Trao đổi với cô giáo Phan Tuyết nhân đề bài và bài văn tả con chó

Giáo dục 24h

Phạm Anh Tuấn

(GDVN) - Theo nhà tâm lý học Jean Piaget, con người bắt đầu “thông minh” từ lúc nó hiểu (mới đầu chỉ là ở trình độ cảm giác-vận động) có sự tồn tại thường xuyên của vật

Đọc báo thấy dư luận đang xôn xao trước đề văn tả con vật (cụ thể là con chó) và lời phê được cho là của một giáo viên và việc cô giáo Phan Tuyết cho rằng cần xem xét lại tính xác thực của sự việc này. 

Bài viết ngắn này không đề cập đúng hay sai từ góc độ của người ra đề hay người làm bài. Bài viết đề cập quy luật của tư duy con người. Tôi thử lý giải vấn đề này từ góc độ của “môn nghĩ”.

Nhà tâm lý học người Thụy Sĩ Jean Piaget bảo rằng con người bắt đầu “thông minh” từ lúc nó hiểu (mới đầu chỉ là ở trình độ cảm giác-vận động) có sự tồn tại thường xuyên của vật. 

Tức là nó biết “nhận ra”, thực ra là “nhận ra lại” (recognition) một vật ngay cả khi nó không nhìn thấy trực tiếp trước mắt. 

Dịch giả, nhà nghiên cứu, nhà giáo Phạm Anh Tuấn, ảnh do tác giả cung cấp.​

Khả năng này được Piaget gọi là trí khôn cảm giác-vận động (ở trẻ nhỏ) rồi phát triển lên thành trí thông minh biết làm công việc với các biểu tượng.

Tức là tư duy mà không cần phải nhìn thấy “người thật, việc thật” một cách trực tiếp. 

Danh họa Tây Ban Nha Salvador Dalí lúc đi học vẽ, thầy bảo vẽ một bức tượng Hy Lạp cổ đại thì Dalí nộp bài là bức vẽ một cái cân. 

Tại vì trong sáng tác này của Dalí có sự hoạt động của tư duy làm công việc liên tưởng. Xin được nhấn mạnh “hoạt động của tư duy”. Mẫu vật (bức tượng) làm Dalí liên tưởng tới cái cân. 

Khuôn khổ bài viết này không cho phép đi sâu lý giải tại sao lại là cái cân, song đây có thể là gợi ý cho những người biên soạn sách giáo khoa dạy môn Văn ở trường phổ thông (bạn đọc phổ thông có thể xem tạm cuốn hồi ký tự kể của Salvador Dalí).

Hầu như ai cũng biết đại triết gia Hegel có lẽ là người mô tả “lịch sử của tư duy” con người một cách có hệ thống, cặn kẽ nhất. Người viết có nói gì thì cũng chỉ là nối điêu thôi.

Hegel, theo cách hiểu của tôi, đề cao vai trò của tư duy ở “thời điểm” của giác tính (được hiểu như là quá trình từ “biết theo kiểu làm quen” đến “hiểu” nhưng vẫn là hiểu theo cách “chủ quan”: understanding, rồi cuối cùng mới đến nhận thức hay “tri thức” khách quan, tức không còn phụ thuộc vào sự chủ quan). 

Ông nhận ra sức mạnh của giác tính, thậm chí ông bảo đó là sức mạnh vĩ đại nhất, kỳ diệu nhất của mọi sức mạnh. Sức mạnh ấy được biểu hiện ra ở hoạt động của tư duy làm công việc trừu tượng hóa.

Đề văn tả con chó, tôi tin là không có thật

(GDVN) - Với đề bài “Em hãy tả về con chó của nhà em”, một học sinh tiểu học đã viết "Nhà em không có nuôi chó. Khi nào nhà em nuôi chó em sẽ tả".

Trừu tượng hóa là thế này:
“Khi ta mô tả một vật tức là ta làm công việc trừu xuất nó ra khỏi những cái còn lại của thế giới. Khi nói về “cái bàn này” hay “con chó này”, chẳng hạn, ta nói về chúng như thể chúng là có duy nhất ở trong thế giới. 

Thế mà, thực ra, với tư cách là cái tồn tại có thực, con chó và cái bàn chiếm một thời điểm đã cho ở trong môi trường được qui định ở trong Thế giới hiện thực, và chúng không thể được tách rời khỏi những cái bao quanh chúng. 

Thế nhưng, con người làm công việc cô lập chúng, trong tư duy của mình, thì lại có thể kết hợp chúng, ở trong tư duy ấy, theo ý muốn của riêng mình (một cách độc lập-tự do-tự chủ). 

Người ấy có thể, chẳng hạn, đặt con chó này dưới gầm chiếc bàn này ngay cả khi, trong thực tế, ở ngay chính thời điểm làm công việc này chúng tách rời nhau với khoảng cách hàng ngàn cây số”.

Hai cách lý giải tôi “bật mí” ở trên được lấy từ hai tác phẩm dịch sắp ra mắt trong năm nay (2017). 

