Ngày 12/6/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Các đơn vị hành chính cấp tỉnh mới hoạt động từ ngày 01/7/2025. Theo đó, hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái cũ hợp nhất thành tỉnh Lào Cai mới. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai Sở Giáo dục và Đào tạo cũ.
Trong bối cảnh chuyển giao, ngành giáo dục tỉnh Lào Cai đã nỗ lực ổn định tổ chức bộ máy, duy trì hiệu quả hoạt động của 1.045 cơ sở giáo dục, với hơn 15.300 lớp học và gần 470.000 học sinh. Những thay đổi này vừa mở ra kỳ vọng nâng cao chất lượng giáo dục, vừa đặt ra không ít thách thức trong bảo đảm quyền học tập của học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số.
Bước sang năm mới 2026, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai về những kết quả đã đạt được trong năm 2025 và kỳ vọng trong thời gian tới.
Nhiều kết quả nổi bật, hướng tới nâng cao chất lượng toàn diện
Trao đổi với phóng viên, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho biết, trong năm 2025, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai đã thể hiện vai trò chủ động, quyết liệt và sáng tạo trong công tác tham mưu cũng như điều hành, hoàn thành khối lượng lớn nhiệm vụ trọng tâm của học kỳ I năm học 2025-2026. Trong đó, nổi bật là việc tham mưu ban hành các nghị quyết, kế hoạch chiến lược giai đoạn 2026-2030, đặc biệt là phương án sắp xếp mạng lưới trường lớp tinh gọn, hiệu quả theo kết luận của Trung ương và tỉnh.
Mặc dù, năm 2025, ngành giáo dục đối diện với nhiều thách thức như sáp nhập đơn vị hành chính, hợp nhất hai Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai và Yên Bái; chịu ảnh hưởng nặng nề của bão số 10 (Bualoi) gây thiệt hại cho hàng chục trường, điểm trường, nhưng toàn ngành đã phát huy tinh thần đoàn kết, nỗ lực vượt khó, giữ vững sự ổn định và đạt nhiều kết quả quan trọng.
Thứ nhất, mạng lưới trường, lớp được rà soát, điều chỉnh và quy hoạch theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn địa phương, cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của người dân, nhất là vùng cao, vùng khó khăn; giảm các điểm trường quy mô nhỏ, tăng sĩ số bình quân, từ đó giúp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ ra lớp đạt 30,5%, mẫu giáo đạt 96,1%, riêng trẻ 5 tuổi đạt 99,9%.
Thứ hai, chất lượng giáo dục toàn diện tiếp tục được nâng lên. Theo đó, 100% trẻ mầm non được học 2 buổi/ngày, ăn và ngủ tại trường; tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân, thấp còi giảm bình quân 0,2-0,3% mỗi năm. Trên 95% trẻ được đánh giá đạt yêu cầu ở 5 lĩnh vực phát triển; 100% trẻ em vùng dân tộc thiểu số được tăng cường tiếng Việt; trẻ 5 tuổi hoàn thành chương trình giáo dục mầm non đúng mục tiêu đề ra.
Thứ ba, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đầy đủ ở tất cả các cấp học và đạt nhiều kết quả tích cực. Ở bậc tiểu học, tỷ lệ học sinh hoàn thành các môn học và hoạt động giáo dục chuyển biến rõ nét, phẩm chất và năng lực được nâng cao. Ở bậc trung học cơ sở, tỷ lệ học sinh học tập khá, tốt đạt 46,7%, rèn luyện khá, tốt đạt 97,1%, với 886 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh. Ở bậc trung học phổ thông tỷ lệ học sinh học tập khá, tốt đạt 87,7%, rèn luyện khá, tốt đạt 87,5%.
Giai đoạn 2020-2025, Lào Cai có 457 học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, tăng 138 giải so với giai đoạn 2015-2020; đặc biệt có học sinh giành Huy chương đồng Olympic Tin học châu Á - Thái Bình Dương, cùng 2 dự án tham dự cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc tế. Tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông hàng năm đạt trên 99%.
