Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học (thay thế Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT).
Theo đó, dự thảo điều chỉnh định mức tiết dạy đối với phó hiệu trưởng công tác tại trường có phân hiệu, từ 4 tiết/tuần xuống còn 3 tiết/tuần.
Giảm định mức tiết dạy cho phó hiệu trưởng tại trường có phân hiệu là phù hợp
Sau sắp xếp, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Pu Nhi (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên) được thành lập trên cơ sở sắp xếp Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nậm Ngám, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nong U và Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Pu Nhi. Trụ sở chính đặt tại bản Nậm Ngám, với 2 phân hiệu tại bản Pu Nhi và bản Tìa Mùng.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Lê Văn Ngoan - Hiệu trưởng nhà trường đánh giá, việc dự thảo giảm định mức tiết dạy đối với phó hiệu trưởng công tác tại trường có phân hiệu từ 4 tiết/tuần xuống còn 3 tiết/tuần là sự điều chỉnh mang tính thực tiễn cao, thể hiện sự thấu hiểu của cơ quan soạn thảo đối với áp lực của cán bộ quản lý, đặc biệt là các trường ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
Từ thực tế quản lý một trường phổ thông dân tộc bán trú, theo thầy Ngoan, mức giảm này có tác động đáng kể đến khối lượng công việc và những rủi ro thường trực của đội ngũ phó hiệu trưởng phụ trách phân hiệu.
Tại các trường học ở các xã vùng cao, địa hình chia cắt, phân hiệu thường cách xa điểm trường chính hàng chục km, với đường sá hiểm trở. Việc di chuyển giữa các phân hiệu, điểm trường để kiểm tra, dự giờ, chỉ đạo chuyên môn của phó hiệu trưởng tốn rất nhiều thời gian.
Hơn nữa, với đặc thù của mô hình bán trú, ngoài việc giảng dạy, phó hiệu trưởng cũng trực chiến và cùng gánh vác trách nhiệm chăm lo đời sống cho học sinh cùng giáo viên. Bởi, bán trú nghĩa là lo cho học sinh từ bữa ăn, giấc ngủ, vệ sinh đến cả an toàn tính mạng. Khi học sinh gặp vấn đề về sức khỏe, thì các thầy cô phải lập tức thức dậy, bồng bế các em để ra các cơ sở y tế gần nhất chữa trị, những ca nặng thậm chí phải chuyển lên các bệnh viện tuyến trên.
Do đó, việc giảm định mức tiết dạy là phù hợp, giúp phó hiệu trưởng ở trường có phân hiệu bớt áp lực "chạy xô" lên lớp để tập trung hơn cho công tác chỉ đạo chuyên môn và hỗ trợ đội ngũ giáo viên.
Cùng chung quan điểm, thầy Trần Văn Tuấn - Phó Hiệu trưởng phụ trách phân hiệu số 2, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Nậm Chày (xã Nậm Chày, tỉnh Lào Cai) cũng cho rằng, đây là điều chỉnh phù hợp với thực tế tại các trường học hiện nay.
Thầy Tuấn phân tích, trước khi thực hiện sắp xếp trường học, công việc quản lý tại nhà trường được chia sẻ giữa các phó hiệu trưởng, phối hợp cùng tổng phụ trách Đội và hệ thống tổ trưởng, tổ phó chuyên môn, nhờ đó, tiến độ giải quyết công việc luôn nhanh chóng và đạt hiệu quả cao. Tuy nhiên hiện nay, lực lượng tại chỗ ở các phân hiệu hạn chế hơn, trong khi khối lượng công việc lại không giảm. Một phó hiệu trưởng phụ trách phân hiệu không chỉ quản lý, điều hành chuyên môn mà còn đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác như kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học, quản lý đội ngũ giáo viên và học sinh, chăm lo cơ sở vật chất, duy trì nề nếp cũng như đảm bảo an ninh, an toàn tại phân hiệu.
Bên cạnh áp lực công việc, những khó khăn về điều kiện địa hình và giao thông cũng là những rào cản lớn đối với công tác quản lý tại cơ sở. Khoảng cách từ điểm trường chính đến phân hiệu của nhà trường là 18 km, với địa hình đồi núi dốc, đường sá đi lại khó khăn. Vào mùa đông hoặc những ngày thời tiết khắc nghiệt, việc di chuyển giữa phân hiệu, điểm trường gặp nhiều vất vả. Nếu phải dạy quá nhiều tiết, các thầy cô phó hiệu trưởng sẽ khó có thể đảm nhiệm công việc hiệu quả.
