Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 có phải sai ngữ pháp, diễn đạt?

Giáo dục 24h

Phan Tuyết

(GDVN) - Sách viết" “Hai ông bà thường ra đồng từ lúc gà gáy sáng và trở về nhà khi đã lặn mặt trời”. Đây có phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam?

LTS: Trao đổi về một số lỗi sai ngữ pháp, diễn đạt trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 được phản ánh gần đây, cô giáo Phan Tuyết gửi đến Báo điện tử Giáo dục Việt Nam bày tỏ quan điểm của mình về vấn đề này.

Tòa soạn trân trọng gửi đến cùng độc giả.

Mới đây, Báo Tuổi Trẻ có đăng bài viết “Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 sai ngữ pháp, diễn đạt” của tác giả Nguyễn Minh.

Tác giả cho rằng “Bài tập đọc của tuần thứ 28, trang 83 là truyện Kho báu (theo ngụ ngôn Ê-Dốp, Nguyệt Tú dịch). 

Mở đầu có câu văn: “Ngày xưa có hai vợ chồng nông dân kia quanh năm hai sương một nắng, cuốc bẫm cày sâu...”. 

“Một nắng hai sương”, “cày sâu cuốc bẫm” vốn là hai cụm thành ngữ rất quen thuộc với mọi người, nói về sự nhọc nhằn, vất vả, cần cù của người nông dân thời xưa. 

Hai thành ngữ này lại bị người ta đảo ngược, nghe qua không suôn chút nào!.

Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 được cho là có lỗi ngữ pháp, diễn đạt. (Ảnh: Tuoitre.vn)

Bên cạnh đó, cùng đoạn văn, câu tiếp theo được viết:Hai ông bà thường ra đồng từ lúc gà gáy sáng và trở về nhà khi đã lặn mặt trời”. 

Lại một lỗi sai khó chấp nhận. Chắc chắn cụm từ “khi đã lặn mặt trời” không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. 

Một người Việt Nam bình thường không ai dùng cách diễn đạt kỳ lạ đó. Đúng ra phải là “khi mặt trời đã lặn”.

Với vai trò là một giáo viên vẫn thường xuyên dạy tác phẩm này cho học sinh cũng xin được trao đổi với tác giả đôi điều.

Hai thành ngữ “một nắng hai sương”, “cày sâu cuốc bẫm” là hai thành ngữ quen thuộc được xem như bản chính thức. 

Còn “hai sương một nắng, cuốc bẫm cày sâu” được xem như hai dị bản (dị bản chính là cách diễn đạt khác có thể thay đổi một vài từ nhưng không làm sai ý nghĩa nội dung cần diễn đạt). 

Nếu nói như vậy là sai theo nhận định của tác giả bài viết Nguyễn Minh là hoàn toàn không đúng. Mà nói rằng như thế nghe ngang ngang và không hay bằng bản chính thì chấp nhận được. 

Hy vọng sách giáo khoa lần này được viết lại hoàn chỉnh hơn

Vì hai thành ngữ "hai sương một nắng", "cuốc bẫm cày sâu" dù được dùng theo cách đảo ngữ nhưng người đọc vẫn hiểu được sự vất vả nhọc nhằn của người nông dân. 

Trong thực tế, có một số thành ngữ khi dùng đảo ngữ lại sai hoàn toàn với nội dung ý nghĩa lúc ban đầu.

Chẳng hạn câu “thượng bất chính, hạ tắc loạn” hay “chọc gậy bánh xe”. 

Bởi chẳng ai nói theo kiểu ngược lại “hạ tắc loạn, thượng bất chính” hay “bánh xe chọc gậy” cả…

Bởi thế, cách dùng đảo ngữ hai thành ngữ trong sách giáo khoa tiếng Việt 2 như hiện nay hoàn toàn có thể chấp nhận được.

Riêng cách nói “…khi đã lặn mặt trời” tác giả khẳng định “không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. Một người Việt Nam bình thường không ai dùng cách diễn đạt kỳ lạ đó”. 

Theo tác giả cách nói đúng phải là “…khi mặt trời đã lặn”. Có vội vàng quá khi tác giả quy chụp như thế hay không? Đây là biện pháp đảo ngữ tu từ trong văn học. 

Khi sử dụng phép tu từ này người viết nhằm thay đổi trật tự cấu tạo ngữ pháp thông thường của câu, nhằm nhấn mạnh ý, nhấn mạnh đặc điểm của đối tượng và làm câu thơ, câu văn thêm sinh động, gợi cảm, hài hòa về âm thanh…

Cách này vẫn thường được dùng trong văn học sao có thể nói rằng không phải cách diễn đạt của người Việt Nam?

