Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư quy định về xác định chỉ tiêu tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo trình độ cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học, tiếp tục nhận được nhiều sự quan tâm, góp ý xây dựng từ các bên liên quan.
Nội dung được quan tâm nhiều là dự thảo yêu cầu mỗi phương thức xét tuyển đại học phải có một mã số riêng và “bảo đảm cơ hội cho tất cả thí sinh tham gia xét tuyển”.
Trong khi đó, thực tế nhiều cơ sở giáo dục đại học đang sử dụng kết quả các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực, đánh giá tư duy trong tuyển sinh.
Theo một số hiệu trưởng trường trung học phổ thông, việc duy trì các kỳ thi riêng (ví dụ như kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy) có thể đáp ứng nhu cầu tuyển chọn thí sinh phù hợp với yêu cầu đào tạo của từng trường đại học. Tuy nhiên, thời điểm tổ chức cần được tính toán để tránh làm phân tán việc học và ôn thi tốt nghiệp của học sinh lớp 12.
Ngoài ra, việc sử dụng kết quả của các kỳ thi riêng trong tuyển sinh cũng cần có quy định rõ ràng. Chất lượng ngân hàng câu hỏi, đề thi cần được chú trọng để bảo đảm độ tin cậy của kết quả. Đồng thời, hạn chế áp lực phát sinh đối với thí sinh trong quá trình tham gia các kỳ thi.
Tránh để học sinh lớp 12 cùng lúc ôn nhiều kỳ thi
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Trọng Hiếu - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lê Hồng Phong (Hà Nội) cho biết, dự thảo đề xuất việc mỗi phương thức xét tuyển phải bảo đảm cơ hội cho tất cả thí sinh tham gia là hợp lý, góp phần tạo sự công bằng trong tuyển sinh.
Trong những năm gần đây, các cơ sở giáo dục đại học được trao quyền tự chủ tuyển sinh và có thể lựa chọn phương thức phù hợp với đặc thù đào tạo. Kết quả bước đầu cho thấy cách làm này có những điểm phù hợp, nhưng việc xuất hiện quá nhiều phương thức tuyển sinh cũng tác động khá lớn đến thí sinh.
Trong định hướng mới, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông được đặt ở vị trí tạo cơ hội bình đẳng cho thí sinh. Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lê Hồng Phong cho rằng việc bám sát định hướng này là cần thiết.
"Có một thực tế hiện nay, đó là những học sinh tham gia các kỳ thi riêng (kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy) phải dành thêm nhiều thời gian và công sức ôn luyện. Một số em dành quá nhiều tâm sức cho kỳ thi riêng, dẫn đến việc học trên lớp và chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông bị ảnh hưởng. Điều này cũng tác động đến chất lượng giờ học và những học sinh khác trong lớp. Đáng nói, cách ôn luyện phục vụ một số kỳ thi riêng có xu hướng khiến học sinh học tủ, học vẹt", thầy Hiếu chia sẻ.
Ngoài ra, kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy thường thuận tiện hơn đối với học sinh ở các thành phố lớn, địa phương phát triển, nơi đặt điểm thi. Học sinh ở vùng nông thôn, khu vực xa điểm tổ chức kỳ thi có thể gặp nhiều thiệt thòi và khó tiếp cận cơ hội này.
Chính vì thế, thầy Hiếu đề xuất các kỳ thi riêng có thể nên được tổ chức sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Còn trước kỳ thi tốt nghiệp, học sinh cần tập trung cho mục tiêu chính của kỳ thi chung. Cũng bởi, việc phải đồng thời chuẩn bị cho nhiều kỳ thi có thể khiến các em bị phân tán về thời gian và điều kiện ôn tập.
Cùng quan điểm, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thanh – Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Thuận Thành số 1 (Bắc Ninh) cho rằng, việc trao quyền tự chủ tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục đại học đã tạo điều kiện để các trường lựa chọn phương thức phù hợp với đặc thù. Tuy nhiên, sự đa dạng về phương thức tuyển sinh cũng khiến học sinh phải tính toán, chuẩn bị cho nhiều hướng xét tuyển.
"Việc tham gia kỳ thi riêng xuất phát từ lựa chọn của học sinh, kết quả kỳ thi được sử dụng để mở thêm cơ hội xét tuyển. Do vậy, học sinh có xu hướng đầu tư thời gian, công sức nhằm đáp ứng yêu cầu của kỳ thi.
Học sinh muốn tham gia kỳ thi riêng thường phải theo dõi thời gian đăng ký, dành thêm thời gian và công sức ôn luyện. Việc này cũng tác động đến quá trình học tập và chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông", thầy Thanh cho biết.
