Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 có phải sai ngữ pháp, diễn đạt?

Giáo dục 24h

Phan Tuyết

(GDVN) - Sách viết" “Hai ông bà thường ra đồng từ lúc gà gáy sáng và trở về nhà khi đã lặn mặt trời”. Đây có phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam?

LTS: Trao đổi về một số lỗi sai ngữ pháp, diễn đạt trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 được phản ánh gần đây, cô giáo Phan Tuyết gửi đến Báo điện tử Giáo dục Việt Nam bày tỏ quan điểm của mình về vấn đề này.

Tòa soạn trân trọng gửi đến cùng độc giả.

Mới đây, Báo Tuổi Trẻ có đăng bài viết “Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 sai ngữ pháp, diễn đạt” của tác giả Nguyễn Minh.

Tác giả cho rằng “Bài tập đọc của tuần thứ 28, trang 83 là truyện Kho báu (theo ngụ ngôn Ê-Dốp, Nguyệt Tú dịch). 

Mở đầu có câu văn: “Ngày xưa có hai vợ chồng nông dân kia quanh năm hai sương một nắng, cuốc bẫm cày sâu...”. 

“Một nắng hai sương”, “cày sâu cuốc bẫm” vốn là hai cụm thành ngữ rất quen thuộc với mọi người, nói về sự nhọc nhằn, vất vả, cần cù của người nông dân thời xưa. 

Hai thành ngữ này lại bị người ta đảo ngược, nghe qua không suôn chút nào!.

Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 được cho là có lỗi ngữ pháp, diễn đạt. (Ảnh: Tuoitre.vn)

Bên cạnh đó, cùng đoạn văn, câu tiếp theo được viết:Hai ông bà thường ra đồng từ lúc gà gáy sáng và trở về nhà khi đã lặn mặt trời”. 

Lại một lỗi sai khó chấp nhận. Chắc chắn cụm từ “khi đã lặn mặt trời” không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. 

Một người Việt Nam bình thường không ai dùng cách diễn đạt kỳ lạ đó. Đúng ra phải là “khi mặt trời đã lặn”.

Với vai trò là một giáo viên vẫn thường xuyên dạy tác phẩm này cho học sinh cũng xin được trao đổi với tác giả đôi điều.

Hai thành ngữ “một nắng hai sương”, “cày sâu cuốc bẫm” là hai thành ngữ quen thuộc được xem như bản chính thức. 

Còn “hai sương một nắng, cuốc bẫm cày sâu” được xem như hai dị bản (dị bản chính là cách diễn đạt khác có thể thay đổi một vài từ nhưng không làm sai ý nghĩa nội dung cần diễn đạt). 

Nếu nói như vậy là sai theo nhận định của tác giả bài viết Nguyễn Minh là hoàn toàn không đúng. Mà nói rằng như thế nghe ngang ngang và không hay bằng bản chính thì chấp nhận được. 

Hy vọng sách giáo khoa lần này được viết lại hoàn chỉnh hơn

Vì hai thành ngữ "hai sương một nắng", "cuốc bẫm cày sâu" dù được dùng theo cách đảo ngữ nhưng người đọc vẫn hiểu được sự vất vả nhọc nhằn của người nông dân. 

Trong thực tế, có một số thành ngữ khi dùng đảo ngữ lại sai hoàn toàn với nội dung ý nghĩa lúc ban đầu.

Chẳng hạn câu “thượng bất chính, hạ tắc loạn” hay “chọc gậy bánh xe”. 

Bởi chẳng ai nói theo kiểu ngược lại “hạ tắc loạn, thượng bất chính” hay “bánh xe chọc gậy” cả…

Bởi thế, cách dùng đảo ngữ hai thành ngữ trong sách giáo khoa tiếng Việt 2 như hiện nay hoàn toàn có thể chấp nhận được.

Riêng cách nói “…khi đã lặn mặt trời” tác giả khẳng định “không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. Một người Việt Nam bình thường không ai dùng cách diễn đạt kỳ lạ đó”. 

Theo tác giả cách nói đúng phải là “…khi mặt trời đã lặn”. Có vội vàng quá khi tác giả quy chụp như thế hay không? Đây là biện pháp đảo ngữ tu từ trong văn học. 

Khi sử dụng phép tu từ này người viết nhằm thay đổi trật tự cấu tạo ngữ pháp thông thường của câu, nhằm nhấn mạnh ý, nhấn mạnh đặc điểm của đối tượng và làm câu thơ, câu văn thêm sinh động, gợi cảm, hài hòa về âm thanh…

Cách này vẫn thường được dùng trong văn học sao có thể nói rằng không phải cách diễn đạt của người Việt Nam?

Bà Huyện Thanh Quan đã từng viết “Lom khom dưới núi: tiều vài chú/ Lác đác bên sông: chợ mấy nhà” lẽ nào tác giả lại quên?

