Để tiêu chí lãnh đạo trường nói được tiếng Anh với người nước ngoài thực chất, cần lộ trình phù hợp

20/11/2026 09:27
Phúc Khang
Theo dõi trên Google News
0:00 / 0:00
0:00

GDVN - Lãnh đạo trường học kiến nghị cơ quan quản lý cần có hướng dẫn và đưa ra lộ trình thực hiện cụ thể, phù hợp để các trường thực hiện hiệu quả và đạt được các tiêu chí, mức độ nêu ra trong Thông tư 94 một cách thực chất.

Theo Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và việc đánh giá mức độ triển khai việc thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, mức độ triển khai được xác định theo ba mức từ 1 đến 3. Qua đó, bộ tiêu chuẩn, tiêu chí xác định theo từng nhóm trường gồm mầm non, phổ thông (lớp 1 đến 12), cơ sở giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học.

Riêng đối với các cơ sở giáo dục phổ thông, để đạt được mức độ 1 tại tiêu chuẩn số 5, bảng phụ lục II của thông tư này nêu rõ, nhà trường phải có ít nhất một lãnh đạo (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng) có năng lực sử dụng tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Với mức độ 3 (mức độ cao nhất), tiêu chuẩn này yêu cầu tối thiểu phải có ít nhất là 2 người.

Lãnh đạo trường học giỏi tiếng Anh có nhiều lợi ích, không chỉ là thuận lợi khi giao tiếp

Chia sẻ về vấn đề này với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Phan Văn Sơn - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tam Dương (xã Tam Dương, tỉnh Phú Thọ) cho rằng, việc có các tiêu chí, mức độ để đánh giá năng lực tiếng Anh với lãnh đạo trường học trước hết có ý nghĩa tạo hiệu ứng nêu gương. Ngoài ra, khi cán bộ quản lý nhà trường chủ động trong việc sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp tại các sự kiện đối ngoại cũng như những tình huống giao tiếp cơ bản hằng ngày, nội dung trao đổi cũng được truyền đạt nguyên vẹn hơn.

Đồng thời, thông qua việc này, cũng là dịp để các địa phương nâng cao năng lực tiếng Anh cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường. Điều này góp phần thúc đẩy quản trị nhà trường theo hướng hiện đại. Trong bối cảnh giáo dục ngày càng hội nhập, lãnh đạo cơ sở giáo dục có khả năng sử dụng ngoại ngữ thành thạo để giao tiếp với người nước ngoài thì cũng sẽ chủ động hơn trong tiếp cận các tài liệu quản trị giáo dục tiên tiến, ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI). Việc kết nối, hợp tác quốc tế và tổ chức các hoạt động giao lưu trường học cũng được nâng cao mà không bị phụ thuộc hoàn toàn vào đội ngũ phiên dịch.

797829295-1970124653602488-2231179512431954083-n.jpg
Thầy Phan Văn Sơn (trái cùng) - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tam Dương (xã Tam Dương, tỉnh Phú Thọ). Ảnh: website nhà trường

“Một điểm có lợi nữa đó chính là khi lãnh đạo cơ sở giáo dục có năng lực về tiếng Anh, không chỉ giúp việc giao tiếp với người nước ngoài thuận tiện mà trong công tác quản lý cũng sẽ thuận lợi hơn khi theo dõi, đánh giá chất lượng dạy học môn ngoại ngữ, đặc biệt là môn tiếng Anh của chính các giáo viên trong trường", Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tam Dương nhận định.

Cùng chung đánh giá, một lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Nghi Lộc (tỉnh Nghệ An) cho rằng, việc Thông tư 94 được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành có đưa ra các tiêu chí để đánh giá liên quan đến năng lực sử dụng tiếng Anh của lãnh đạo cơ sở giáo dục là hoàn toàn hợp lý và phù hợp với lộ trình triển khai Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị về việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Nghi Lộc nhấn việc về ý nghĩa góp phần thúc đẩy sử dụng ngoại ngữ trong môi trường giáo dục nói chung. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần được nghiên cứu, tháo gỡ.

