Ngoài hai môn thi bắt buộc là Toán và Ngữ văn trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông, việc lựa chọn và công bố môn thi thứ 3 hiện đang được các địa phương triển khai theo những lộ trình khác nhau. Trong khi nhiều địa phương như thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, thành phố Huế, tỉnh Nghệ An… đã công bố phương án, thì tại Hà Nội, đến nay vẫn chưa có thông tin chính thức. Điều này khiến nhiều phụ huynh và học sinh trên địa bàn Thủ đô không khỏi thấp thỏm.
Theo chia sẻ của lãnh đạo một số trường trung học cơ sở, trong thời gian chờ thông tin chính thức từ cơ quan quản lý, nhà trường chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch dạy học, ôn tập bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Cách làm này nhằm giúp học sinh duy trì nhịp học tập ổn định, đồng thời hạn chế tâm lý lo lắng, bị động trước kỳ thi tuyển sinh quan trọng.
Đảm bảo học sinh học đồng đều các môn, không bị động dù môn thứ 3 là môn nào
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Hồ Thị Ánh – Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Đào Duy Tùng (xã Đông Anh, thành phố Hà Nội) cho rằng, việc công bố sớm môn thi thứ 3 chắc chắn sẽ tạo thuận lợi cho nhà trường và học sinh trong quá trình xây dựng kế hoạch ôn tập. Trong trường hợp chưa có thông báo chính thức, việc duy trì dạy học đầy đủ, nghiêm túc ở tất cả các môn học là hướng đi đúng đắn, phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục toàn diện cho học sinh.
“Điều quan trọng nhất ở giai đoạn này không nằm ở việc đoán định môn thi thứ 3, mà ở chất lượng dạy học và mức độ tiếp thu kiến thức của học sinh ngay trên lớp. Khi học sinh được trang bị nền tảng kiến thức vững chắc, đồng đều ở tất cả các môn học theo đúng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, các em sẽ có đủ năng lực và tâm thế để thích ứng với bất kỳ môn nào được công bố. Khi đó, việc môn thi thứ 3 được công bố sớm hay muộn sẽ không tạo ra quá nhiều khó khăn hay áp lực cho học sinh cũng như nhà trường.
Ngược lại, nếu quá tập trung vào việc “đón đầu” môn thi, học sinh sẽ dễ rơi vào tình trạng học lệch, học tủ, đi ngược lại mục tiêu phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất”, cô Hồ Thị Ánh nhấn mạnh.
Trong khi đó, cô Lê Minh Nguyệt - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lê Lợi (phường Hà Đông, thành phố Hà Nội) bày tỏ: “Theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2024 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và tuyển sinh trung học phổ thông, kế hoạch tuyển sinh trung học phổ thông được công bố trước ngày 31 tháng 3 hằng năm. Vì vậy, việc Hà Nội chưa công bố môn thi thứ 3 ở thời điểm hiện tại vẫn nằm trong khung thời gian cho phép.
Theo tôi, thời điểm được Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội lựa chọn để công bố môn thi thứ 3 đều có những lý do và mục tiêu riêng, không phải là quyết định ngẫu nhiên”.
Liên quan đến mong muốn môn thi thứ 3 được công bố sớm từ góc độ của phụ huynh và học sinh, cô Nguyệt cho rằng những lo lắng đó là chính đáng và dễ hiểu, đặc biệt là tại những khu vực có mật độ dân cư cao, số lượng học sinh đông và tỷ lệ cạnh tranh vào trường công lập lớn như Hà Nội.
“Nhà trường lúc này cần có những giải pháp linh hoạt, đóng vai trò “điều tiết”, vừa hướng dẫn học sinh ôn tập phù hợp, vừa trao đổi, giải thích để phụ huynh hiểu và đồng hành cùng chủ trương chung của ngành”, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lê Lợi bày tỏ.
Đồng quan điểm, cô Tô Thị Hải Yến - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Giảng Võ (phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội) cho rằng cần nhìn nhận vấn đề này một cách thấu đáo, trên cơ sở thực tiễn quản lý và mục tiêu giáo dục dài hạn.
