Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Công văn số 5200/BGDĐT-GDPT gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo về việc góp ý dự thảo Công văn hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập sau sắp xếp.
Trong số những nội dung mà dự thảo này đề cập thì việc hướng dẫn tổ chức bộ máy, quy định chức năng, nhiệm vụ của cơ sở giáo dục sau sắp xếp theo mô hình gồm trường chính và các phân hiệu, điểm trường hiện đang thu hút được sự quan tâm của dư luận và lãnh đạo các nhà trường.
Quy mô các trường sau sắp xếp rất lớn, cần hệ thống quản trị thống nhất
Chia sẻ một số quan điểm về vấn đề này, thầy Hồ Tuấn Anh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương (phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An) cho rằng, những quy định được đưa ra trong dự thảo công văn hướng dẫn là cần thiết để sau này các nhà trường có căn cứ thực hiện, tránh chệch hướng.
Trong đó, việc tổ chức trường học sau khi sắp xếp theo mô hình trường chính và các phân hiệu, điểm trường là hợp lý. Trong tương lai khi mô hình hoạt động trơn tru sẽ góp phần để tổ chức, vận hành bộ máy của các nhà trường trong cả nước hoạt động theo một thể thống nhất.
"Hiện tại, các trường học trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong đó có Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương vẫn đang trong quá trình thực hiện sắp xếp, những yếu tố khó khăn phát sinh chúng tôi cũng đã hình dung trước. Tất nhiên, bất cứ mô hình nào cũng vậy, lúc mới bắt đầu thì cũng sẽ gặp phải những trở ngại, rào cản nhất định, vướng đến đâu mình tháo gỡ đến đó thì tôi tin rằng tương lai tất cả sẽ hoạt động trơn tru.
Việc tổ chức nhà trường theo mô hình trường chính và các phân hiệu, điểm trường lẻ nếu được đưa vào áp dụng đối với chúng tôi là mới nhưng thực tế mô hình này ở các trường vùng núi của Nghệ An đã thực hiện từ lâu và cho thấy hiệu quả. Điều quan trọng là khi tất cả các trường trong cả nước được áp dụng mô hình này thì hiệu quả của việc tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối dư thừa sẽ thấy rõ nhất", thầy Hồ Tuấn Anh nói.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương cũng nhận định rằng, việc bố trí, phân cấp, phân quyền đối với lãnh đạo tại trường chính và phân hiệu, điểm trường lẻ tại dự thảo cũng đã nêu rõ các điểm quan trọng để các trường thực hiện. Tuy nhiên, việc quản trị theo mô hình này phụ thuộc rất lớn vào điều kiện của từng địa phương.
Qua đó, thầy Hồ Tuấn Anh gợi mở, nếu áp dụng mô hình này vào thực tế thì cơ quan quản lý cũng nên có sự đánh giá thường xuyên để điều chỉnh theo hướng thêm hoặc bỏ một số quy định chưa hợp lý.
"Trên thực tế, có những địa phương có điều kiện thuận lợi, khoảng cách giữa trường chính và điểm trường lẻ không quá xa nhưng có những nơi, sau khi sáp nhập thì sẽ có rất nhiều điểm trường lẻ và mỗi điểm lại ở cách xa nhau, từ đó cách quản trị, điều hành cũng cần phải linh hoạt để phù hợp với yêu cầu của các địa phương.
Vấn đề đặt ra ở đây là, với mô hình mới như vậy thì việc nâng cao hiệu quả quản trị giữa điểm trường chính với các phân hiệu hay điểm trường lẻ sẽ được thực hiện ra sao, việc đánh giá đội ngũ cán bộ viên chức thực hiện như thế nào cũng cần sớm được cơ quan quản lý có thêm hướng dẫn cụ thể", Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương nhấn mạnh.
Qua đó, nêu lên một số góp ý, thầy Hồ Tuấn Anh cho rằng, khi các trường hoạt động theo mô hình mới với quy mô lớn hơn thì các cơ quan quản lý cũng nên giao thêm thẩm quyền xử lý công việc cho các hiệu trưởng, phó hiệu trưởng để nâng cao năng lực quản lý. Khi có thêm thẩm quyền thì các công việc đột xuất xảy ra ở các phân hiệu hoặc điểm trường lẻ cũng sẽ được giải quyết nhanh hơn mà không phải mất thêm thời gian đi xin ý kiến cấp trên.
"Tôi nghĩ rằng, bước đầu vận hành theo mô hình mới chắc chắn sẽ xuất hiện những "khoảng trống" trong quản lý giữa trường chính với các phân hiệu hay điểm trường lẻ. Qua đó tôi hy vọng rằng, quá trình lựa chọn những con người làm quản lý trường học sẽ chọn được người đủ tâm, đủ tầm để từng bước tháo gỡ những vướng mắc, đưa bộ máy các nhà trường hoạt động hiệu quả trơn tru.
Về lâu về dài, cơ quan quản lý cũng nên có sự nắm bắt, điều chỉnh phù hợp các quy định để tăng cường hơn nữa hoạt động của bộ máy và không làm ảnh hưởng, gián đoạn đến hoạt động dạy và học", thầy Hồ Tuấn Anh bày tỏ.
Cùng quan điểm về nội dung này, thầy Cao Đức Khoa – Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở Nguyễn Du (phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, việc cần thiết phải ban hành công văn hướng dẫn cụ thể để các trường học sau khi sắp xếp có khuôn mẫu để thực hiện, hạn chế chồng chéo và phát sinh vướng mắc.
