Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành việc tham mưu dự thảo Đề án và Kế hoạch triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045”.
Một trong những nội dung mà phụ huynh Thành phố Hồ Chí Minh quan tâm, là việc xã hội hóa trong giảng dạy tiếng Anh tại các trường học của thành phố trong thời gian sắp tới sẽ thực hiện như thế nào cho đúng, hiệu quả?
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Bảo Quốc – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định rằng: “Xã hội hóa là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao trình độ ngoại ngữ cho học sinh”.
Phóng viên: Hiện nay, công tác chuẩn bị của thành phố để đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đã được chuẩn bị như thế nào?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức rà soát, đánh giá các điều kiện bảo đảm triển khai Đề án; đồng thời cụ thể hóa các mục tiêu phù hợp với đặc thù Thành phố Hồ Chí Minh, trên cơ sở vẫn đáp ứng yêu cầu, bám sát định hướng chung của Đề án quốc gia.
Hiện nay, Sở đã hoàn thành việc tham mưu dự thảo Đề án và Kế hoạch triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Trong quá trình xây dựng, Sở đã lấy ý kiến các phòng chuyên môn, các sở, ban, ngành liên quan; đồng thời nghiên cứu, tiếp thu, điều chỉnh phù hợp và có giải trình cụ thể đối với từng nội dung góp ý.
Trong đó, Đề án đã xây dựng lộ trình triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp với điều kiện thực tiễn về đội ngũ, cơ sở vật chất và năng lực học sinh; xác định rõ các mốc thời gian, mục tiêu và phạm vi thực hiện. Lộ trình được thiết kế theo hướng thí điểm tại một số cơ sở giáo dục đủ điều kiện, sau đó đánh giá, rút kinh nghiệm và nhân rộng, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Đồng thời, lộ trình cũng gắn với kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, chuẩn bị học liệu, tăng cường cơ sở vật chất và từng bước mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường.
Phóng viên: Những thuận lợi và khó khăn khi thành phố triển khai Đề án này là gì?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều thuận lợi khi triển khai Đề án. Trước hết, với vị thế là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, nơi thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài, tập trung các tập đoàn đa quốc gia và các định chế tài chính quốc tế, nhiều lĩnh vực kinh tế mũi nhọn như tài chính, công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao đều vận hành trong môi trường sử dụng tiếng Anh, qua đó tạo nhu cầu thực tiễn và động lực mạnh mẽ cho việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh.
Bên cạnh đó, giáo dục và đào tạo ngày càng nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Trung ương thông qua các chủ trương, chính sách lớn như Kết luận số 91-KL/TW, Nghị quyết số 71-NQ/TW tạo hành lang pháp lý và định hướng thuận lợi cho việc triển khai Đề án.
Thành phố cũng có nền tảng vững chắc với quá trình tiên phong đưa tiếng Anh vào giảng dạy từ sớm, cùng đội ngũ giáo viên tâm huyết, có kinh nghiệm triển khai các mô hình dạy học ngoại ngữ đa dạng.
Cụ thể, Thành phố Hồ Chí Minh đã tiên phong đưa nhiều loại hình tiếng Anh vào giảng dạy từ bậc tiểu học từ năm 1998 như tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh tự chọn. Thành phố cũng đã triển khai các đề án về tiếng Anh như Đề án “Phổ cập và nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh cho học sinh phổ thông và chuyên nghiệp TP.HCM giai đoạn 2011–2020”; Đề án “Dạy và học các môn Toán, Khoa học và Tiếng Anh tích hợp Chương trình Anh và Việt Nam” trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; Đề án dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân ban hành theo Quyết định số 2080/QĐ-TTg ngày 22/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ, triển khai trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2019–2025.
