Điều 11 dự thảo Thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên có nêu một số điều kiện về kinh phí.
Xem chi tiết Dự thảo Thông tư TẠI ĐÂY.
Một số ý kiến đề xuất, cần bổ sung thêm quy định cụ thể đối với hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường nhưng được triển khai trên cơ sở nhu cầu đăng ký của người học và sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, cơ sở giáo dục được thực hiện thu, quản lý và sử dụng kinh phí theo quy định của cơ quan có thẩm quyền hoặc theo nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh/thành phố, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định của pháp luật.
Nếu các hoạt động được triển khai thông qua sự phối hợp với các đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục, nhà trường được thực hiện việc thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác đã được phê duyệt theo quy định hiện hành.
Có hành lang pháp lý rõ ràng về tài chính, các nhà trường sẽ "mạnh dạn" triển khai
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương (Hà Nội) cho rằng, đề xuất nêu trên là phù hợp với thực tiễn tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường hiện nay, đồng thời đáp ứng yêu cầu triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Thực tế cho thấy, nhiều hoạt động giáo dục tăng cường như ngoại ngữ, giáo dục STEM, kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo hay các chương trình có yếu tố quốc tế đang trở thành nhu cầu chính đáng của một bộ phận học sinh và phụ huynh. Để tổ chức hiệu quả các hoạt động này, nhiều cơ sở giáo dục có nhu cầu hợp tác với các đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục có chuyên môn, kinh nghiệm và nguồn lực phù hợp.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, các nhà trường vẫn gặp không ít khó khăn do chưa có quy định thống nhất về cơ chế tài chính, đặc biệt là việc thu, quản lý, sử dụng kinh phí cũng như cơ chế thu hộ, chi hộ đối với các chương trình này. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều cơ sở giáo dục còn lúng túng khi triển khai, mặc dù các chương trình nhận được sự đồng thuận của phụ huynh và mang lại giá trị thiết thực cho học sinh.
"Nếu quy định được ban hành với các nguyên tắc rõ ràng, minh bạch và đúng thẩm quyền, tôi cho rằng sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn để các nhà trường yên tâm tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học theo đúng quy định. Đồng thời, các địa phương cũng sẽ có cơ sở thống nhất trong việc hướng dẫn thực hiện, hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau. Tuy nhiên, theo tôi, cùng với việc bổ sung quy định, cần có hướng dẫn cụ thể về quy trình lựa chọn đối tác, nội dung hợp tác, quản lý tài chính, công khai thông tin và cơ chế giám sát để việc triển khai vừa thuận lợi, vừa bảo đảm đúng quy định của pháp luật", cô Vân Hồng nhấn mạnh.
Theo cô, việc bổ sung quy định về thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác sẽ mang lại nhiều thuận lợi cho nhà trường trong quá trình triển khai, đồng thời nâng cao tính minh bạch, bảo đảm trách nhiệm của các bên và tạo sự yên tâm cho phụ huynh.
Cô Hồng lý giải, điểm tích cực nhất của đề xuất quy định này là xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình tổ chức chương trình giáo dục tăng cường. Khi cơ chế thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác được quy định cụ thể, nhà trường sẽ có căn cứ pháp lý rõ ràng để thực hiện các nhiệm vụ được giao, thay vì phải vận dụng các quy định khác nhau như trước. Điều đó giúp giảm áp lực trong công tác quản lý tài chính và hạn chế những băn khoăn phát sinh trong quá trình triển khai.
Ở góc độ quản trị nhà trường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương cho rằng, minh bạch luôn là yếu tố quan trọng nhất. Nếu mọi khoản thu, nội dung chương trình, đơn vị phối hợp, mức kinh phí, phương thức sử dụng kinh phí và trách nhiệm của các bên đều được công khai theo đúng quy định thì phụ huynh sẽ có đầy đủ thông tin để lựa chọn trên tinh thần tự nguyện. Bên cạnh đó, quy định cũng góp phần phân định rõ trách nhiệm giữa nhà trường và đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục. Nhà trường chịu trách nhiệm về việc lựa chọn, giám sát chất lượng chương trình và bảo đảm quyền lợi của học sinh; đơn vị phối hợp chịu trách nhiệm về chất lượng chuyên môn theo nội dung đã cam kết. Khi trách nhiệm được quy định rõ, việc phối hợp sẽ hiệu quả và tạo được sự tin tưởng của phụ huynh cũng như xã hội.