Chính vì vậy, việc dự thảo điều chỉnh giảm định mức tiết dạy cho phó hiệu trưởng từ 4 tiết xuống còn 3 tiết mỗi tuần là một chủ trương thiết thực, giúp tháo gỡ khó khăn về mặt thời gian, giảm tải áp lực di chuyển và giảng dạy cho các thầy cô ở vị trí này.
Còn theo cô Đỗ Thu Huyền - Phó Hiệu trưởng phụ trách phân hiệu Trường Trung học cơ sở Võ Lao (xã Võ Lao, tỉnh Lào Cai), thay đổi này trước hết là sự động viên, quan tâm kịp thời của các cấp có thẩm quyền đối với khối lượng công việc thực tế mà lực lượng phó hiệu trưởng tại các phân hiệu đang phải gánh vác.
Trước đây, một trường học có thể bố trí từ 2 đến 3 phó hiệu trưởng cùng quản lý. Tuy nhiên, sau khi thực hiện sắp xếp trường học, phó hiệu trưởng được phân công trực tiếp phụ trách phân hiệu và phải điều hành gần như toàn bộ các hoạt động của một nhà trường độc lập. Ngoại trừ công tác quản lý tài chính, nhân sự thuộc về hiệu trưởng, mọi nhiệm vụ còn lại từ chỉ đạo chuyên môn, nề nếp, cơ sở vật chất đến duy trì hoạt động dạy và học đều do phó hiệu trưởng tại phân hiệu trực tiếp đảm nhiệm. Do đó, việc giảm định mức tiết dạy không chỉ có ý nghĩa về mặt con số, mà còn mang lại giá trị thực tế lớn, giúp cán bộ quản lý giải phóng thêm quỹ thời gian để tập trung chuyên sâu cho công tác quản lý và thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ giáo dục khác tại phân hiệu.
Giảm tình trạng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dạy bù, dạy đuổi tiết học
Đáng chú ý, khoản 4 Điều 9 của dự thảo quy định đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng được quy đổi các nhiệm vụ như tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, làm báo cáo viên, dạy minh họa, chủ trì sinh hoạt chuyên môn, biên soạn tài liệu tập huấn, bồi dưỡng và tài liệu giảng dạy ra tiết dạy để thay thế định mức tiết dạy. Tổng số tiết được quy đổi theo hình thức này không được vượt quá 50% định mức tiết dạy trong một năm học.
Theo cô Đỗ Thu Huyền, so với Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học, thì dự thảo mới có sự thay đổi về cách sử dụng số tiết quy đổi. Điều này có nghĩa là các hoạt động chuyên môn thuộc danh mục quy định có thể được tính thay cho một phần định mức tiết dạy của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, nhưng không được thay thế toàn bộ định mức.
Quy định này là sự ghi nhận rất lớn đối với đội ngũ cán bộ quản lý trường học. Trên thực tế, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng thường xuyên được trưng tập làm lực lượng cốt cán, trực tiếp xây dựng và triển khai các chuyên đề chuyên môn sâu tại trường và địa phương. Việc dự thảo đưa các hoạt động chuyên môn thiết thực này vào danh mục quy đổi tiết dạy vừa đảm bảo cán bộ quản lý vẫn tham gia giảng dạy trực tiếp và tạo hành lang pháp lý minh bạch.