Thứ tư, nhiều mô hình trường học gắn với đặc thù địa phương được triển khai hiệu quả và từng bước nhân rộng trên toàn tỉnh, như "Trường học hạnh phúc", "Trường xanh", "Trường học chuyển đổi số"… Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới công tác quản lý và phương pháp dạy học theo tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tập trung chỉ đạo toàn diện, với nhiều mô hình đặc thù được triển khai và nhân rộng như "Trường bán trú dân nuôi - Lương thực cho em", "Học sinh bán trú tự quản", "Trường học gắn với thực tiễn", tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.
Toàn tỉnh hiện có 17 trường phổ thông dân tộc nội trú với 207 lớp, 7.175 học sinh; 175 trường phổ thông dân tộc bán trú và 147 trường có học sinh bán trú, với 64.949 học sinh được hưởng chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số học tại các trường phổ thông dân tộc nội trú còn thấp, mới đạt khoảng 6%.
Thứ năm, công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi được duy trì vững chắc và từng bước nâng cao chất lượng. Tỉnh Lào Cai là đơn vị đầu tiên trong cả nước thí điểm và hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 4 tuổi. Bên cạnh đó, phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập tiếp tục được đẩy mạnh; 100% xã, phường đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3, phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 2 và xóa mù chữ mức độ 2.
Thứ sáu, công tác giáo dục hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở, trung học phổ thông đạt và vượt chỉ tiêu, tiến độ theo kế hoạch. Trong tổng số 29.325 học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, có 18.747 em vào học lớp 10 trung học phổ thông (chiếm 63,93%), 7.896 em vào học giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp (chiếm 26,93%).
Nỗ lực giải quyết tình trạng thiếu giáo viên, cải thiện điều kiện cơ sở vật chất
Theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai, bên cạnh những kết quả đạt được, năm học 2025-2026, toàn tỉnh Lào Cai có 1.045 cơ sở giáo dục, với hơn 15.300 lớp học và gần 470.000 học sinh. Tuy nhiên, tình trạng thiếu giáo viên vẫn diễn ra ở nhiều địa bàn, gây không ít khó khăn cho công tác tổ chức dạy và học.
Ngoài ra, tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số cao, địa hình chia cắt, cơ sở vật chất ở một số điểm trường còn hạn chế, chênh lệch chất lượng giáo dục giữa các vùng vẫn là thách thức cần tiếp tục giải quyết. Cơ sở vật chất mặc dù được ưu tiên đầu tư nhưng chưa đáp ứng yêu cầu, vẫn còn phòng học tạm, nhất là ở vùng cao, vùng khó khăn.
Một thách thức khác là trong thời đại kỷ nguyên số, hạ tầng ở một số vùng sâu còn yếu, năng lực công nghệ thông tin của một bộ phận giáo viên, học sinh vẫn hạn chế, việc xây dựng học liệu số còn thiếu đồng bộ.
Trước tình hình đó, để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, ngay từ đầu năm học 2025-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Công văn số 1638/UBND-NC về việc hợp đồng giáo viên, tăng cường, biệt phái và thỉnh giảng giáo viên. Mặc dù đây là giải pháp trước mắt nhưng văn bản này thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp, nhất là tại các địa bàn khó khăn.
Công văn xác định rõ phương châm "xã, phường thuận lợi hỗ trợ xã, phường khó khăn; trường thuận lợi hỗ trợ trường khó khăn", đồng thời trao quyền chủ động cho Ủy ban nhân dân cấp xã và người đứng đầu các cơ sở giáo dục trong việc phối hợp, chia sẻ nguồn lực giáo viên. Các cơ sở có giáo viên thỉnh giảng được yêu cầu bảo đảm đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn, hồ sơ theo đúng quy định.
Cụ thể hóa chủ trương tại Công văn số 1638, giải pháp biệt phái giáo viên được xem là phương án có cơ sở thực tiễn, từng được tỉnh Yên Bái (cũ) triển khai hiệu quả trong việc khắc phục tình trạng thiếu giáo viên môn tiếng Anh ở bậc tiểu học khi thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Cách làm này được đánh giá cao và đã cơ bản giải quyết bài toán thiếu giáo viên trong những năm học gần đây.
