nam
0

Có một thực trạng là tấm bằng đại học hiện nay như tấm bùa hộ mệnh--nhiều khi chỉ để khoe ở bữa tiệc trà...--và nó là thứ danh dự gia đình và dòng tộc nữa,việc có tấm bằng đại học vẫn luôn là nỗi ám ảnh trong nhiều gia đình với con cái,sức ép có tấm bằng đại học quá lớn đến nỗi nhiều gia đình vẫn cho con vào các trường ĐH mà họ biết chắc tấm bằng của trường ấy chỉ để đi... xin việc, và hy vọng có việc rat mong manh,vì sao vậy???Câu hỏi này dành cho ngành tâm lý xã hội trả lời

Mr Tuan
0

Thích ứng một cách linh hoạt là dấu bằng đại học đi làm công nhân cho nó nhanh. Hệ quả là thui chột động cơ học tập của người khác

nguyễn hoài nam ltt
1

Lâu nay các bác cứ than phiền học ra thất nghiệp ai cũng biết rồi . tai sao không ai hỏi học thày nào , thầy có biết làm công việc thầy dạy chưa mà dạy người ta, đó là nghịch lý của giáo dục VN

Lòng Dân
1

Tác giả mói chỉ ra cái nhân cua gd PT mà chưa phân tích hết cái quả nghiệp chướng ở gd sau PTTH. Trên thế giói hiện có sự bùng n nổ thanh niên với 1,6 tỷ nguoi ở nhóm tuổi 16-25 đang bị thất nghiệp, mà nguồi ta gọi là thế hệ thất nghiệp. Viêt nam không là ngoaii lệ của nền kinh tế mới nổi. Xin đừng lên án VN khôn vặt,'mà hãy phân tích sâu hơn yếu tố Viêtnamese factor trong qua trinh canh tân đổi moi GD. Bài học của cha ông ta còn dó! Israel hay Singapore cũng chỉ la hien tượng cá biết. Viêtnam cần phải làm gì lúc này - đó là điều mà các trí thức chân chính cần phải trả lời va lên tiếng lúc này chứ ko phải than vãn hay trách móc!

Xem thêm bình luận
Tin khác