Từ năm học 2015–2016, 100% học sinh lớp 1 đã được học tiếng Anh; cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông chủ động xây dựng lộ trình tiếp nhận học sinh đã học tiếng Anh từ lớp 1 thay vì bắt đầu từ lớp 3 hoặc lớp 6. Hiện nay, các chương trình tiếng Anh trên địa bàn Thành phố khá phong phú, từ Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, chương trình tiếng Anh tăng cường, chương trình tích hợp đến các chương trình quốc tế như IB, Cambridge, A-Level.
Đây là điều kiện thuận lợi để Thành phố tiếp tục kế thừa, phát triển và từng bước triển khai hiệu quả Đề án, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế.
Bên cạnh những thuận lợi, việc triển khai giáo dục tiếng Anh và dạy các môn bằng tiếng Anh vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Sau khi sáp nhập, địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh rộng lớn, số lượng cơ sở giáo dục nhiều, điều kiện dạy và học còn chênh lệch; học sinh ở khu vực xa trung tâm còn thiếu động lực và điều kiện thuận lợi để học tập, yêu thích môn tiếng Anh. Ở một số nơi, việc giảng dạy vẫn nặng về lý thuyết, trong khi kỹ năng giao tiếp thực tế chưa được chú trọng đúng mức.
Về đội ngũ, nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, giáo viên tiếng Anh chưa đồng đều về trình độ, năng lực sư phạm và kỹ năng giao tiếp; việc yêu cầu giáo viên các môn như Toán, Khoa học giảng dạy bằng tiếng Anh cũng là thách thức lớn, dễ tạo tâm lý e ngại.
Bên cạnh đó, sự khác biệt về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và năng lực quản lý giữa các cơ sở giáo dục ảnh hưởng đến việc triển khai đồng bộ. Nguồn lực tài chính còn hạn chế, nhất là khi cần đầu tư mở rộng tại các khu vực mới sáp nhập, vùng xa. Kinh phí cho đào tạo giáo viên, phát triển chương trình và tổ chức thi chứng chỉ quốc tế chưa đáp ứng nhu cầu.
Ngoài ra, việc xây dựng, lựa chọn chương trình, giáo trình và học liệu phù hợp với định hướng “tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai”, tích hợp liên môn là quá trình phức tạp, đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng và triển khai thí điểm trước khi nhân rộng.
Phóng viên: Xã hội hóa giáo dục, liên kết giảng dạy ngoại ngữ có phải là một hình thức nâng cao trình độ ngoại ngữ cho học sinh trong trường học, thưa ông?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Xã hội hóa giáo dục và liên kết giảng dạy ngoại ngữ là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao trình độ ngoại ngữ cho học sinh trong nhà trường, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, việc xã hội hóa dạy học tiếng Anh đã được triển khai từ rất sớm, từ năm 1998 với các chương trình tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh tự chọn, tạo nền tảng quan trọng cho việc đa dạng hóa các mô hình học tập ngoại ngữ hiện nay.
Giải pháp này không chỉ góp phần bổ sung nguồn lực cho nhà trường mà còn tạo điều kiện nâng cao năng lực chuyên môn của giáo viên, thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực giao tiếp, tư duy sáng tạo của học sinh. Đồng thời, đây cũng là hướng đi phù hợp nhằm huy động các nguồn lực xã hội, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.
Trong bối cảnh việc xây dựng, lựa chọn chương trình, giáo trình và học liệu theo định hướng “tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai”, tích hợp liên môn là quá trình phức tạp, đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng thì việc tận dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa là cần thiết, góp phần đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng triển khai.
Phóng viên: Quan điểm của ông về việc đầu tư giảng dạy và học tiếng Anh trong trường học hiện nay cần thực hiện như thế nào cho có hiệu quả? Xã hội hóa việc đào tạo tiếng Anh trong nhà trường hiện nay cần thực hiện như thế nào cho đúng?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Để đầu tư giảng dạy và học tiếng Anh trong trường học hiệu quả, cần thực hiện theo hướng đồng bộ, bao gồm: chương trình học phù hợp, đội ngũ giáo viên chất lượng và môi trường học tập hiện đại, đồng thời tăng cường thực hành, giao tiếp để học sinh phát triển năng lực ngôn ngữ thực tế. Việc ứng dụng công nghệ và học liệu số cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả dạy và học.
