Ngày 17/4/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 3 đối tượng có hành vi "Đưa hối lộ, nhận hối lộ" trong việc cung cấp suất ăn và thực phẩm vào trường học trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Theo thông từ cơ quan chức năng, tại Trường Mầm non Nam Hòa (Thái Nguyên), để được cung cấp thực phẩm và suất ăn năm học 2024 - 2025, Nguyễn Văn Thành (Chủ hộ kinh doanh thực phẩm) đã thỏa thuận, thống nhất chi trả cho bà Nguyễn Thị Tâm (nguyên Hiệu trưởng Trường Mầm non Nam Hòa) và Trần Thị Hằng (Kế toán Trường Mầm non Nam Hòa) số tiền bằng 6% tổng giá trị hàng hoá nhà trường mua trong tháng. Việc chi trả trên được thực hiện từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2026. Lần đầu tiên, dư luận biết được một con số chính xác về tiền phần trăm giữa doanh nghiệp và lãnh đạo nhà trường trong mảng này.
Lãnh đạo nhà trường nhận 6% và thực phẩm "bẩn" có cơ hội đi vào bữa ăn của học sinh đã khiến dư luận bức xúc. Nhiều ý kiến thẳng thắn nhận định, không có khoản "hoa hồng" nào là vô điều kiện. Để có nguồn chi trả này, các đơn vị cung cấp buộc phải cơ cấu lại chi phí, mà cách dễ nhất là cắt giảm trực tiếp vào chất lượng bữa ăn: giảm định lượng, thay thế nguyên liệu rẻ tiền hơn, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ sử dụng thực phẩm không đảm bảo an toàn. Như vậy, khoản tiền "chi ngoài" thực chất được hình thành từ chính khẩu phần của học sinh - đối tượng lẽ ra phải được bảo vệ ở mức cao nhất.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Trần Ngọc Vinh - Đại biểu Quốc hội khóa XIII - đã rất bức xúc khi nói về vụ việc này. Khi còn là đại biểu Quốc hội, ông đã nhiều lần có phát biểu trước nghị trường bày tỏ quan điểm lo ngại sâu sắc khi thực phẩm bẩn có xu hướng "tấn công" vào các bếp ăn tập thể, trường học.
Ông Trần Ngọc Vinh thẳng thắn cho rằng, hộ kinh doanh trích 6% hoa hồng cho lãnh đạo và kế toán nhà trường thì làm sao bữa ăn đảm bảo chất và lượng được. Vụ việc này còn khiến người ta đặt câu hỏi, liệu còn trường học nào có tình trạng doanh nghiệp "thỏa thuận ngầm" với lãnh đạo nhà trường phần trăm không? Và nếu để "hoa hồng" chen chân vào việc lựa chọn công ty cung cấp thực phẩm, suất ăn bán trú cho học sinh thì làm sao chọn được đơn vị thực sự chất lượng?
Để tránh những vụ việc tương tự như của Trường Mầm non Nam Hòa, ông Trần Ngọc Vinh cho rằng, cần tăng cường sự kiểm tra giám sát của phụ huynh và cơ quan chức năng đối với suất ăn bán trú trong trường học.
"Nhà trường phải công khai thực đơn, tài chính, đơn vị cung cấp suất ăn để cho phụ huynh nắm rõ chất lượng của bữa ăn con em mình ra sao. Bên cạnh đó, cần có sự kiểm tra, giám sát và chế tài xử lý đối với đơn vị không thực hiện nghiêm nội dung này", ông Trần Ngọc Vinh chia sẻ.
Không giấu được sự bức xúc, ông Lê Văn Cuông - Đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII cho rằng, vụ án trên cho thấy có dấu hiệu lợi ích nhóm để trục lợi giữa đơn vị cung cấp thực phẩm và hiệu trưởng, kế toán nhà trường. Đối với những trường hợp như vậy, cần phải xử lý nghiêm tạo sức răn đe.
"Họ đã không nghĩ đến đạo đức, lương tri của nhà giáo để làm ảnh hưởng đến sức khỏe của các cháu. Vì vậy, theo tôi cần phải trừng trị nghiêm khắc những con người làm ăn bất chính này. Qua đó, thể hiện sự răn đe đối với lãnh đạo cơ sở giáo dục khác. Nếu thầy cô thống nhất phần trăm với doanh nghiệp thì dễ bị doanh nghiệp chi phối. Vai trò, chức năng được giao trong kiểm tra, giám sát thực phẩm, suất ăn bán trú dễ bị vô hiệu hóa", ông Cuông bày tỏ quan điểm.
Ông Lê Văn Cuông - Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa khóa XI, XII. Ảnh: Việt Hoàng/TTXVN
Theo ông Lê Văn Cuông, việc nhập và cung cấp thịt lợn không đảm bảo chất lượng sẽ mang lại lợi nhuận cao cho hộ kinh doanh. Đây cũng có thể là nguồn kinh phí để chi trả hoa hồng cho lãnh đạo nhà trường. Để ngăn chặn những trường hợp như vụ việc nêu trên, các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, phụ huynh cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc cung cấp thực phẩm, suất ăn cho nhà trường.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh - nguyên Giảng viên khoa Kỹ thuật thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, để cung cấp thịt lợn ra thị trường thì phải được kiểm dịch thú y, đóng dấu chứng nhận. Đây là một trong những điều kiện để ngăn chặn thực phẩm bẩn tới với bữa ăn của học sinh.
Thực tế thời gian qua đã ghi nhận không ít vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại các cơ sở giáo dục. Điều này cho thấy, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm vẫn còn lỏng lẻo, từ yếu tố con người đến hệ thống trang thiết bị giám sát. Và đáng lo ngại nhất là tình trạng "bắt tay" giữa một số nhà trường và đơn vị cung cấp nhằm hưởng chiết khấu. Khi phải chi trả hoa hồng, các nhà cung cấp sẽ cắt giảm chi phí, dẫn đến nguy cơ sử dụng nguyên liệu không đảm bảo chất lượng.
Việc xử lý hình sự đối với các cá nhân quản lý vi phạm là cần thiết và cần được thực hiện nghiêm minh hơn để tạo tính răn đe. Đồng thời, cần thiết lập một cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả hơn đối với bữa ăn học đường.
PGS Nguyễn Duy Thịnh cho biết, thịt lợn nhiễm bệnh dịch tả châu Phi có những loại virus có thể chết qua quá trình nấu chín nhưng trước đó trong quá trình nhân viên nấu ăn cầm nắm sơ chế thịt, chia suất ăn thì virus có thể gây lây nhiễm chéo gây ra nguy cơ ngộ độc thực phẩm, ảnh hưởng sức khỏe của người dân.
"Chúng ta đã có hành lang pháp lý đầy đủ, quy trình, quy chuẩn kiểm dịch từ lò mổ ra thị trường. Các bếp ăn tập thể cũng được giám sát và có các bước kiểm tra được chuẩn hóa. Theo tôi, nếu các bên liên quan làm nghiêm, đúng, đủ chức trách được giao thì sẽ hạn chế tối đa thực phẩm vào bếp ăn trường học", PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh nhấn mạnh.
