EMagazine

Hiệu trưởng HUNRE: Đổi mới giáo dục càng sâu rộng, vai trò "người thầy" càng cần được coi trọng

Hiệu trưởng HUNRE: Đổi mới giáo dục càng sâu rộng, vai trò "người thầy" càng cần được coi trọng

20/11/2026 06:48
Thi Thi
Theo dõi trên Google News
0:00 / 0:00
0:00

GDVN - Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương nhìn nhận, cơ sở giáo dục đại học cần tạo điều kiện để giảng viên được học tập, nghiên cứu, chủ động đổi mới và được ghi nhận xứng đáng. 

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương - Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội (HUNRE) về vai trò của người thầy trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học, yêu cầu phát triển đội ngũ giảng viên và những giải pháp của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, thích ứng với chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Phát huy vai trò người thầy không thể chỉ dừng ở yêu cầu các thầy cô nỗ lực hơn

Phóng viên: Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, nhìn từ thực tiễn giáo dục đại học hiện nay, theo Giáo sư, vai trò của "người thầy" cần được nhìn nhận và phát huy như thế nào trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo?

Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương: Theo tôi, đổi mới giáo dục càng sâu rộng thì vai trò của người thầy càng cần được coi trọng, nhưng phải được nhìn nhận đầy đủ hơn. Giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn giúp sinh viên biết đặt câu hỏi, biết tìm kiếm và kiểm chứng thông tin, hình thành tư duy độc lập và năng lực giải quyết vấn đề. Điều quan trọng không chỉ là sinh viên nhớ được bao nhiêu, mà là các em có thể vận dụng kiến thức như thế nào và có khả năng tiếp tục học hỏi sau khi rời giảng đường hay không.

Người thầy cũng là người định hướng những chuẩn mực học thuật và đạo đức nghề nghiệp. Sự nghiêm túc trong nghiên cứu, công bằng trong đánh giá và trách nhiệm với người học của giảng viên có sức thuyết phục rất lớn. Đối với các lĩnh vực tài nguyên, môi trường và kinh tế, một quyết định chuyên môn có thể ảnh hưởng đến sinh kế cộng đồng, chất lượng môi trường và lợi ích lâu dài. Vì vậy, đào tạo năng lực nghề nghiệp phải gắn với bồi dưỡng ý thức trách nhiệm đối với xã hội.

Phát huy vai trò người thầy không thể chỉ dừng ở yêu cầu các thầy cô nỗ lực hơn. Cơ sở giáo dục đại học cần tạo điều kiện để giảng viên được học tập, nghiên cứu, chủ động đổi mới và được ghi nhận xứng đáng. Nhân dịp 20/11, tôi cho rằng sự tri ân thiết thực nhất là xây dựng một môi trường trong đó người thầy được tôn trọng, được hỗ trợ làm tốt nghề và được đồng hành với sự trưởng thành của người học.

gdvn-gs-huong-3226.jpg

Phóng viên: Vậy, để nâng cao chất lượng đào tạo, bên cạnh đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy, việc xây dựng đội ngũ giảng viên có năng lực chuyên môn, năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng thích ứng với những thay đổi của thực tiễn có ý nghĩa như thế nào? Đâu là những yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục đại học hiện nay, thưa Giáo sư?

Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương: Đội ngũ giảng viên là yếu tố quyết định để những đổi mới về chương trình và phương pháp trở thành chất lượng đào tạo thực chất. Một chương trình được thiết kế tốt vẫn cần những người thầy hiểu sâu chuyên môn, biết tổ chức hoạt động học tập và đánh giá đúng năng lực của sinh viên. Do đó, phát triển đội ngũ phải được coi là đầu tư nền tảng, lâu dài chứ không phải nhiệm vụ bổ sung khi có điều kiện.

Năng lực chuyên môn, nghiên cứu và thích ứng có quan hệ chặt chẽ với nhau. Chuyên môn vững giúp giảng viên giải thích đúng bản chất vấn đề. Nghiên cứu giúp cập nhật tri thức, rèn luyện tư duy dựa trên bằng chứng và đưa những vấn đề mới vào bài giảng. Khả năng thích ứng giúp người thầy điều chỉnh nội dung, cách dạy trước sự thay đổi của công nghệ và yêu cầu nghề nghiệp. Chẳng hạn, những vấn đề về biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn hay quản trị tài nguyên đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành, kết hợp hiểu biết khoa học với năng lực phân tích kinh tế và chính sách.