“Trong nhiều năm làm công tác quản lý, tôi nhận thấy những quyết định liên quan đến kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 đều được Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội tính toán rất khoa học, hợp lý.
Theo tôi, việc lựa chọn thời điểm công bố môn thi thứ 3 không đơn thuần là vấn đề thông tin sớm hay muộn, mà cần đáp ứng nhiều yêu cầu cùng lúc. Trước hết, thời điểm công bố phải bảo đảm số tuần thực học phù hợp trong khung thời gian năm học, để học sinh có điều kiện tiếp cận đầy đủ, đồng đều kiến thức ở tất cả các môn học. Nếu công bố quá sớm, nguy cơ học lệch, học tủ là rất cao, đi ngược lại tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018”, cô Tô Thị Hải Yến bày tỏ.
Mặt khác, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Giảng Võ đánh giá kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội trong những năm gần đây luôn có “sức nóng”, xuất phát từ áp lực cạnh tranh ngày càng cao giữa số lượng học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và chỉ tiêu tuyển sinh vào các trường trung học phổ thông công lập.
Đồng thời, cô Yến cũng nhìn nhận khách quan rằng: “Những năm gần đây, hệ thống giáo dục tư thục đã có bước phát triển rõ nét, chất lượng giáo dục ngày càng được khẳng định, thể hiện qua kết quả học tập và sự phân loại năng lực học sinh tương đối rõ ràng vào cuối mỗi năm học.
Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, đánh giá và tổ chức các kỳ thi tại những cơ sở này cũng được triển khai một cách khách quan, khoa học và bài bản, qua đó góp phần quan trọng trong việc chia sẻ áp lực và giảm tải cho hệ thống giáo dục công lập. Do đó, học sinh không cần quá áp lực việc bắt buộc phải thi đỗ vào các trường công lập”.
Xây dựng phương án ôn tập phù hợp với từng nhóm học sinh
Chia sẻ về kinh nghiệm tổ chức dạy học, ôn tập cho học sinh trước khi bước vào kỳ thi chuyển cấp, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Giảng Võ cho hay, để chủ động trước mọi phương án, nhà trường đã triển khai một số công tác chuẩn bị cho học sinh cuối cấp từ rất sớm.
Ngay từ đầu năm học, nhà trường ưu tiên phân công dạy khối lớp 9 cho những giáo viên giàu kinh nghiệm và có chuyên môn cao. Sau khi kết thúc học kỳ I, nhà trường tổ chức kiểm tra định kỳ mỗi tháng một lần trên toàn khối, giúp học sinh rèn kỹ năng làm bài và giáo viên sẽ dựa trên cơ sở đó để điều chỉnh phương pháp dạy học.
Song song với đó, nhà trường chủ động phân loại học sinh ngay trong quá trình dạy học nhằm xây dựng phương án ôn tập phù hợp với từng nhóm. Cụ thể, học sinh khá, giỏi được làm quen với các đề thi có mức độ phân hóa cao để nâng cao năng lực, trong khi học sinh tiếp thu chậm hơn được điều chỉnh yêu cầu học tập theo hướng vừa sức, tránh gây áp lực không cần thiết.
Riêng với những học sinh chưa đáp ứng chuẩn kiến thức, nhà trường tổ chức các lớp phụ đạo miễn phí từ tuần thứ 3 hoặc tuần thứ 4 của học kỳ II và duy trì cho đến thời điểm cận kề kỳ thi, nhằm hỗ trợ các em củng cố kiến thức nền tảng và tự tin bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10.
“Nhờ sự chuẩn bị bài bản cùng định hướng và phương pháp triển khai cụ thể nên kết quả thi vào lớp 10 của học sinh Trường Trung học cơ sở Giảng Võ luôn được duy trì ổn định ở vị trí top đầu của quận Ba Đình (cũ) nhiều năm qua. Năm nay, nhà trường cũng sẽ phấn đấu để có thể trở thành trường dẫn đầu của phường Giảng Võ”, cô Tô Thị Hải Yến bày tỏ.