Bà Huyện Thanh Quan đã từng viết “Lom khom dưới núi: tiều vài chú/ Lác đác bên sông: chợ mấy nhà” lẽ nào tác giả lại quên?

Phan Tuyết
Từ khóa :
sách giáo khoa , Tiếng Việt , lớp 2 , sai ngữ pháp , diễn đạt , dị bản , đảo ngữ , cách diễn đạt của người Việt Nam
Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 có phải sai ngữ pháp, diễn đạt?
Chủ đề : Góc nhìn Giáo dục
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Thái Sơn
0

Thành ngữ, tục ngữ hay quán ngữ trong ngữ pháp VN là những cụm từ cố định, có ý nghĩa tu từ (bao gồm cả nghĩa biểu đạt và nghĩa biểu cảm).Thành ngữ, tục ngữ, quán ngữ thường không có dị bản như truyện cổ. Dù là văn bản dịch cũng không ai diễn đạt như thế, nhất là với học sinh tiểu học. Trong trường hợp này càng không nên so sánh với 2 câu thơ của Bà Huyện Thanh Quan vì vài chú tiều hay "Tiều vài chú" không phải là thành ngữ, tục ngữ mà là cách mỹ từ hóa trong sử dụng từ ngữ để tối ưu hóa giá trị hình tượng của mình. Nói tóm lại là SGK Tiếng Việt nếu thuê dọn vườn thì còn nhiều "đinh" lắm các bạn. Nhưng thôi vì sứ mệnh lịch sử của nó sắp hết rồi.

Phan Huyền
3

Bạn chưa đọc kĩ bài viết rồi. tác giả không đưa thơ bà Huyện Thanh Quan để so sánh với thành ngữ, tục ngữ mà để nói rằng cách đảo ngữ là tương đối phổ biến trong văn thơ của chúng ta. Bởi tác giả Nguyễn Minh nói rằng "...khi đã lặn lặn trời"“không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. Một người Việt Nam bình thường không ai dùng cách diễn đạt kỳ lạ đó”.

Nhiễu Sự
5

Bạn Nguyễn Minh và PGS.TS. Lê Đức Luận hãy kiến nghị với Bộ GD-ĐT là nên đổi lại cách đặt tên các trường học bậc phổ thông như cũ: trường tiểu học là trường phổ thông cấp 1; trường trung học cơ sở là trường phổ thông cấp 2; trường trung học phổ thông là trường phổ thông cấp 3, còn trung tâm giáo dục thường xuyên đổi là trường cấp 3 BTVH (bổ túc văn hóa). Xem ra như thế sẽ dễ hiểu hơn nhiều !

Văn Trung Thành
4

Tôi đồng ý với ý kiến bạn Nhiễu Sự. Bộ giáo dục hãy trả lại tên cho em để nó ngắn gọn, đừng học đòi cách đặt tên mà nói đau cả miệng không hết tên gọi.

Liên Hoa
8

Ông bà trở về nhà khi đã lặn mặt trời hay khi mặt trời đã lặn chẳng có gì là sai cả tác giả Nguyễn Minh ạ. Đây cũng chính là cách nói thông thường mà người Việt chúng ta vẫn hay dùng. Tôi cũng đồng ý với bài viết của cô Phan Tuyết

Khánh Linh
8

Học sinh hiểu được bài là mục đính chính của chúng ta. Đối với bài viết của SGK theo tôi chẳng có gì sai. Sao nhiều người cứ lấy suy nghĩ của mình để suy ra thế?

Lê Huyền
7

Tôi đồng ý với cách viết của cô Phan Tuyết. Trước đây khi dạy con học, tôi hỏi nó vẫn hiểu đó là nỗi vất vả của người nông dân đó thôi. Trẻ hiểu là được có gì mà phải bàn cải

Nhiễu Sự
8

Tôi tán đồng ý kiến của cô Phan Tuyết. Nhân đây, tôi nhờ bạn Nguyễn Minh giải thích việc dùng các từ sau trường hợp nào là đúng: trung học phổ thông hay phổ thông trung học; Đại học quốc gia hay trường Đại học quốc gia; chủ tịch tỉnh hay chủ tịch UBND tỉnh; Thành phố Hồ Chí Minh hay Sài Gòn; trận đấu giữa hai đội hay trận đấu của hai đội; phụ huynh học sinh hay cha mẹ học sinh...Còn rất nhiều sự bất nhất nữa, tôi xin để dịp khác.

Xem thêm bình luận
Tin khác