Tuy nhiên, cô Hồng nhấn mạnh, trong quá trình thực hiện cần đặc biệt bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, không tạo áp lực đối với học sinh và phụ huynh, đồng thời không để các hoạt động tăng cường làm ảnh hưởng đến việc thực hiện đầy đủ chương trình giáo dục chính khóa.
"Nghị quyết số 71-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu rất rõ về việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó năng lực số và trí tuệ nhân tạo là những năng lực quan trọng của công dân trong tương lai. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngoài chương trình giáo dục chính khóa, các hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động theo nhu cầu người học sẽ có vai trò hỗ trợ rất tích cực.
Theo tôi, muốn các chương trình này được triển khai rộng rãi và bền vững thì cần có hành lang pháp lý rõ ràng cùng cơ chế tài chính phù hợp. Khi các quy định được hoàn thiện, nhà trường sẽ mạnh dạn hơn trong việc huy động các nguồn lực xã hội, hợp tác với những đơn vị có uy tín để đưa đến cho học sinh những chương trình cập nhật, thiết thực và phù hợp với yêu cầu phát triển của thời đại. Đặc biệt, đối với các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, lập trình, dữ liệu số hay ngoại ngữ, việc hợp tác với các tổ chức có chuyên môn sẽ giúp học sinh được tiếp cận sớm với tri thức mới mà nhiều trường công lập hiện còn gặp khó khăn nếu chỉ dựa vào nguồn lực sẵn có.
Tuy nhiên, theo tôi, mục tiêu cuối cùng không phải là tổ chức được nhiều chương trình, mà là tạo cơ hội học tập chất lượng cho học sinh trên cơ sở công bằng, phù hợp điều kiện thực tế của từng địa phương và từng gia đình.
Vì vậy, cùng với cơ chế tài chính, cần tiếp tục quan tâm đến việc kiểm định chất lượng chương trình, lựa chọn đối tác đủ năng lực, công khai thông tin và có chính sách hỗ trợ đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn để mọi học sinh đều có cơ hội tiếp cận các nội dung giáo dục mới, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu đổi mới giáo dục trong giai đoạn tới", cô Hồng nhìn nhận thêm.
Hành lang pháp lý thống nhất giúp giảm rủi ro trong quản lý tài chính trường học
Cùng trao đổi, thầy Hồ Tuấn Anh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương (Nghệ An) cũng bày tỏ sự đồng tình và ủng hộ đề xuất bổ sung quy định cụ thể hơn về cơ chế thu, quản lý, sử dụng kinh phí đối với các hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Theo thầy, đây là một hành lang pháp lý rất quan trọng, tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục triển khai đúng quy định của pháp luật, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc mà nhà trường gặp phải trong thực tiễn.
Thầy Tuấn Anh lý giải, hiện nay, nhiều hoạt động giáo dục tăng cường, theo nhu cầu người học được tổ chức thông qua sự phối hợp giữa nhà trường với các đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục có đủ năng lực chuyên môn. Tuy nhiên, nếu chưa có quy định cụ thể về cơ chế thu, quản lý, sử dụng kinh phí cũng như việc thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác thì các trường sẽ rất khó triển khai một cách thống nhất. Mỗi địa phương, mỗi đơn vị có thể hiểu và áp dụng theo một cách khác nhau, dẫn đến những lúng túng trong quá trình thực hiện.
"Đối với người làm công tác quản lý trường học, điều quan trọng nhất là có một hành lang pháp lý rõ ràng. Khi các quy định được cụ thể hóa, hiệu trưởng sẽ yên tâm hơn trong quá trình tổ chức thực hiện, hạn chế tối đa những sai sót, nhất là đối với các vấn đề liên quan đến tài chính - lĩnh vực luôn nhận được sự quan tâm, giám sát của phụ huynh và xã hội.