Gửi lời nhắn nhủ tới học sinh cuối cấp, nữ hiệu trưởng nhấn mạnh điều quan trọng nhất là các em cần xác định mục tiêu sớm và xây dựng lộ trình học tập nghiêm túc. Đồng thời, học sinh cần dựa vào chính sự nỗ lực của bản thân, kiên trì và quyết tâm vượt qua những cám dỗ trong chặng đua nước rút trước kỳ thi vào lớp 10. Ngoài ra, về phía nhà trường, cần tiếp tục dành cho học sinh cuối cấp nhiều hơn sự quan tâm, khích lệ và đồng hành, giúp các em vững tâm và đạt kết quả thi tốt nhất.
Về phía Trường Trung học cơ sở Lê Lợi, cô Lê Minh Nguyệt cho hay, dù môn thi thứ 3 vào lớp 10 được công bố sớm hay muộn, nhà trường vẫn phải duy trì nguyên tắc dạy học đều ở tất cả các môn, bảo đảm học sinh được phát triển toàn diện.
Đầu năm học 2025-2026, ban giám hiệu đã quán triệt cho giáo viên thực hiện đúng tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là dạy học theo định hướng phát triển năng lực, chú trọng cả kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và khả năng vận dụng.
Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, hoạt động dạy học còn được tăng cường thông qua các giờ thực hành, liên hệ mở trong và ngoài bài giảng, gắn kiến thức với thực tiễn. Qua đó, học sinh có cơ hội thể hiện năng lực bản thân, còn giáo viên đóng vai trò định hướng, dẫn dắt trên nhiều phương diện khác nhau.
Về định hướng ôn tập cho học sinh lớp 9, cô Nguyệt cho biết: “Với hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, công tác chuẩn bị đã được nhà trường triển khai từ cuối năm lớp 8 và đầu năm lớp 9. Mục tiêu là trang bị cho học sinh nền tảng kiến thức đầy đủ, vững chắc, đáp ứng chuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu đặc trưng của từng môn. Đối với môn thi thứ 3, nhà trường xây dựng phương án ôn tập linh hoạt, bảo đảm dù là môn thi nào thì học sinh cũng có tâm thế sẵn sàng.
Cụ thể, kế hoạch ôn tập được phân bổ theo tỷ lệ khoảng 50–70% nội dung ở mức độ nhận biết, thông hiểu; 10–20% ở mức vận dụng và vận dụng nâng cao; phần còn lại dùng để phân hóa, nhận diện nhóm học sinh có năng lực nổi trội. Việc ôn tập cũng bám sát ma trận đề thi, giúp học sinh làm quen với cấu trúc và yêu cầu đánh giá”.
Trong khi đó, theo cô Hồ Thị Ánh, để giúp học sinh không bị lúng túng khi môn thi thứ 3 được công bố, ngay từ đầu năm học, Trường Trung học cơ sở Đào Duy Tùng đã xây dựng kế hoạch giảng dạy và ôn tập bài bản cho học sinh lớp 9. Bên cạnh việc duy trì trọng tâm ở ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh, các môn học còn lại cũng được tổ chức dạy học đầy đủ, bám sát chuẩn kiến thức của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Tuy nhiên, cô Ánh cho rằng, bên cạnh việc sớm xác định mục tiêu học tập rõ ràng và chủ động nâng cao năng lực tự học, học sinh cũng cần đặc biệt quan tâm đến chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần trong giai đoạn này.
“Việc cân bằng hợp lý giữa học tập, nghỉ ngơi và vận động thể chất không chỉ giúp học sinh duy trì thể lực ổn định mà còn góp phần tạo tâm thế tích cực, tinh thần tỉnh táo và sự tập trung cần thiết cho mỗi buổi học.
Đồng thời, khi có được trạng thái tinh thần tốt, học sinh sẽ dễ dàng tiếp nhận kiến thức, giảm áp lực tâm lý và tránh rơi vào tình trạng căng thẳng kéo dài trong quá trình ôn tập”, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Đào Duy Tùng nhắn nhủ.
