Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành Nghị quyết số 238/NQ-HĐBCQG xác nhận 500 ông, bà đã trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI có đủ tư cách đại biểu Quốc hội theo quy định của pháp luật. Trong đó, có nhiều đại biểu Quốc hội là chuyên gia, cán bộ, nhà giáo hiện đang công tác trong lĩnh vực giáo dục.
Một trong số đó là Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân (sinh năm 1978) - Ủy viên Chi bộ 8, Phó Trưởng khoa, Khoa Nông nghiệp - Tài nguyên thiên nhiên; Trưởng Bộ môn Phát triển nông thôn - Nông nghiệp bền vững, Trường Đại học An Giang, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh.
Từ giảng đường đến thực tiễn: Động lực bước vào nghị trường
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân bày tỏ: “Tôi vô cùng biết ơn sự tín nhiệm của tập thể giảng viên nhà trường cũng như cử tri tại địa phương nơi tôi công tác và tham gia vận động bầu cử. Trước đây, tôi chưa từng suy nghĩ sẽ tham gia ứng cử, càng không nghĩ bản thân có thể trở thành đại biểu Quốc hội. Tuy nhiên, sau nhiều năm gắn bó với giảng đường và thực tiễn địa phương, tôi càng thấy rõ ràng hơn trách nhiệm của bản thân đối với xã hội.
Trong suốt hơn 25 năm công tác trong ngành giáo dục, giảng dạy tại Khoa Nông nghiệp - Tài nguyên thiên nhiên và phụ trách Bộ môn Phát triển nông thôn - nông nghiệp bền vững, tôi có nhiều cơ hội trao đổi với sinh viên, cựu sinh viên; được đi thực tế, làm việc với người dân. Qua những câu chuyện của người học, bà con, tôi nhận ra đây là nguồn tư liệu quý giá từ thực tiễn.
Những hiểu biết đó không nên chỉ dừng lại ở nghiên cứu cá nhân mà cần được chia sẻ, đóng góp để có thể đi vào chính sách, qua đó hỗ trợ thiết thực hơn cho địa phương và người dân. Đó cũng chính là động lực thôi thúc tôi tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội”.
Đặc biệt, Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân cho biết, tâm tư của sinh viên là yếu tố tác động mạnh mẽ đến quyết định ứng cử của cô.
Dù ngành nông nghiệp còn nhiều vất vả, tuy vậy, vẫn có một bộ phận sinh viên dành tình yêu sâu sắc cho lĩnh vực này và mong muốn gắn bó lâu dài với quê hương, nhất là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long - nơi giữ vai trò quan trọng trong sản xuất lương thực của cả nước.
“Các em hiểu rõ những khó khăn, vất vả của ngành nông nghiệp, nhưng vẫn lựa chọn theo đuổi, mong muốn ở lại đóng góp cho quê hương. Chính tình yêu nghề, sự tâm huyết đó khiến tôi đồng cảm và trăn trở. Tôi mong muốn có thể đồng hành cùng sinh viên và những người trẻ, góp phần tìm ra những giải pháp thiết thực nhằm phát triển nông nghiệp bền vững, đồng thời tạo điều kiện để các bạn yên tâm gắn bó, đóng góp cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và nền nông nghiệp Việt Nam nói chung” - cô Vân bộc bạch.
Nói thêm về cơ duyên lựa chọn lĩnh vực nông nghiệp và gắn bó với nghề giáo, Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân cho hay, cô sinh ra và lớn lên ở vùng nông thôn, sớm gắn bó với ruộng đồng nên quyết định theo học ngành trồng trọt tại Trường Đại học Cần Thơ (nay là Đại học Cần Thơ).
Sau khi tốt nghiệp năm 2001, đúng thời điểm Trường Đại học An Giang tuyển dụng nhân sự, cô quyết định ứng tuyển với mong muốn đóng góp tri thức, truyền thụ kiến thức cho các thế hệ sinh viên. Từ đó, cô tiếp tục hành trình học tập, nghiên cứu chuyên sâu về phát triển nông thôn.
