Tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 diễn ra ngày 29/10 tại Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm khắc phục những hạn chế, ngăn ngừa sai phạm có thể xảy ra trong các kỳ thi tiếp theo.
Theo lãnh đạo Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, Bộ sẽ chú trọng hơn đến khâu lựa chọn, bố trí và quản lí cán bộ tham gia tổ chức kỳ thi; xử lí nghiêm những trường hợp vi phạm quy định. Phương án bố trí điểm thi cũng cần được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tăng cường trộn thí sinh của các trường khác nhau tại cùng điểm thi. Trường hợp không thể thực hiện, cần có ý kiến của Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh trước khi quyết định.
Theo hiệu trưởng một số trường chuyên, việc tăng cường trộn thí sinh nhiều trường trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông là cần thiết, song cần tính đến khoảng cách di chuyển cho thí sinh để tránh phát sinh không cần thiết.
Trộn thí sinh là cần thiết nhưng trên diện rộng cần cân nhắc
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Nhà giáo Ưu tú, Tiến sĩ Vũ Văn Tiến - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Đại học Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, việc tăng cường trộn thí sinh của các trường khác nhau tại cùng điểm thi là chủ trương cần thiết và có ý nghĩa tích cực trong việc tăng cường tính khách quan, nghiêm túc của kỳ thi. Điều này sẽ góp phần hạn chế nguy cơ nảy sinh sự thiếu khách quan trong tổ chức coi thi, tăng cường giám sát chéo và phòng ngừa những vi phạm có thể xảy ra.
Theo thầy Tiến, việc “trộn” thí sinh nhiều trường sẽ có tính khả thi cao, nếu thực hiện tại các địa phương có mật độ trường học và thí sinh tương đối tập trung, giao thông thuận lợi. Khi đó, việc trộn thí sinh sẽ giúp tăng cường sự độc lập trong tổ chức coi thi, hạn chế những mối quan hệ có thể ảnh hưởng đến tính khách quan của kỳ thi. Song, ở những địa phương có địa bàn rộng, giao thông khó khăn, số lượng thí sinh giữa các trường chênh lệch lớn, việc bố trí sẽ phức tạp hơn, có thể làm tăng chi phí và gây khó khăn cho thí sinh trong đi lại.
Vì vậy, việc này cần thực hiện theo hướng linh hoạt, căn cứ vào điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm nguyên tắc an toàn, thuận lợi cho thí sinh và không làm phát sinh áp lực không cần thiết. Tuy nhiên, cần xác định đây là một giải pháp trong tổng thể các biện pháp bảo đảm an toàn, nghiêm túc của kỳ thi, thay vì giải pháp duy nhất hay có thể thay thế trách nhiệm của đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ thi.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, thầy Huỳnh Lê Minh - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Quý Đôn (tỉnh Gia Lai) cho biết, thực tế tại tỉnh Gia Lai và điểm thi tại trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Quý Đôn, việc “trộn” thí sinh trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đã thực hiện từ nhiều năm trước. Theo đó, học sinh tại nhà trường hàng năm đều thi chung với học sinh của 1 trường trung học phổ thông khác trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ).
Qua thực tế tổ chức thi, nhà trường nhận thấy giải pháp này góp phần ngăn chặn tiêu cực và gian lận. Khi học sinh của nhiều trường ngồi xen kẽ và không quen biết nhau, khả năng phối hợp để trao đổi bài, truyền tín hiệu hoặc cấu kết sử dụng thiết bị gian lận công nghệ cao trong phòng thi sẽ được hạn chế, giúp bảo đảm công bằng và độ tin cậy của kết quả thi.
Vì vậy, chủ trương tăng cường trộn thí sinh từ các trường trung học phổ thông khác nhau vào cùng một điểm thi và phòng thi là một giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng thực chất của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Cũng theo thầy Minh, việc “trộn” thí sinh nhiều trường nếu áp dụng linh hoạt theo từng khu vực địa lý, thay vì áp đặt một khuôn mẫu cứng nhắc cho toàn bộ hệ thống của các tỉnh, thành sẽ đạt được hiệu quả cao.
Đối với khu vực như tại nhà trường, mật độ trường trung học phổ thông cao, hạ tầng giao thông kết nối tốt, khoảng cách di chuyển giữa các trường ngắn. Vì vậy, việc gom và trộn thí sinh giữa 2–3 trường lân cận rất thuận tiện, chi phí phát sinh gần như không đáng kể. Việc đánh số báo danh, phân phòng,... hoàn toàn có thể xử lý tự động qua phần mềm quản lý thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo không gây áp lực về mặt nhân lực hành chính.
Song, đối với thí sinh các trường ở khu vực miền núi hay vùng sâu, vùng xa, địa bàn rộng lớn, khoảng cách giữa các trường có thể lên đến hàng chục cây số, đường sá hiểm trở, thì việc “trộn” sẽ gặp nhiều thách thức. Nếu học sinh về một điểm chung, gia đình và nhà trường sẽ chịu áp lực lớn về phương tiện đưa đón, chỗ ăn nghỉ tạm thời, gia tăng chi phí cho phụ huynh và tiềm ẩn rủi ro an toàn giao thông.
Còn theo thầy Ngô Thanh Xuân - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Lào Cai (tỉnh Lào Cai) đánh giá, đây là một chủ trương nhằm hướng đến mục tiêu xây dựng một kỳ thi ngày càng khách quan và minh bạch hơn.