Yêu cầu đặt ra với các trường là phải có kế hoạch phát triển đội ngũ phù hợp với ngành đào tạo và định hướng nghiên cứu; kết hợp tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng với sử dụng và giữ chân nhân lực. Việc đánh giá cần phản ánh chất lượng giảng dạy, giá trị nghiên cứu và đóng góp thực tế, không chỉ dựa vào bằng cấp hay số lượng sản phẩm. Đồng thời, mỗi giảng viên phải có cơ hội tiếp cận môi trường học thuật, thực tiễn nghề nghiệp và công nghệ mới. Không thể yêu cầu đội ngũ đổi mới liên tục nếu điều kiện để đổi mới không được bảo đảm.

HUNRE xác định phát triển đội ngũ phải gắn với đổi mới đào tạo và nghiên cứu

Phóng viên: Tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, nhà trường đang triển khai những giải pháp cụ thể nào nhằm phát triển đội ngũ giảng viên, khuyến khích đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và tăng cường gắn kết giữa đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp?

Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương: Nhà trường xác định phát triển đội ngũ phải gắn với đổi mới đào tạo và nghiên cứu, thay vì triển khai các nhiệm vụ này tách rời nhau. Về nền tảng tổ chức, Trường đã ban hành quy chế đào tạo, bồi dưỡng viên chức và người lao động. Trên cơ sở đó, định hướng trong giai đoạn tới là tiếp tục chú trọng nâng cao trình độ, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, thu hút giảng viên và nhà khoa học có trình độ cao, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác và trao đổi học thuật quốc tế.

Trong giảng dạy, HUNRE chú trọng xây dựng giáo trình, bài giảng điện tử và số hóa học liệu; từng bước đầu tư, nâng cấp phòng thí nghiệm, phòng thực hành, thư viện và các nền tảng hỗ trợ đào tạo. Đây là những điều kiện để giảng viên tổ chức hoạt động học tập đa dạng hơn. Điều chúng tôi hướng tới không phải chỉ đưa bài giảng lên môi trường số, mà là tăng cơ hội để sinh viên thực hành, xử lý tình huống và vận dụng kiến thức vào những vấn đề cụ thể.

gdvn-gsts-huynh-thi-lan-huong.jpg

Về nghiên cứu khoa học, nhà trường đang triển khai các nhiệm vụ cấp quốc gia, cấp bộ và cấp tỉnh trong những lĩnh vực có tính ứng dụng cao, như công nghệ xử lý môi trường, kinh tế tuần hoàn, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và quản lý số. Việc hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước tạo thêm điều kiện tiếp cận phương pháp mới. Kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao, hỗ trợ công tác quản lý và tích hợp vào hoạt động đào tạo, bồi dưỡng. Đó là một cách thiết thực để làm mới nội dung giảng dạy bằng tri thức do chính đội ngũ tham gia tạo ra.

Cùng với đó, HUNRE tiếp tục tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và chuyên gia, tạo cơ hội học tập, trải nghiệm thực tế cho sinh viên. Định hướng của chúng tôi là làm sâu hơn sự gắn kết này: thực tiễn nghề nghiệp giúp xác định yêu cầu đào tạo và bài toán nghiên cứu; ngược lại, nghiên cứu và đào tạo phải đóng góp được những giải pháp hữu ích cho các đối tác và cộng đồng.

Phóng viên: Một trong những vấn đề được quan tâm hiện nay là làm thế nào để giảng viên vừa bảo đảm chất lượng giảng dạy, vừa có thời gian và động lực thực hiện nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ. Nhà trường có những cơ chế nào để tạo điều kiện cho giảng viên phát huy năng lực, đồng thời giảm những áp lực không cần thiết trong quá trình thực hiện nhiệm vụ?

Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương: Đây là vấn đề cần được giải quyết từ cách tổ chức công việc và cơ chế quản trị. Giảng dạy và nghiên cứu có thể hỗ trợ lẫn nhau, nhưng đều cần thời gian và sự tập trung. Nếu chỉ tăng yêu cầu đầu ra mà không xem xét khối lượng nhiệm vụ, điều kiện làm việc và nguồn lực hỗ trợ thì khó tạo ra chất lượng bền vững.

Về cơ sở quản lý, HUNRE đã ban hành quy định về chế độ làm việc của giảng viên, trong đó có nội dung về thời gian làm việc, giờ chuẩn giảng dạy, nghiên cứu khoa học, phục vụ cộng đồng, quy đổi hoạt động chuyên môn và làm việc vượt định mức. Đây là cơ sở để phân công nhiệm vụ và ghi nhận khối lượng công việc. Vấn đề cần tiếp tục chú trọng là tổ chức thực hiện minh bạch, phù hợp với tính chất chuyên môn và nhiệm vụ của từng giảng viên, tránh để hoạt động nghiên cứu chỉ được thực hiện bằng phần thời gian còn lại sau giảng dạy.

Một hướng quan trọng là đổi mới quản trị trên nền tảng số. Nhà trường xác định việc này không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, mà còn hướng tới giảm thủ tục hành chính và tạo môi trường làm việc thuận lợi cho đội ngũ. Theo tôi, số hóa cần đi cùng rà soát quy trình, giảm việc nhập lại dữ liệu và báo cáo trùng lặp; không nên chuyển nguyên những thủ tục bất hợp lý từ giấy sang phần mềm.

Về động lực, định hướng của Nhà trường là tiếp tục xây dựng môi trường học thuật khuyến khích nghiên cứu, đồng thời từng bước cải thiện điều kiện làm việc và đời sống của đội ngũ. Những cơ chế hỗ trợ cần được hoàn thiện theo hướng coi trọng chất lượng, tính liêm chính và khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu. Sự ghi nhận cũng phải dành cho những đóng góp thiết thực trong đổi mới giảng dạy và hướng dẫn người học. Giảm áp lực không cần thiết không có nghĩa là giảm yêu cầu chất lượng, mà là giúp giảng viên tập trung vào những công việc thực sự tạo ra giá trị.

Trí tuệ nhân tạo không thể thay thế vai trò định hướng của giảng viên

Phóng viên: Trước tác động của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, theo Giáo sư, giảng viên đại học cần thay đổi như thế nào để vừa làm chủ công nghệ, vừa giữ vai trò định hướng tư duy, bồi dưỡng năng lực tự học và tinh thần trách nhiệm cho người học? Nhà trường có định hướng gì để hỗ trợ đội ngũ giảng viên thích ứng với yêu cầu này?

Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương: Theo tôi, giảng viên cần chủ động tiếp cận công nghệ, nhưng phải giữ được sự độc lập trong phán đoán chuyên môn. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ xây dựng học liệu, phân tích dữ liệu và phản hồi học tập. Tuy nhiên, câu trả lời nhanh hoặc diễn đạt thuyết phục không đồng nghĩa với thông tin chính xác. Người thầy cần hướng dẫn sinh viên kiểm tra nguồn, đánh giá bằng chứng và nhận diện giới hạn của công cụ.

gdvn-sv-hunre-7163.jpg

Thay đổi quan trọng nằm ở cách thiết kế hoạt động học tập và đánh giá. Khi sinh viên có thể dùng AI để tạo một văn bản khá hoàn chỉnh, giảng viên cần quan tâm hơn đến quá trình hình thành sản phẩm: Các em đặt vấn đề ra sao, sử dụng dữ liệu nào, giải thích phương pháp thế nào và có bảo vệ được kết luận của mình hay không. Các nhiệm vụ thực hành, tình huống thực tế, thảo luận và trình bày trực tiếp sẽ giúp đánh giá năng lực thật tốt hơn việc chỉ xem xét sản phẩm cuối cùng.