Chia sẻ về trách nhiệm trên cương vị đại biểu Quốc hội, Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân khẳng định, bản thân ý thức rõ vai trò trong việc lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến, kiến nghị của cử tri. Điều quan trọng là làm sao có thể tiếp nhận đầy đủ những tâm tư, nguyện vọng của người dân từ đó chuyển tải các kiến nghị chính đáng đến đúng cơ quan có thẩm quyền. Những ý kiến đó cần được tổng hợp một cách có cơ sở, dựa trên căn cứ khoa học và gắn với thực tiễn để thực sự có ý nghĩa khi tham gia vào quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là tâm nguyện của cô trong quá trình thực hiện vai trò đại biểu Quốc hội.
“Hiện tại, tôi quan tâm đến các chính sách nhằm tăng cường liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ nông sản. Thực tế thời gian qua cho thấy nhiều sản phẩm nông nghiệp gặp khó khăn khi đến khâu tiêu thụ, giá cả không ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân. Do đó, cần có cơ chế, chính sách thu hút doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất - tiêu thụ, qua đó hình thành các chuỗi liên kết bền vững.
Đồng thời, việc chuyển giao khoa học, công nghệ phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương là yếu tố rất quan trọng để nâng cao giá trị nông sản. Cần thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào toàn bộ chuỗi, từ sản xuất đến chế biến, nhằm gia tăng giá trị và giảm thiểu tác động từ các yếu tố biến đổi bên ngoài” - cô Vân chia sẻ.
Mong muốn góp phần kết nối chặt chẽ hơn giữa cơ sở giáo dục và địa phương
Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân cho biết, cô đặc biệt quan tâm đến việc phát huy tiềm năng của lực lượng lao động trẻ ở nông thôn. Theo cô, cần có các chính sách đào tạo phù hợp, nhất là đào tạo nghề ngắn hạn, nhằm giúp người trẻ có cơ hội việc làm tại địa phương và có thể ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.
Nữ giảng viên phân tích: “Việc thiết kế các chương trình đào tạo linh hoạt, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số trong nông nghiệp đóng vai trò quan trọng, nhưng để phát huy hiệu quả, cần xuất phát từ nhu cầu thực tế. Đào tạo nghề chỉ thực sự thiết thực khi có sự liên kết chặt chẽ giữa địa phương, cơ sở đào tạo và người học.
Trong đó, địa phương đóng vai trò xác định nhu cầu, kết nối với cơ sở đào tạo; còn cơ sở đào tạo cần nghiên cứu kỹ đối tượng người học để xây dựng chương trình phù hợp về nội dung, phương pháp giảng dạy cũng như thời gian học. Chương trình đào tạo phải sát với thực tiễn, giúp người học có thể hiểu, thực hành và áp dụng ngay vào sản xuất”.
Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân chỉ ra, với cách tiếp cận này, lao động nông thôn có thể ứng dụng kiến thức vào phát triển sản xuất quy mô nhỏ hoặc khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp. Đối với người trẻ, đây cũng là cơ hội để bắt đầu các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện của nông hộ.
Trong thời gian qua, một số mô hình đào tạo đã cho thấy hiệu quả như trồng nấm rơm hay phát triển cây dược liệu nhưng để các chương trình này được nhân rộng và bền vững, cần tăng cường hơn nữa sự gắn kết giữa địa phương và cơ sở đào tạo nhằm hiểu rõ nhu cầu cũng như đặc điểm của người học.
Ngoài ra, cô Vân cho rằng, cần đẩy mạnh các chương trình đào tạo tại chỗ gắn với dịch vụ và du lịch nông thôn. Kết hợp giữa nông nghiệp và du lịch là hướng đi nhiều tiềm năng, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp xanh, du lịch sinh thái và du lịch tâm linh hiện nay. Để phát huy hiệu quả loại hình này, yếu tố then chốt vẫn là nguồn nhân lực.