Hơn nữa, điều này cũng là sự ghi nhận đúng, công bằng với khối lượng công việc của ban giám hiệu. Hiện nay, nhiều nhiệm vụ chuyên môn đòi hỏi khối lượng lớn thời gian cho khâu chuẩn bị, tổ chức và nghiệm thu. Việc quy đổi các hoạt động này thành định mức cụ thể dựa trên tiêu chí minh bạch, có minh chứng xác thực và gắn liền với chất lượng sản phẩm đầu ra không chỉ là động lực khích lệ cán bộ quản lý phát huy tối đa năng lực, mà còn là căn cứ khoa học để nhà trường tối ưu hóa công tác phân công công việc
Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ làm việc cho ban giám hiệu, từ thực tiễn công tác quản lý trường học có phân hiệu sau sắp xếp, cô Huyền cho biết, thách thức lớn nhất hiện nay tại các phân hiệu chính là sự thiếu hụt về đội ngũ nhân viên kiêm nhiệm. Đơn cử như tại phân hiệu của nhà trường, mặc dù có học sinh bán trú với khối lượng công việc hậu cần rất lớn, nhưng hiện chỉ có duy nhất một nhân viên phải gánh đồng thời ba nhiệm vụ: thư viện, thiết bị và y tế. Áp lực này khiến phó hiệu trưởng phụ trách phải thường xuyên hỗ trợ thêm đội ngũ nhân viên, dẫn tới một số hạn chế trong công tác quản lý và giảng dạy. Do đó, cô Huyền kiến nghị các cấp thẩm quyền cần xem xét bố trí đủ định mức nhân viên cho các trường có phân hiệu, đặc biệt là những nơi có học sinh bán trú.
Còn theo thầy Trần Văn Tuấn, quy định quy đổi các hoạt động chuyên môn thành tiết dạy trong dự thảo là một “hướng mở” hợp lý dành cho đội ngũ cán bộ quản lý. Trước đây, cán bộ quản lý vừa phải thực hiện định mức dạy, vừa phải tham gia các đợt tập huấn, hội nghị, học tập nghị quyết. Điều này dẫn đến tình trạng khi trở về trường phải tìm mọi cách “dạy bù, dạy đuổi” để kịp tiến độ chương trình, dẫn tới việc khó đảm bảo được chất lượng giảng dạy.
Việc cho phép quy đổi các hoạt động chuyên môn thực tế mà hiệu trưởng, phó hiệu trưởng vẫn đang làm hàng ngày vào định mức là hoàn toàn phù hợp, vừa đảm bảo tính linh hoạt vừa động viên tinh thần cống hiến.
Thầy Tuấn cũng nhấn mạnh, đặc thù của trường học vùng cao là có khoảng cách giữa điểm chính và phân hiệu rất lớn cùng với việc đi lại vô cùng khó khăn. Hiện tại, dù các chế độ phụ cấp đãi ngộ chung đã có, nhưng đối với việc di chuyển thường xuyên giữa điểm trường chính và phân hiệu trong cùng một đơn vị trường sau sáp nhập lại chưa có cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn cụ thể về chế độ công tác phí hay hỗ trợ đi lại. Do đó, thầy Tuấn kỳ vọng, nhà nước sẽ sớm bổ sung chính sách hỗ trợ kinh phí di chuyển phù hợp, tạo động lực vững chắc để những người làm công tác quản lý yên tâm bám trường, bám bản, cống hiến hết mình cho sự nghiệp trồng người tại các trường học ở vùng cao.
Trong khi đó, theo thầy Lê Văn Ngoan, cơ chế quy đổi tối đa 50% định mức tiết dạy/năm là phù hợp với bản chất quản lý chuyên môn. Quy định trên phát huy tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông 2018, khi Ban giám hiệu là người dẫn dắt các đổi mới phương pháp, sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, nên việc ghi nhận "tiết dạy quy đổi" phản ánh đúng giá trị lao động thực tế.
Để quy định này được thực thi minh bạch, tránh biến tướng hoặc gây lúng túng, nhà trường kiến nghị cơ quan ban hành khung quy đổi chi tiết và hệ số rõ ràng: Ví dụ quy định cụ thể số tiết quy đổi của: 01 buổi sinh hoạt chuyên môn; 01 tiết dạy minh họa cấp trường/xã/tỉnh; 1 đợt tổ chức Hoạt động trải nghiệm toàn trường.
Ngoài ra, để đội ngũ cán bộ quản lý nói chung và phó hiệu trưởng nói riêng yên tâm bám trường, bám bản và nâng cao chất lượng quản trị trường học, thầy Ngoan đề xuất tính giờ trực bán trú, trực đêm ngoài giờ của Ban giám hiệu và giáo viên thành thời gian làm việc. Thêm vào đó, đối với các trường có từ 3 phân hiệu trở lên, nên cho phép phó hiệu trưởng phụ trách phân hiệu được giảm định mức tiết dạy linh hoạt hơn để đảm bảo thời gian cắm bản, tập trung vào công tác quản lý nhà trường.