Sau khi các xã, phường thống nhất danh sách giáo viên biệt phái, hồ sơ được gửi về Sở Giáo dục và Đào tạo để tổng hợp, báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quyết định. Song song với đó, Sở chủ động phối hợp với các trường đại học sư phạm đẩy mạnh tuyên truyền, mở rộng nguồn tuyển nhằm bổ sung đội ngũ giáo viên cho các địa bàn còn thiếu.
Tích cực hoàn thiện Đề án phát triển trường dân tộc nội trú tại 9 xã biên giới
Theo Thông báo số 81-TB/TW: Kết luận của Bộ Chính trị ngày 18/7/2025 về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới nêu sẽ đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền trên cả nước.
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai thông tin, tỉnh Lào Cai tiếp giáp tỉnh Vân Nam, nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa với đường biên giới chung dài 182,086 km. Tỉnh xác định chủ trương này là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai nhanh chóng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục vùng biên giới.
Giai đoạn 2025-2027, tỉnh Lào Cai được đầu tư xây dựng 9 trường nội trú biên giới. Ngày 9/11/2025, tỉnh đã khởi công xây dựng 4 trường tại xã Y Tý, Mường Khương, Pha Long và A Mu Sung. Thời gian thi công là 9 tháng, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Các trường còn lại tại phường Lào Cai và các xã Bản Lầu, Bát Xát, Si Ma Cai, Trịnh Tường sẽ khởi công trong năm 2026, dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Các trường nội trú không chỉ cải thiện cơ sở vật chất, mà còn tạo điều kiện để các địa phương tổ chức tốt việc dạy và học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Xây trường nội trú tại các xã biên giới là một trong những trụ cột chính sách thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục vùng cao, trong đó có Lào Cai. Nhiều chương trình, dự án đã được triển khai đồng bộ như hỗ trợ học sinh bán trú, miễn giảm học phí, cấp học bổng, đầu tư trang thiết bị dạy học, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên, từ đó từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn, bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho mọi trẻ em.
Việc triển khai xây dựng hệ thống trường học vùng biên giới tại Lào Cai được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng cho giáo dục khu vực biên cương. Trong bối cảnh nhiều xã vùng cao, vùng biên còn khó khăn về điều kiện đi lại, cơ sở vật chất và chất lượng học tập, trường biên giới không chỉ giải quyết bài toán "đến lớp" cho học sinh mà còn góp phần ổn định đời sống dân cư.
Khi được học tập trong môi trường khang trang, an toàn, học sinh sẽ giảm nguy cơ bỏ học, được chăm lo tốt hơn về học tập, sinh hoạt và phát triển toàn diện. Về lâu dài, mô hình trường biên giới sẽ trở thành "hạt nhân" nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ, nhất là đối với con em đồng bào dân tộc thiểu số, thông qua tăng cường tiếng Việt, rèn luyện kỹ năng sống và hình thành ý thức tự lập.
Không dừng lại ở ý nghĩa giáo dục, các trường biên giới còn gắn với mục tiêu giữ chân dân cư, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội và góp phần củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biên giới. Từ đó, giáo dục thực sự trở thành "điểm tựa" bền vững cho sự phát triển lâu dài nơi phên dậu Tổ quốc.
Chia sẻ thêm về định hướng, nhiệm vụ trọng tâm mới trong năm 2026, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho biết, trong thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục tham mưu đề án, chính sách mang tính chiến lược cho giai đoạn 2025-2030: Hoàn thiện Đề án phát triển trường dân tộc nội trú tại 9 xã biên giới; rà soát, xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển giáo dục và đào tạo phù hợp sau sáp nhập.
Khẩn trương triển khai công tác tuyển dụng, hợp đồng và biệt phái giáo viên bảo đảm kịp thời, tăng cường bồi dưỡng năng lực chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Tiếp tục tham mưu đầu tư, củng cố cơ sở vật chất trường học; đẩy mạnh xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới; đồng thời triển khai kế hoạch phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi.
Cùng với đó, phối hợp chặt chẽ với các địa phương vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để chỉ đạo các cơ sở giáo dục thực hiện hiệu quả công tác huy động học sinh ra lớp, kiên quyết ngăn chặn và giảm thiểu tình trạng học sinh bỏ học.