Qua đó, lãnh đạo Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du cho rằng, trường lớp sau khi sắp xếp sẽ có quy mô lớn hơn, từ đó để thực hiện công tác quản lý, quản trị và điều hành được hiệu quả thì việc tổ chức, sắp xếp theo mô hình trường chính và phân hiệu, điểm trường là điều cần thiết và hoàn toàn hợp lý.
Tuy nhiên, điều kiện thực tế của mỗi địa phương là khác nhau, nên trong quá trình vận hành theo mô hình này thì cần để các nhà trường có sự điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với yêu cầu hoạt động. Mục đích cuối cùng vẫn là làm sao để có thể đảm bảo quyền lợi người học là trên hết.
"Để làm được điều này thì hiệu trưởng là người quản trị nhà trường phải có tầm nhìn rộng hơn, bao quát hơn và có tính chủ động trong việc phân quyền cho cấp dưới.
Trong dự thảo cũng đề cập đến trách nhiệm của hiệu trưởng và việc quản lý, điều hành tại trường chính và các phân hiệu, điểm trường, đó là những yêu cầu cần thiết. Tuy nhiên, tôi cho rằng, tùy theo điều kiện thực tế thì cũng nên trao thêm quyền cho hiệu trưởng trong việc xử lý vướng mắc và tình huống phát sinh.
Quan trọng là trong các văn bản hướng dẫn cũng cần bổ sung thêm việc phân cấp, trao quyền với các đầu mối tại phân hiệu hoặc các điểm trường như thế nào? Nếu có tình huống phát sinh đột xuất cần sự có mặt của hiệu trưởng nhưng không có hiệu trưởng ở đó thì xử lý ra sao?
Ngoài ra, để bộ máy trường học hoạt động hiệu quả và có tính liên thông giữa trường chính với các phân hiệu, điểm trường lẻ thì cần xây dựng và chú trọng khâu chuyển đổi số. Thông qua đó, bản thân mỗi hiệu trưởng cũng cần đưa ra những phương án để phát huy tối đa thế mạnh của chuyển đổi số.
Trên thực tế cho thấy, với những trường học nào có nhiều phân hiệu hay điểm trường lẻ, việc chuyển đổi số được áp dụng triệt để thì quá trình xử lý công việc cũng hiệu quả hơn rất nhiều", thầy Cao Đức Khoa nhấn mạnh.
Kinh nghiệm từ trường học đang thực hiện mô hình trường chính và các điểm trường lẻ
Theo thầy Nguyễn Duy Linh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học 1 Môn Sơn (xã Môn Sơn, tỉnh Nghệ An), việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành dự thảo công văn hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập sau sắp xếp thời điểm này là cần thiết. Lãnh đạo trường học này cũng bày tỏ mong muốn văn bản sớm ban hành chính thức để các trường trong cả nước có căn cứ thực hiện trong năm học mới.
Theo đánh giá của lãnh đạo Trường Tiểu học Môn Sơn, việc tổ chức theo mô hình một cơ sở giáo dục theo mô hình có một Hiệu trưởng, một bộ máy quản trị với trường chính, phân hiệu và các điểm trường vừa tạo sự thống nhất trong quản trị, đồng thời giảm bớt các đầu mối không cần thiết, giảm tải đáng kể thời gian khi thực hiện các thủ tục hành chính.
"Trên thực tế, nhiều trường học ở miền núi như Trường Tiểu học 1 Môn Sơn đã thực hiện mô hình gồm trường chính và các điểm trường lẻ từ rất lâu. Vì thế, tôi thấy việc tổ chức để bộ máy hoạt động hiệu quả thông suốt với mô hình này cũng không quá khó.
Vấn đề khó khăn chỉ xảy ra nếu tại địa phương đó điều kiện khoa học kỹ thuật chưa phát triển, công việc không giải quyết được trên nền tảng số thì hiệu quả mới không cao. Còn nếu trường học nào tận dụng tốt thế mạnh của chuyển đổi số thì công việc cũng không quá vất vả.
Theo kinh nghiệm, chúng tôi vẫn có những cuộc họp trực tiếp giữa trường chính và các điểm trường lẻ nhưng là với những cuộc họp đột xuất hoặc cực kỳ quan trọng. Còn các nội dung trao đổi thông thường thì sẽ trao đổi qua điện thoại, zalo với các đầu mối phụ trách điểm trường. Định kỳ hàng tuần, hàng tháng chúng tôi đều gửi kế hoạch đến các đầu mối phụ trách điểm trường để họ nắm bắt. Đầu mối phụ trách điểm trường chỉ cần giáo viên là đảng viên, không nhất thiết phải bố trí tổ văn phòng ở các điểm trường đó, thế nhưng công việc vẫn rất trôi chảy.
Vì thế tôi thấy rằng, điểm mạnh lớn nhất của mô hình này nếu được áp dụng chung cho tất cả các trường trong cả nước đó chính là việc tinh giản được các đầu mối, hệ thống trường học hoạt động theo thể thống nhất mà không phải thành lập ban giám hiệu, tổ văn phòng hoặc các tổ độc lập tại các phân hiệu hoặc điểm trường. Việc này sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí để chi trả cho các đầu mối không cần thiết mà hiệu quả công việc vẫn đảm bảo", thầy Nguyễn Duy Linh bày tỏ.