Một, là “La Construction du Réel” của Jean Piaget do nhà thơ-dịch giả Hoàng Hưng dịch (tạm dịch: Tư duy hình thành thế nào cách nó hiểu về vật có thật ở bên ngoài) và cuốn kia là “Introduction à la lecture de Hegel” (Dẫn nhập vào việc đọc Hegel) của Alexandre Kojève do Phạm Anh Tuấn dịch, nhà triết học-dịch giả Bùi Văn Nam Sơn hiệu đính.

Phạm Anh Tuấn
Từ khóa :
bài văn tả con chó , môn nghĩ , tư duy con người , Salvador Dalí , đại triết gia Hegel , lịch sử của tư duy
Trao đổi với cô giáo Phan Tuyết nhân đề bài và bài văn tả con chó
Chủ đề : Góc nhìn Giáo dục
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Trần Dũng
0

Cảm ơn tác gỉả Phạm Anh tuấn về những sự hiểu biết của Ngài song vấn đề có trở nên quá to tát và trừu tượng Đến thê không ?

Đất Việt
2

Trần Anh Hùng, nếu cô phê như bạn đề xuất, cũng ok ở một khía cạnh, nhưng nó không có gì để nói về tư duy sáng tạo hay khích lệ học sinh ham muốn tìm hiểu cuộc sống xảy ra xung quanh. Con người, nhất là trẻ con, cần được chia xẻ cách ước mơ dựa trên cuộc sống hiện thực khốn khổ. Điều này chính là giá trị cốt lõi của văn học, mà từ rất rất lâu, người ta đã quên đi. Lep Tonstoi, Banzac, Victor Hugo, đều là những con người biết vượt lên hoàn cảnh hiện tại để viết về những gì đáng giá nhất của một con người: tình người. Đâu là phải nhìn thấy, mà chúng ta được đọc Hai vạn dặm dưới đáy biển. Thế nên, tùy vào từng GV, họ có thể hướng con trẻ đến điều gì mà với họ, là ý nghĩa nhất cho học sinh, qua bài viết luận về con chó. Vấn đề cốt lõi của mỗi yêu cầu viết bài, là sự cảm nhận, suy nghĩ, đánh giá của bản thân học sinh. Không cần quá nhiều ý kiến của GV, trừ những gì liên quan đến ngữ pháp hay câu cú, từ dùng cho rõ hay cho hay hơn thôi.

Trần Anh Hùng
1

Cô giáo chỉ không cẩn thận trong lời phê! Cô có thể phê..."Em hãy tả về một con chó mà em thường gặp" nếu nhà em không nuôi chó, xong rồi nộp bài cho cô là rõ ràng.

Phạm Anh Tuấn
2

Bạn Đất Việt hãy đợi tôi viết trả lời chung cho vấn đề này vào ngày mai, Thứ Hai.

Đất Việt
5

Ko, em không bao giờ coi thường ai, nhất là trẻ em. Vì em và trẻ em cũng đều đang là "đối tượng" bị cưỡng ép vào hoàn cảnh này...Trẻ em ngây thơ, là tờ giấy trắng và luôn tin vào cha mẹ, gia đình và thầy cô. Việc nó không có con chó để tả, hay việc nó không thể trừu tượng hóa con chó để viết, là chuyện hết sức bình thường. Ở đây, em chỉ xin là mình cần đơn giản hóa để phù hợp với thực tiễn VN. Nếu e là GV của trường hợp này, em sẽ dắt nguyên cả lớp đến chơi với 1 đàn chó con, hoặc mang chó đến lớp để các em được chơi đùa, và sau đó, sẽ nhắc em hãy viết lại bài vào lúc nào em rảnh, miễn là nộp trước khi hết kỳ học. Cạn ý hay cạn lời, hay mình nâng tầm triết học cao quá, đều phi thực tế và không phù hợp với số đông ở VN, theo quan điểm của cá nhân em thôi. Mong là, nếu em có sai hoặc bác Tuấn có ý khác, xin đại lượng thứ.

Phạm Anh Tuấn
3

Không nên có thái độ cynic như Đất Việt. Như thế là coi thường chính trẻ em.

Lê Hoàng Giang
7

Đây là một câu chuyện vui nhưng lại không vui vì nhằm vào giáo dục làm cho mọi người hiểu nhầm về giáo dục. Trước đây có câu chuyện vui về đề văn "tả trận bóng đá" với bài làm "vì trời mưa nên trận bóng đá hoãn". Người lớn đang lấy trẻ con để sáng tác ra những câu chuyện hài hước phi thực tế là điều không tốt. Chương trình tiểu học vào thời điểm 15 tháng 5 năm 2017 không có yêu cầu rèn luyện kỹ năng tả con vật cho học sinh!

Đất Việt
14

Bác Tuấn mà mang các triết gia như Hegel hay các học giả về suy tưởng, mang tầm triết lý mình là mình và mình không là mình vào vụ con chó, hay kể cả vào GD VN, e là hơi quá tầm hiểu của các bác nhà mình bác ạ. Chúng ta mới đang ở tầm, trăng VN đẹp hơn trăng chỗ khác thôi!

Xem thêm bình luận
Tin khác