Đồng thời, phải làm rõ trách nhiệm khi sử dụng AI, đó là công khai cách thức sử dụng khi được yêu cầu, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu và không giao toàn bộ việc suy nghĩ cho công cụ. Với những lĩnh vực liên quan đến môi trường, tài nguyên và quyết định kinh tế, càng không thể sử dụng kết quả do AI tạo ra mà thiếu kiểm chứng chuyên môn. Giảng viên cũng cần tính đến sự khác biệt về điều kiện tiếp cận công nghệ để việc đổi mới không tạo thêm bất lợi cho một bộ phận người học.

Về phía nhà trường, HUNRE đang từng bước phát triển và tích hợp các nền tảng quản trị, học tập trực tuyến, học liệu số cùng những ứng dụng AI. Trên nền tảng đó, định hướng hỗ trợ đội ngũ cần tập trung vào bồi dưỡng năng lực sử dụng công nghệ gắn với phương pháp giảng dạy; tăng chia sẻ kinh nghiệm giữa các giảng viên; và từng bước hoàn thiện hướng dẫn sử dụng AI có trách nhiệm. Mục tiêu là để công nghệ hỗ trợ người thầy làm tốt hơn nhiệm vụ giáo dục, chứ không làm suy giảm sự tương tác và trách nhiệm giữa thầy với trò.

Phóng viên: Từ góc độ quản trị nhà trường, Giáo sư xác định những nhiệm vụ trọng tâm nào trong thời gian tới để xây dựng đội ngũ giảng viên vững chuyên môn, giàu tinh thần đổi mới, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao? Nhân dịp 20/11, Giáo sư muốn gửi gắm thông điệp gì tới đội ngũ giảng viên của HUNRE?

Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương: Trong thời gian tới, tôi xác định nhiệm vụ trọng tâm là cụ thể hóa việc phát triển đội ngũ trong kế hoạch phát triển nhà trường. Cần nhìn rõ nhu cầu nhân lực của từng ngành, từng hướng nghiên cứu để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và thu hút phù hợp; quan tâm phát triển giảng viên trẻ, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt chuyên môn của những thầy cô có kinh nghiệm. Mục tiêu là có đội ngũ đủ năng lực thực hiện những nhiệm vụ nhà trường đặt ra, không chỉ tăng về số lượng hay trình độ bằng cấp.

Cùng với đó là tiếp tục đổi mới quản trị theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp, tạo điều kiện cho giảng viên chủ động trong chuyên môn và chịu trách nhiệm về chất lượng công việc. Nguồn lực cần được ưu tiên cho những điều kiện trực tiếp hỗ trợ giảng dạy, nghiên cứu và sự phát triển của đội ngũ. Việc đánh giá phải khuyến khích đóng góp thực chất, để những thầy cô tận tâm, có sáng kiến và làm việc nghiêm túc được ghi nhận.

Nhà trường cũng cần làm sâu hơn mối liên hệ giữa đào tạo, nghiên cứu và nhu cầu xã hội; phát huy thế mạnh về tài nguyên, môi trường, đồng thời tăng hợp tác liên ngành, hợp tác với doanh nghiệp, địa phương và đối tác quốc tế. Thước đo cuối cùng phải là năng lực của người học, giá trị của kết quả nghiên cứu và mức độ đáp ứng những yêu cầu thực tiễn. Những nhiệm vụ này phù hợp với định hướng phát triển Nhà trường đã được xác định trong giai đoạn mới.

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tôi trân trọng cảm ơn các thế hệ nhà giáo, cùng toàn thể giảng viên, cán bộ, viên chức và người lao động đã đóng góp cho sự phát triển của Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội. Tôi mong mỗi thầy cô tiếp tục giữ tình yêu nghề, sự nghiêm túc với tri thức và niềm tin vào sự tiến bộ của sinh viên; đồng thời sẵn sàng học hỏi, chia sẻ và đổi mới. Về phía lãnh đạo Nhà trường, chúng tôi xác định trách nhiệm của mình là lắng nghe, đồng hành và tạo điều kiện để sự tận tâm ấy được phát huy. Kính chúc các thầy cô sức khỏe, hạnh phúc và có thêm nhiều niềm vui trong công việc giảng dạy, nghiên cứu.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn những chia sẻ sâu sắc của Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Thị Lan Hương - Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

Thi Thi