Chưa kể, theo thầy Thanh, thực tế có học sinh tham gia kỳ thi riêng, nhận kết quả sớm và biết mình đã có cơ hội trúng tuyển đại học, chỉ cần bảo đảm điều kiện tốt nghiệp trung học phổ thông, có thêm chứng chỉ tiếng Anh,... Tâm lý này khiến một số em phân tán việc học và giảm tập trung cho quá trình ôn thi tốt nghiệp.
Bên cạnh thời điểm tổ chức, thầy Đào Tuấn Đạt - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Anhxtanh Hà Nội đặt vấn đề về chất lượng đề thi và cách sử dụng kết quả các kỳ thi riêng.
Học sinh hiện phải đối mặt với một “ma trận” các kỳ thi. Các kỳ thi riêng thường có mức độ cạnh tranh cao, khiến thí sinh phải dành nhiều thời gian ôn tập, thậm chí chuẩn bị trước chương trình học. "Một học sinh dự thi đánh giá năng lực khó có thể chờ đến sát ngày thi mới bắt đầu ôn luyện", thầy Đạt bày tỏ.
Do vậy, kỳ thi phải được tổ chức nghiêm túc, bảo đảm chất lượng và độ tin cậy của kết quả. Cụ thể, việc xây dựng đề thi riêng hiện chưa có đủ lực lượng để bảo đảm sự phong phú, đa dạng của ngân hàng câu hỏi. Cần có một cơ quan đứng ra bảo đảm chất lượng ngân hàng câu hỏi, đề thi; tham gia cùng các trường đang tổ chức kỳ thi riêng.
Thầy Đạt cũng băn khoăn về việc đăng ký dự thi. Với số lượng chỗ thi và điều kiện tổ chức có giới hạn, việc đăng ký khó có thể đáp ứng nhu cầu của tất cả học sinh. Có người đăng ký được, có người không đăng ký được, từ đó tạo ra sự khác biệt về cơ hội tiếp cận.
Khâu coi thi cũng là vấn đề cần được làm rõ. Cần bảo đảm tính nghiêm túc của kỳ thi, nhất là các kỳ thi trên máy tính. Những sự cố về thiết bị, phòng máy có thể phát sinh trong quá trình tổ chức và cần có phương án xử lý phù hợp.
Kiểm soát chất lượng đề thi, bảo đảm độ tin cậy kết quả kỳ thi riêng
Lãnh đạo trường phổ thông cũng lưu ý, cần thấy được vai trò của kỳ thi riêng trong mối quan hệ với kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Thầy Hiếu chia sẻ, các trường tổ chức kỳ thi riêng nhằm lựa chọn những thí sinh có năng lực phù hợp với yêu cầu đào tạo.
"Đối với kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, chúng ta kỳ vọng cần tiếp tục nâng cao chất lượng kỳ thi, nhất là công tác thanh tra, kiểm tra.
Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông có tính chất quan trọng, bởi quy mô tổ chức trên toàn quốc và số lượng thí sinh tham gia lớn. Trong khi đó, kỳ thi riêng chủ yếu phục vụ một nhóm thí sinh có nhu cầu gia tăng cơ hội xét tuyển đại học. Do đó, việc tổ chức kỳ thi riêng sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông là phương án có thể xem xét", thầy Hiếu bày tỏ.
Còn thầy Thanh cho rằng, việc tổ chức kỳ thi riêng sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông có thể tạo sự hài hòa giữa yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo với quyền tự chủ tuyển sinh của các trường đại học. Các trường vẫn có thể lựa chọn được thí sinh phù hợp, trong khi học sinh có điều kiện tập trung hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp trước khi tiếp tục tham gia kỳ thi riêng.
Đề cập đến khả năng phân hóa của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thầy Đạt bày tỏ, có một số ý kiến cho rằng kỳ thi hiện mức độ phân hóa còn hạn chế, bởi kỳ thi vẫn phải đáp ứng yêu cầu xét tốt nghiệp cho học sinh với một tỷ lệ nhất định.
Trong trường hợp chất lượng phân hóa của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông ngày càng được nâng lên, nhu cầu tổ chức các kỳ thi riêng có thể giảm.
Thầy Đạt cho rằng, việc tiếp tục duy trì kỳ thi riêng cần đi cùng quy định rõ về cơ hội tham gia, cách thức đăng ký, chất lượng ngân hàng câu hỏi, tổ chức coi thi và giá trị sử dụng của kết quả.
Đặc biệt, phương án tổ chức các kỳ thi riêng sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông được đề xuất nhằm giúp học sinh hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp với sự tập trung cao hơn, sau đó mới lựa chọn làm bài thi riêng, phù hợp với nhu cầu xét tuyển của một số trường đại học.
Bên cạnh việc sắp xếp lại thời điểm tổ chức, chất lượng kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy cũng cần tiếp tục được hoàn thiện, để kết quả tuyển sinh có độ tin cậy, hạn chế áp lực và bảo đảm cơ hội tiếp cận phù hợp cho thí sinh.
