Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, với gần 3.600 cơ sở giáo dục, gần 2,6 triệu học các cấp học được phân bố tại 168 phường, xã trên địa bàn.
Trong đó, hiện thành phố có 880 trường tiểu học (818 trường công lập, 62 trường tư), cấp trung học cơ sở có 501 trường (trong đó có 466 trường công lập, 35 trường tư thục), còn lại là các trường trung học phổ thông.
5 phường, xã không có trường trung học cơ sở công lập
Theo thống kê của ngành giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, hiện tại ở thành phố có 5 phường, xã không có trường trung học cơ sở công lập gồm: Phú Thuận, Tân Sơn, Tây Nam, Phước Thành và xã đảo Thạnh An.
Đáng chú ý, trên địa bàn phường Tân Sơn, Phú Thuận còn không có cả trường trung học cơ sở tư thục. Đây là những địa bàn thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương (cũ).
Ngoài ra, 20 phường, xã chỉ có duy nhất 1 trường trung học cơ sở công lập là: An Phú, Bình Cơ, Bình Hòa, Chợ Quán, Gò Vấp, Hòa Lợi, Khánh Hội, Phú Lâm, Sài Gòn, Tân Bình, Tân Sơn Hòa, Tân Tạo, Tây Thạnh, Vườn Lài, An Long, Bàu Bàng, Bình Châu, Hòa Hiệp, Long Sơn và Thường Tân.
Đây chính là những địa bàn chịu áp lực rất lớn về quy mô học sinh tiểu học – nguồn tuyển chính của học sinh lớp 6.
Cụ thể: Phường An Phú có 5 trường tiểu học với gần 10.700 học sinh, phường Tân Tạo có 4 trường tiểu học với gần 7.300 học sinh; phường Bình Hòa có 2 trường tiểu học với tổng số gần 6.000 học sinh.
Đồng thời, nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố cũng có quy mô từ 3.000 đến 5.000 học sinh cấp tiểu học.
Còn đối với cấp tiểu học, hiện một số địa bàn thành phố cũng đang còn hạn chế về trường công lập, như các phường Tây Thạnh, Long Hòa, Thạnh An và Trừ Văn Thố là chỉ có 1 trường tiểu học. Dù vậy, như địa bàn phường Tây Thạnh lại có đến 6 trường mầm non với gần 2.200 trẻ, Trừ Văn Thố có 5 trường mầm non với gần 1.300 trẻ.
Sự chênh lệch về số trường học ở các cấp học đặt ra rất nhiều thách thức trong công tác tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2026-2027 của ngành giáo dục và đào tạo thành phố, năm học đầu tiên thành phố tổ chức tuyển sinh sau khi đã sáp nhập cả 3 địa phương lại với nhau.
Sử dụng bản đồ số GIS và nơi ở hiện tại của học sinh để điều phối chỗ học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, năm học 2026-2027 là năm học đầu tiên, thành phố thực hiện công tác tuyển sinh các lớp đầu cấp sau khi hợp nhất 3 địa phương lại với nhau.
Theo lãnh đạo Sở này, quy mô tuyển sinh hiện nay của thành phố rất lớn, trong khi trước đây việc tuyển sinh các lớp đầu cấp của những địa phương này có nhiều điểm khác biệt. Chính vì vậy, trước khi công bố phương án tuyển sinh các lớp đầu cấp thì Sở đã bàn bạc rất kỹ, lấy ý kiến của các Sở, ban ngành và các địa phương.
Quan điểm của lãnh đạo ngành giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh là thực hiện việc tuyển sinh đảm bảo hài hòa, hạn chế tối đa nhất sự xáo trộn và đảm bảo tối đa quyền lợi học tập của học sinh sau khi sáp nhập các địa phương.
Trước thực tế một số địa phương còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng, trường lớp; nhiều nơi chưa có trường trung học cơ sở công lập, ngành giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã đưa ra phương án đó là Sở sẽ đóng vai trò điều phối, hướng dẫn các địa phương lân cận tiếp nhận học sinh.
Những học sinh đã hoàn thành chương trình tiểu học ở 5 phường, xã này sẽ được phân bố vào các trường trung học cơ sở ở khu vực giáp ranh. Sở sẽ trực tiếp làm việc với từng địa phương, để có sự thống nhất chung, hỗ trợ các phường, xã thực hiện việc tuyển sinh một cách hợp lý nhất.
Nơi nào là khu vực phường, xã đông dân mà chỉ có 1 trường tiểu học hay 1 trường trung học cơ sở công lập, phương án của Sở là thực hiện việc ưu tiên tuyển học sinh trong địa bàn trước. Trong trường hợp nếu vượt quá khả năng tiếp nhận, học sinh ở khu vực xa trường hơn sẽ được bố trí sang trường ở phường kế bên, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập của học sinh.
Để nhằm thực hiện việc điều phối học sinh một cách khoa học, một mặt thì Sở đã nắm chắc số lượng trường lớp trên địa bàn, mặt khác thì sử dụng các công cụ công nghệ hiện đại để xem xét; chẳng hạn có thể sử dụng bản đồ số GIS kết hợp với dữ liệu cư trú của học sinh từ hệ thống VNeID để giúp xác định chính xác.
Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, công tác tuyển sinh các lớp đầu cấp sẽ được thực hiện theo nguyên tắc khách quan, minh bạch, công bằng; bảo đảm học sinh được học tại ngôi trường gần nơi cư trú nhất có thể, tạo thuận lợi cho gia đình học sinh và giảm áp lực đi lại trong bối cảnh quy mô giáo dục của thành phố ngày càng mở rộng hơn.