Phan Tuyết
Từ khóa :
sách giáo khoa , Tiếng Việt , lớp 2 , sai ngữ pháp , diễn đạt , dị bản , đảo ngữ , cách diễn đạt của người Việt Nam
Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 có phải sai ngữ pháp, diễn đạt?
Chủ đề : Góc nhìn Giáo dục
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Hoàng Trọng Tuấn
0

Tôi tưởng mình đã viết sai, nhưng không, cẩn thận chụp lại đoạn văn vừa viết lúc trưa trước khi gửi: ""Tôi viết trên điện thoại nên bị nhảy chữ, thành ra sai hai lỗi trong đoạn. "Nếu không in xin đọc lại các tư liệu cũ (không cần xa, trong tác phẩm Hồ Biểu Chánh hay của Tự văn đoàn". Đúng ra là: "Nếu không tin xin đọc lại các tư liệu cũ (không cần xa, trong tác phẩm Hồ Biểu Chánh hay của Tự lực văn đoàn)". Cám ơn bạn Lê Tự Mãn. Nhìn tên, nay lại nghe cách bạn góp ý, tôi thấy thêm thấm thía". Nhưng khi Báo Giáo dục Việt Nam khi đưa lên mạng cho bạn đọc xem lại thành sai, mắc lỗi buồn cười. Tại sao báo lại làm như vậy???

Hoàng Trong Tuấn
1

Cô Phan Tuyết viết: "Bà Huyện Thanh Quan đã từng viết “Lom khom dưới núi: tiều vài chú/ Lác đác bên sông: chợ mấy nhà” lẽ nào tác giả lại quên?". Tôi khá bất ngờ với lập luận này. Bởi ngữ pháp của các thế kỷ trước không thể so với thời hiện tại chúng ta đang sống. Nếu không in xin đọc lại các tư liệu cũ (không cần xa, trong tác phẩm Hồ Biểu Chánh hay của Tự lực đoàn). Ngôn ngữ không đứng yên mà thay đổi. Hơn hết, còn cách dùng câu thơ để làm dẫn chứng chứng minh sự đảo ngữ thì... bó tay. Quá thiếu sức thuyết phục, hay nói cách khác là... lạc đề. Thơ là thể loại đòi hỏi tính sáng tạo cao, đảo ngữ là chuyện rất bình thường. Đang bàn về văn viết, cô lại nói về thơ. Cô Phan Tuyết nên đọc lại thật kỹ bài viết của mình ạ!

Lê Tự Mãn
1

Hoan nghênh bạn Hoàng Trọng Tuấn (thay cho bạn Hoàng Trong Tuấn) đã sớm trả lời ý kiến của tôi. Rất tiếc là bạn không đọc kĩ hoặc do điện thoại của bạn bị lỗi nên nội dung trả lời xem ra còn "linh tinh" hơn trước ví như "lợn lành chữa thành lợn què". Tôi muốn đọc thêm một ý kiến chính xác hơn của bạn. Thân ái chào bạn, một người có ý thức cầu thị !

Hoàng TrọngTuấn
0

Tôi viết trên điện thoại nên bị nhảy chữ, thành ra sai hai lỗi trong đoạn. "Nếu không in xin đọc lại các tư liệu cũ (không cần xa, trong tác phẩm Hồ Biểu Chánh hay của Tự lực văn đoàn). Đúng ra là: "Nếu không tin xin đọc lại các tư liệu cũ (không cần xa, trong tác phẩm Hồ Biểu Chánh hay của Tự lực đoàn). Cám ơn bạn Lê Tự Mãn. Nhìn tên, nay lại nghe cách bạn góp ý, tôi thấy thêm thấm thía.

Lê Tự Mãn
1

@ Hoàng Trong Tuấn: - Phiền bạn chỉ giúp tìm cái gọi là "Tự lực đoàn" ở đâu để tôi đọc cho "sáng dạ". Tôi tìm mãi mà chỉ thấy có "Tự Lực văn đoàn (chữ Hán: 自力文團)" là tên gọi một tổ chức văn bút do Nhất Linh khởi xướng vào năm 1932 mà thôi! Nhiều người biết tôi thường nhận xét tôi là người "biết một mà không biết hai", phải chăng là đúng (!?)

Nguyễn Lê Hoàn
6

Xin hỏi bạn Nguyễn Minh và PGS.TS. Lê Đức Luận là hiện nay trên báo chi thường hay viết gọn Bộ Giáo dục thay cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, viết hiệu phó thay cho phó hiệu trưởng là đúng hay sai ?

Thái Sơn
0

Thành ngữ, tục ngữ hay quán ngữ trong ngữ pháp VN là những cụm từ cố định, có ý nghĩa tu từ (bao gồm cả nghĩa biểu đạt và nghĩa biểu cảm).Thành ngữ, tục ngữ, quán ngữ thường không có dị bản như truyện cổ. Dù là văn bản dịch cũng không ai diễn đạt như thế, nhất là với học sinh tiểu học. Trong trường hợp này càng không nên so sánh với 2 câu thơ của Bà Huyện Thanh Quan vì vài chú tiều hay "Tiều vài chú" không phải là thành ngữ, tục ngữ mà là cách mỹ từ hóa trong sử dụng từ ngữ để tối ưu hóa giá trị hình tượng của mình. Nói tóm lại là SGK Tiếng Việt nếu thuê dọn vườn thì còn nhiều "đinh" lắm các bạn. Nhưng thôi vì sứ mệnh lịch sử của nó sắp hết rồi.

Phan Huyền
3

Bạn chưa đọc kĩ bài viết rồi. tác giả không đưa thơ bà Huyện Thanh Quan để so sánh với thành ngữ, tục ngữ mà để nói rằng cách đảo ngữ là tương đối phổ biến trong văn thơ của chúng ta. Bởi tác giả Nguyễn Minh nói rằng "...khi đã lặn lặn trời"“không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. Một người Việt Nam bình thường không ai dùng cách diễn đạt kỳ lạ đó”.

Xem thêm bình luận
Tin khác