Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tổ chức lấy ý kiến của nhân dân đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thị Kim Huệ - Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Bình Tân (phường Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, dự thảo này đã có những quy định rất cụ thể nội dung và phương thức phối hợp giữa gia đình và các cơ sở giáo dục.
Nhiệm vụ chi nào thuộc trách nhiệm của nhà nước, của cơ sở giáo dục thì không nên vận động sự đóng góp
Theo cô Nguyễn Thị Kim Huệ, để xây dựng một môi trường giáo dục hiện đại, hiệu quả, hạnh phúc thì sự phối hợp, đồng hành giữa nhà trường và gia đình đóng vai trò rất quan trọng. Vai trò của cha mẹ học sinh là nguồn động viên to lớn cho thầy cô giáo, nhà trường, góp phần xây dựng môi trường giáo dục ngày càng tốt hơn.
“Thế nhưng, tôi cho rằng, sự đồng hành của phụ huynh cần được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, công khai và minh bạch, rõ ràng, đúng mục đích và không được tạo ra áp lực cho họ”, cô Kim Huệ nhấn mạnh.
Từ tinh thần mà dự thảo Thông tư quy định về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh nêu ra, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Bình Tân đề nghị cần phải phân định rõ những nguồn kinh phí thuộc trách nhiệm của nhà trường (là những khoản thu theo quy định) với những khoản hỗ trợ hoàn toàn tự nguyện của cha mẹ học sinh.
Nếu nhiệm vụ chi nào thuộc trách nhiệm của nhà nước, của cơ sở giáo dục thì không nên vận động sự đóng góp, tạo thêm áp lực cho phụ huynh.
Đối với quỹ lớp, cô Nguyễn Thị Kim Huệ nói, việc hình thành và sử dụng phải do cha mẹ học sinh thống nhất, trên tinh thần tự nguyện, không được áp đặt một mức đóng góp chung, không lấy số đông làm căn cứ để tạo áp lực đối với những phụ huynh không muốn tham gia.
Giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn và bảo đảm hoạt động của quỹ lớp đúng quy định, nhưng không nên trực tiếp vận động hoặc thu tiền theo phương thức có thể khiến cho học sinh, phụ huynh hiểu rằng quỹ lớp là khoản đóng góp bắt buộc.
Về những khoản hỗ trợ tự nguyện cho nhà trường, nếu có phát sinh nhu cầu, cần phải xác định rõ mục đích, nội dung, các phương án dự kiến sử dụng và phương thức tiếp nhận đóng góp.
Nhà trường có trách nhiệm phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh để triển khai các khoản hỗ trợ tự nguyện, trên tinh thần phải công khai, minh bạch, lưu giữ hồ sơ đầy đủ và có báo cáo kết quả sử dụng cho cha mẹ học sinh. Những khoản đóng góp này cần phải được sử dụng đúng mục đích, tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến quyền lợi học tập, rèn luyện của học sinh.
Cô Nguyễn Thị Kim Huệ đề xuất: “Cần xây dựng một cơ chế trao đổi cởi mở, để phụ huynh được biết, được hỏi và được góp ý, giải thích đối với những vấn đề có liên quan đến các khoản đóng góp, hỗ trợ”.
Cũng theo cô Kim Huệ, khi nhà trường – phụ huynh – cha mẹ học sinh cùng thống nhất một nguyên tắc “Tự nguyện thực chất – Công khai đầy đủ - Sử dụng đúng mục đích – Không tạo áp lực”, thì sự đồng hành của phụ huynh sẽ trở thành một nguồn lực tích cực, góp phần xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, văn minh và vì lợi ích tốt nhất của học sinh.
Sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy quản trị giáo dục
Thầy Đỗ Đình Đảo – Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Nguyễn Hữu Thọ (phường Xóm Chiếu, Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá, điểm mới của dự thảo lần này là xác định rất rõ vị trí, vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Dự thảo này đã nêu rất rõ, Ban đại diện cha mẹ học sinh không có tư cách pháp nhân, không có con dấu, không có tài khoản riêng; không được nhân danh cơ sở giáo dục hoặc tổ chức, cá nhân khác để xác lập, thực hiện giao dịch hoặc thực hiện các hoạt động vượt quá nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định.
Từ kinh nghiệm quản lý của mình, thầy Đỗ Đình Đảo cho hay, nhiều năm qua thì Ban đại diện cha mẹ học sinh vẫn bị “hành chính hóa”, có nghĩa là đứng ra vận động kinh phí cho những hoạt động ngoài phạm vi chức năng, trong khi thì có phụ huynh lại cho rằng Ban đại diện có quyền quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền quản lý của trường học.
Chính sự chưa rõ ràng này đã tạo ra không ít hiểu lầm, áp lực cho cả phụ huynh lẫn hiệu trưởng. Dự thảo lần này đã có những quy định khá rõ, đưa Ban đại diện cha mẹ học sinh về đúng vị trí – là cầu nối giữa phụ huynh và nhà trường.
Theo thầy Đỗ Đình Đảo, dự thảo lần này không chỉ sửa đổi một số quy định về mặt kỹ thuật, mà còn cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy quản trị giáo dục. Điều này thể hiện ngay từ chính tên gọi của dự thảo thông tư.
“Giáo dục hiện đại ngày nay không còn là trách nhiệm riêng của nhà trường. Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 hướng đến phẩm chất, năng lực học sinh, và mục tiêu này chỉ có thể đạt được khi nhà trường và gia đình cùng đồng hành với nhau”, thầy Đỗ Đình Đảo nhấn mạnh.
Điểm đáng ghi nhận của dự thảo chính là việc đã đặt Ban đại diện cha mẹ học sinh trong cơ chế phối hợp giữa gia đình và cơ sở giáo dục, phù hợp với xu hướng quản trị trường học hiện đại.
Lãnh đạo một trường trên địa bàn phường Bình Hưng Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh nêu mong muốn, cần làm rõ cách thức tiếp nhận và sử dụng nguồn lực tự nguyện từ phụ huynh, cựu học sinh cũng như các lực lượng xã hội.
Từ thực tế hoạt động cho thấy, trường học có nhiều hoạt động giáo dục cần có sự đồng hành của phụ huynh, cựu học sinh hay các tổ chức, cá nhân bên ngoài xã hội. Nếu những nguồn lực này được huy động, sử dụng đúng mục đích, luôn công khai, minh bạch thì đây chắc chắn là các tài trợ thiết thực cho những hoạt động giáo dục.
Chính vì thế, vị hiệu trưởng này đề nghị là cần phân biệt rõ các khoản tài trợ tự nguyện dành cho hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, với khoản tài trợ hợp pháp dành cho các cơ sở giáo dục. Bộ cần có một sự hướng dẫn cụ thể, rõ ràng để các cơ sở giáo dục không gặp phải những khó khăn khi tiếp nhận các nguồn tài trợ cần thiết.