Về xã hội hóa việc đào tạo tiếng Anh, cần thực hiện minh bạch, có kiểm soát, đảm bảo không gây áp lực tài chính cho phụ huynh. Thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, việc xã hội hóa thời gian qua được triển khai với mục tiêu bổ sung nguồn lực, nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các chương trình học tập đa dạng, góp phần phát triển toàn diện năng lực cho học sinh.
Phóng viên: Để có sự đồng lòng giữa nhà trường, phụ huynh trong việc giảng dạy và học tiếng Anh, ông muốn chia sẻ với phụ huynh điều gì về mối quan hệ giữa chất lượng và thực hiện xã hội hóa trong việc giảng dạy và học tiếng Anh hiện nay?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi xác định tiếng Anh không chỉ đơn thuần là một môn học để lấy điểm số, mà là “giấy thông hành” để học sinh bước ra thế giới. Khi chất lượng được khẳng định bằng chứng chỉ quốc tế, bằng khả năng giao tiếp thực tế của học sinh, thì sự đồng lòng của phụ huynh sẽ bền vững.
Xã hội hóa ở đây chính là sự bù đắp những khoảng trống về công nghệ, môi trường bản ngữ và giáo trình tiên tiến. Mối quan hệ giữa chất lượng và đầu tư xã hội hóa là mối quan hệ thuận chiều: Đầu tư đúng tầm sẽ tạo ra chất lượng đột phá; và chính chất lượng đó sẽ củng cố niềm tin để phụ huynh tiếp tục đồng hành. Khi chúng ta thực hiện xã hội hóa ngay tại nhà trường một cách bài bản, chúng ta đang tối ưu hóa nguồn lực.
Phóng viên: Lợi ích từ việc xã hội hóa trong việc giảng dạy và học tiếng Anh hiện nay đang nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Xin ông có thể nói rõ hơn về những kết quả mà thành phố đã đạt được từ việc xã hội hóa giảng dạy tiếng Anh hiện nay ở thành phố?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trong công tác dạy và học tiếng Anh nhờ kết hợp hiệu quả giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Trong 8 năm liên tiếp, thành phố dẫn đầu cả nước về điểm trung bình môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Công tác xã hội hóa giảng dạy tiếng Anh đã giúp nâng cao năng lực giao tiếp của học sinh, tăng số lượng học sinh đạt chứng chỉ quốc tế, đồng thời tạo môi trường học tập hiện đại, giúp giáo viên tiếp cận các phương pháp giảng dạy tiên tiến. Những kết quả này cũng góp phần quan trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển của thành phố.
Phóng viên: Qua thực tiễn, địa phương đề xuất gì với Bộ Giáo dục và Đào tạo để thực hiện thuận lợi mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học?
Ông Nguyễn Bảo Quốc: Để nâng cao hiệu quả triển khai Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, chúng tôi kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành các quy định cụ thể về việc công nhận tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, làm cơ sở thống nhất cho việc tổ chức thực hiện.
Thực tế hiện nay, nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu hụt; đội ngũ giáo viên tiếng Anh chưa đồng đều về trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, phát âm và kỹ năng giao tiếp quốc tế. Đặc biệt, việc yêu cầu giáo viên các môn học khác như Toán, Khoa học giảng dạy bằng tiếng Anh là một thay đổi lớn, do đó cần có hướng dẫn cụ thể về tiêu chuẩn năng lực cũng như chế độ làm việc đối với đội ngũ này.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đề xuất tăng cường phân cấp cho Thành phố trong việc xây dựng chuẩn đầu ra, công nhận các chương trình song ngữ, cũng như chủ động hơn trong công tác quản lý và sử dụng giáo viên nước ngoài.
Phóng viên: Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!