Tôi cũng đánh giá cao việc đề xuất dự thảo thông tư hướng đến bảo đảm tính công khai, minh bạch. Khi cơ chế thu, chi được quy định rõ, phụ huynh sẽ biết con em mình được thụ hưởng những nội dung giáo dục nào, khoản kinh phí nào thuộc trách nhiệm của người học và khoản nào do ngân sách hoặc các nguồn khác bảo đảm. Sự minh bạch này không chỉ tạo sự đồng thuận của phụ huynh mà còn góp phần nâng cao niềm tin của xã hội đối với nhà trường.
Bên cạnh đó, tôi cho rằng việc lựa chọn các đơn vị phối hợp cũng cần được quản lý chặt chẽ. Chỉ những đơn vị đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, đánh giá đủ năng lực chuyên môn, nghiệp vụ mới nên được tham gia triển khai các chương trình giáo dục tăng cường trong trường học. Cách làm này vừa bảo đảm tính minh bạch về tài chính, vừa kiểm soát được chất lượng chuyên môn, giúp phụ huynh yên tâm khi cho con tham gia các chương trình", thầy Tuấn Anh nhấn mạnh.
Cũng theo thầy Tuấn Anh, về phía người học, khi có đầy đủ hành lang pháp lý và cơ chế triển khai thống nhất, các em sẽ có thêm cơ hội tiếp cận nhiều chương trình giáo dục chất lượng ngay tại trường học như giáo dục STEM, ngoại ngữ, kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo, nghệ thuật và các lĩnh vực phát triển năng lực khác. So với việc học tại các cơ sở bên ngoài, việc triển khai ngay trong nhà trường sẽ giúp bảo đảm công tác quản lý học sinh, kiểm soát chất lượng chương trình, đồng thời chi phí cũng phù hợp hơn.
Một hiệu trưởng trường trung học cơ sở tại Hà Nội đánh giá, đề xuất bổ sung quy định về cơ chế thu, quản lý, sử dụng kinh phí và thu hộ, chi hộ đối với các hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là phù hợp với thực tiễn, phản ánh đúng những vướng mắc mà nhiều cơ sở giáo dục đang gặp phải trong quá trình triển khai.
Theo vị này, việc quy định rõ cơ chế tài chính sẽ giúp phân định trách nhiệm giữa nhà trường và đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục, từ đó giảm áp lực cho các cơ sở giáo dục, đồng thời giúp hiệu trưởng yên tâm hơn khi tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường, theo nhu cầu người học. Quan trọng hơn, đây sẽ là hành lang pháp lý để các trường thực hiện thống nhất, hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau hoặc phát sinh rủi ro trong quản lý tài chính.
Vị hiệu trưởng cũng cho rằng, khi cơ chế được quy định cụ thể, các hoạt động giáo dục tăng cường sẽ có điều kiện triển khai thuận lợi hơn, tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp cận các chương trình về ngoại ngữ, STEM, kỹ năng số, nghệ thuật và nhiều nội dung phát triển năng lực khác ngay tại trường học. Điều này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của học sinh và phụ huynh.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ tăng tính công khai, minh bạch trong các khoản thu, chi, giúp phụ huynh hiểu rõ quyền lợi của con em mình cũng như các khoản kinh phí phải đóng góp. Theo vị hiệu trưởng, càng có quy định và hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý thì các cơ sở giáo dục càng thuận lợi trong tổ chức thực hiện, bảo đảm đúng quy định của pháp luật và an toàn trong công tác quản lý tài chính.
"Nếu có quy định cụ thể hơn về cơ chế tài chính, các cơ sở giáo dục trên cả nước sẽ có căn cứ pháp lý thống nhất để triển khai. Điều này không chỉ giúp hiệu trưởng yên tâm thực hiện đúng quy định của pháp luật mà còn tạo sự công khai, minh bạch, an toàn về tài chính và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của học sinh", vị hiệu trưởng này nhìn nhận.