Thực tế triển khai điểm thi tại nhà trường, phương án này đã được áp dụng và mang lại nhiều ưu điểm. Cụ thể, việc trộn thí sinh giúp khắc phục tình trạng để một đơn vị tự tổ chức, đồng thời tránh việc hội đồng thi bị phân tán hoặc quá nhỏ lẻ tại những địa phương có cơ sở vật chất tốt. Khi gộp nhiều trường về chung một điểm thi, cơ quan quản lý không chỉ tiết kiệm được nguồn lực tập trung, mà còn nâng cao tính minh bạch nhờ cơ chế giám sát chéo giữa học sinh và đội ngũ cán bộ coi thi, giám thị.
Vị hiệu trưởng nhấn mạnh, việc trộn thí sinh, xét về mặt kỹ thuật tổ chức thi là hoàn toàn khả thi và không gây ảnh hưởng lớn. Tại khu vực thành phố, việc áp dụng phương án này rất thuận lợi do hạ tầng sẵn có. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất nảy sinh ở các tỉnh miền núi. Nếu tiến hành trộn thí sinh giữa những trường cách nhau hàng chục cây số, việc đi lại của học sinh sẽ trở nên vất vả, tiềm ẩn rủi ro về an toàn giao thông, dễ dẫn đến tình trạng học sinh đi trễ hoặc mệt mỏi ảnh hưởng đến kết quả thi. Thêm vào đó, bài toán đặt ra là phải cân đối quy mô học sinh sao cho điểm thi không quá nhỏ lẻ nhưng cũng không vượt quá năng lực cơ sở vật chất, phòng ốc và bàn ghế của điểm thi.
Thầy Xuân cũng nhận định, chủ trương này nếu được tăng cường triển khai sẽ góp phần hạn chế tối đa những nguy cơ tiêu cực, sai phạm từng xảy ra ở một số địa phương trong các mùa thi trước.
Trộn thí sinh như thế nào để đảm bảo hiệu quả?
Theo thầy Ngô Thanh Xuân, để phương án trộn thí sinh của các trường khác nhau tại cùng điểm thi đạt hiệu quả cao, cần có những giải pháp đồng bộ đi kèm.
Trước hết, các địa phương cần khảo sát kỹ lưỡng để lựa chọn những điểm trường có khoảng cách địa lý tương đối phù hợp, tối ưu hóa việc di chuyển và có phương án hỗ trợ nơi ăn, chốn nghỉ an toàn cho thí sinh trong những ngày diễn ra kỳ thi. Mỗi điểm thi nên được bố trí tối thiểu từ 2 đến 3 đơn vị trường tham gia để vừa đảm bảo tính xáo trộn khách quan, vừa không gây quá tải hoặc xáo trộn quá lớn.
Bên cạnh đó, giải pháp trộn thí sinh cần phải đi liền với các biện pháp kỹ thuật khác như bố trí hệ thống camera giám sát phòng thi nghiêm ngặt, cũng như quản lý chặt chẽ đội ngũ cán bộ làm công tác coi thi để hạn chế tiêu cực trong kỳ thi.
Còn theo thầy Huỳnh Lê Minh, tăng cường trộn thí sinh là giải pháp bổ sung nhằm đảm bảo kỳ thi khách quan, công bằng. Song song với giải pháp này, để hạn chế tiêu cực trong kỳ thi, thầy Minh cho rằng các điểm thi được lựa chọn làm cụm thi ghép phải là những trường cơ sở đáp ứng tốt quy định của quy chế. Về phương án tổ chức điểm thi, cần căn cứ vào vị trí địa lí kết hợp với cơ sở vật chất của từng trường.
Song song với đó, để nâng cao ý thức trách nhiệm, bảo đảm kỳ thi diễn ra nghiêm túc, về công tác nhân lực, cán bộ tham gia làm công tác thi phải được tuyển chọn kỹ lưỡng và tinh thần trách nhiệm cao. Công tác tập huấn quy chế thi không thể chỉ dừng ở việc đọc tài liệu mà phải thông qua các tình huống giả định thực tế, đặc biệt là kỹ năng nhận diện các thiết bị gian lận công nghệ cao ngày càng tinh vi.
Ngoài ra, về công tác điều động cán bộ coi thi, cần thực hiện triệt để nguyên tắc điều động chéo. Cán bộ coi thi, cán bộ giám sát không được làm nhiệm vụ tại điểm thi có học sinh lớp 12 của trường mình giảng dạy.
Quan trọng hơn, cần làm công tác tư tưởng từ sớm cho học sinh, phụ huynh và xã hội giúp họ hiểu rằng việc thi cử là phải công bằng, khách quan. Khi ý thức tự giác được nâng cao, rủi ro gian lận trong kỳ thi sẽ giảm từ gốc.
Trong khi đó, để việc “trộn” thí sinh giữa các trường trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đạt hiệu quả, thầy Vũ Văn Tiến đưa ra một số đề xuất:
Thứ nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có hướng dẫn thống nhất về nguyên tắc bố trí thí sinh liên trường, đồng thời cho phép địa phương vận dụng linh hoạt theo điều kiện thực tế, có giải trình rõ ràng đối với những trường hợp không thể thực hiện.
Thứ hai, cần kết hợp việc trộn thí sinh với điều động cán bộ coi thi chéo giữa các trường, tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất và giám sát bằng công nghệ.
Thứ ba, cần nâng cao trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là trách nhiệm của trưởng điểm thi và những người đứng đầu đơn vị có liên quan; xử lý nghiêm, đúng quy định các hành vi vi phạm.
Vị hiệu trưởng nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng không chỉ là trộn thí sinh, mà là xây dựng một quy trình tổ chức thi chặt chẽ, minh bạch, có khả năng kiểm soát và phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa, qua đó bảo đảm công bằng cho tất cả thí sinh và củng cố niềm tin của xã hội đối với kỳ thi.