"Thực tế cho thấy, nếu xét theo độ tuổi mà các lãnh đạo Nhà trường hiện nay được bổ nhiệm với mức độ phổ cập tiếng Anh mà các lãnh đạo này được học trước đây, không phải cán bộ quản lý nào cũng có nền tảng và khả năng sử dụng ngoại ngữ thứ hai để giao tiếp, làm việc với người nước ngoài như kỳ vọng.

Vì vậy, khi tiếp cận các yêu cầu và các tiêu chí được đưa ra nhiều hiệu trưởng, hiệu phó còn băn khoăn, thậm chí có tâm lý lo lắng về khả năng đáp ứng. Dù Thông tư không đưa việc đạt được các tiêu chí, mức độ này là thành tích thi đua nhưng việc làm này là cần thiết với bối cảnh giáo dục hiện nay. Vì thế cần được thực hiện nghiêm túc, vấn đề là cơ quan quản lý cần có hướng dẫn và lộ trình dài hơi, phù hợp với các điều kiện thực tiễn.

Tôi cho rằng, để các nội dung trong Thông tư được thực hiện hiệu quả, bên cạnh việc tự học, tự nghiên cứu và tự bồi dưỡng thì cán bộ quản lý của các nhà trường cần có phương án học tập cụ thể để từng bước nâng cao năng lực ngoại ngữ, nhất là kỹ năng giao tiếp", vị lãnh đạo này cho hay.

Vẫn còn nhiều thách thức khi thực hiện

Đánh giá từ thực tiễn, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tam Dương nhận định, việc để đạt được các tiêu chí, nhất là với mức độ 3 cũng đặt ra không ít thách thức. Điều này có nhiều nguyên nhân, trước hết đến từ việc khoảng cách thế hệ và sự khác biệt về nền tảng ngoại ngữ của đội ngũ cán bộ quản lý hiện nay.

Thầy Sơn dẫn chứng một số nguyên nhân: "Phần lớn cán bộ quản lý đã ở độ tuổi ngoài 40, lại vốn được đào tạo chuyên sâu về các môn Khoa học tự nhiên hoặc Khoa học xã hội. Thậm chí, một số người thuộc thế hệ trước từng được đào tạo tiếng Nga, tiếng Pháp thay vì tiếng Anh. Vì vậy, việc chuyển sang sử dụng thành thạo tiếng Anh trong giao tiếp và công việc trong thời gian ngắn sẽ tạo áp lực không nhỏ.

Bên cạnh đó, khối lượng công việc của cán bộ quản lý nhà trường hiện nay rất lớn. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các cơ sở giáo dục đang trong quá trình số hóa, làm sạch dữ liệu quản trị, đồng thời phải giải quyết nhiều nhiệm vụ liên quan đến hành chính, cơ sở vật chất, chuyển đổi số và chuyên môn. Điều này khiến quỹ thời gian dành cho việc học tập, rèn luyện ngoại ngữ của đội ngũ lãnh đạo nhà trường bị hạn chế".

Về hiện trạng đối với tiêu chí về năng lực tiếng Anh của đội ngũ lãnh đạo theo các mức độ triển khai được nêu ra trong Thông tư, thầy Sơn cho biết Trường Trung học cơ sở Tam Dương cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Bản thân thầy Sơn được đào tạo chuyên môn Toán - Tin, có bằng Thạc sĩ Quản lý giáo dục và đã học văn bằng hai Ngôn ngữ Anh, hiện có bằng cử nhân của ngành này. Còn trong số hai Hiệu phó của trường, một người có bằng Thạc sĩ Quản lý giáo dục, từng học tiếng Anh và được cấp chứng chỉ B1. Do đó, nhà trường hiện đáp ứng được tiêu chí về số lượng lãnh đạo có năng lực sử dụng tiếng Anh theo yêu cầu.

Lợi thế là vậy, nhưng lãnh đạo trường học này cũng cho rằng, về việc đánh giá năng lực ngoại ngữ của cán bộ quản lý cần kết hợp cả căn cứ văn bằng, chứng chỉ với đánh giá thực tế. Đồng thời cần lưu ý sự chênh lệch về điều kiện giữa các vùng miền. Tại những địa phương có điều kiện thuận lợi, việc tiếp cận và sử dụng tiếng Anh tương đối dễ dàng. Trong khi đó, ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện dạy và học ngoại ngữ còn hạn chế, việc đáp ứng các yêu cầu của đề án sẽ gặp nhiều trở ngại hơn.

Còn theo thầy Hoàng Chí Sỹ - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lưu Hoàng (thành phố Hà Nội), hiện nhà trường chưa đặt nặng việc xem xét bằng cấp, văn bằng hay chứng chỉ mà chủ yếu khuyến khích những giáo viên, lãnh đạo có năng lực ngoại ngữ tham gia giảng dạy thí điểm một số tiết học văn hóa bằng tiếng Anh.

“Ban giám hiệu nhà trường đang tiến hành rà soát năng lực ngoại ngữ của đội ngũ, đồng thời khuyến khích cán bộ quản lý, đặc biệt là các thành viên ban giám hiệu, nghiên cứu học văn bằng hai về ngoại ngữ”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lưu Hoàng cho hay.

Về định hướng trong thời gian tới, thầy Sỹ cho biết Nhà trường đã xây dựng kế hoạch cụ thể, trong đó, trước mắt phân bổ thời gian để đội ngũ cán bộ quản lý chủ động nghiên cứu chương trình ngôn ngữ tiếng Anh, tham gia bồi dưỡng và nâng cao kiến thức.

Theo thầy Sỹ, cần khoảng 3 đến 5 năm để bước đầu đáp ứng các yêu cầu nói tiếng Anh cơ bản. Còn để đội ngũ có thể sử dụng tiếng Anh thành thạo trong giao tiếp, làm việc với người nước ngoài thì cần thêm thời gian và quá trình rèn luyện thực chất.

Từ đánh giá này, lãnh đạo Trường Trung học phổ thông Lưu Hoàng cho rằng, các tiêu chí hiện nay có thể phù hợp hơn với những trường chuyên, nơi có điều kiện thuận lợi về đội ngũ và môi trường sử dụng ngoại ngữ.

Trong khi đó, nếu triển khai đồng loạt tại các trường phổ thông đại trà, đặc biệt là những cơ sở giáo dục ở khu vực còn nhiều khó khăn, sẽ phát sinh không ít khó khăn. Do đó, cần có sự phân kỳ phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhóm trường, tránh áp dụng một yêu cầu chung khi năng lực và điều kiện triển khai giữa các cơ sở giáo dục còn chênh lệch.

Từ thực tiễn đó, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lưu Hoàng kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Sở Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng kế hoạch cụ thể về công tác bồi dưỡng ngoại ngữ cho cán bộ quản lý theo từng giai đoạn. Trong đó, cần xác định rõ lộ trình đào tạo, phân bổ thời gian và bố trí nguồn kinh phí phù hợp để các cơ sở giáo dục có điều kiện tổ chức thực hiện.

"Đồng thời, chương trình bồi dưỡng cần gắn với yêu cầu chuẩn đầu ra về kiến thức và năng lực ngoại ngữ. Khi có kế hoạch đào tạo bài bản, nguồn lực bảo đảm và lộ trình phù hợp, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên mới có thể từng bước đáp ứng các tiêu chí của đề án, góp phần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ được sử dụng trong nhà trường một cách thực chất", thầy Sỹ nhấn mạnh.

Phúc Khang