“Người lao động, đặc biệt là các bạn trẻ, cần hiểu rõ thế mạnh của bản thân cũng như đặc trưng của địa phương để có thể chuyển hóa các giá trị nông nghiệp thành sản phẩm du lịch đặc sắc. Việc phát triển du lịch nông thôn không thể chỉ dừng lại ở những mô hình đơn lẻ, mà cần có sự liên kết để tạo thành điểm đến hấp dẫn, có bản sắc riêng. Nếu các sản phẩm thiếu sự khác biệt hoặc không có tính kết nối, sẽ khó thu hút và giữ chân du khách.
Ví dụ tại An Giang, khu vực Thất Sơn - Bảy Núi có nhiều thế mạnh để phát triển du lịch gắn với nông nghiệp. Các sản phẩm đặc trưng như cây thốt nốt, dược liệu dưới tán rừng hay các mô hình sản xuất nông nghiệp đặc thù hoàn toàn có thể kết hợp để hình thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm.
Việc xây dựng một hệ sinh thái kết hợp giữa nông nghiệp và du lịch sẽ mở ra nhiều cơ hội việc làm tại chỗ, tạo điều kiện để người trẻ quay về quê hương khởi nghiệp, phát triển sinh kế. Khi niềm đam mê của người trẻ được đặt trong một môi trường có sẵn tiềm lực và cơ hội phù hợp, họ hoàn toàn có thể hiện thực hóa mong muốn cống hiến, góp phần phát triển kinh tế địa phương một cách bền vững” - cô Vân bày tỏ.
Cũng theo vị đại biểu Quốc hội này, việc thúc đẩy kết nối giữa địa phương với các cơ sở đào tạo và nhà khoa học là yếu tố then chốt trong phát triển nông nghiệp bền vững.
Nghiên cứu khoa học cần bắt nguồn từ nhu cầu thực tiễn của địa phương. Khi có kết quả, các nghiên cứu này phải được chuyển giao hiệu quả đến người dân để giải quyết những vấn đề cụ thể trong sản xuất.
“Ở vai trò vừa là nhà khoa học, vừa là đại biểu Quốc hội, tôi mong muốn thông qua các chuyến đi thực tế để hiểu rõ bối cảnh địa phương, lắng nghe nguyện vọng của người dân. Từ đó, trong khả năng của mình, tôi sẽ kết nối với các cơ sở đào tạo, các nhà khoa học để cùng tham gia hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn.
Sự kết nối này không chỉ dừng ở cơ chế, mà cần được xây dựng trên nền tảng mối quan hệ gần gũi, tin cậy giữa nhà khoa học và địa phương. Khi địa phương hoặc người dân có nhu cầu, họ có thể chủ động liên hệ một cách thuận tiện, kịp thời, không bị rào cản bởi thủ tục, hướng tới sự phối hợp thân thiện, hiệu quả” - cô Vân bày tỏ.
Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân khẳng định, việc duy trì kết nối cần được thực hiện thường xuyên và lâu dài, thông qua các hoạt động thực tế tại địa phương. Dù không phải lúc nào cũng hình thành ngay lập tức đề tài nghiên cứu hay giải pháp cụ thể, nhưng quá trình này sẽ giúp xây dựng sự gắn kết, từ đó tạo nền tảng cho những hợp tác hiệu quả hơn trong tương lai.
Phát triển nông nghiệp bền vững là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, tâm huyết và đồng hành liên tục với người dân. Khi từng vấn đề được tháo gỡ, dù nhỏ, cũng sẽ góp phần tạo nên những chuyển biến tích cực hơn cho địa phương.
Quá trình công tác của Tiến sĩ Phạm Huỳnh Thanh Vân như sau:
6/2001-8/2004: Giảng viên, công tác tại Trường Đại học An Giang.
9/2004-10/2006: Học cao học tại Đại học Nông nghiệp Hoàng gia Anh, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland.
11/2006-8/2016: Phó Trưởng Bộ môn Đất - Quản lý Tài nguyên thiên nhiên, Trưởng Bộ môn Phát triển nông thôn - Quản lý tài nguyên thiên nhiên, Trường Đại học An Giang.
9/2016-02/2020: Nghiên cứu sinh chuyên ngành Nghiên cứu phát triển tại Đại học Andalas, Indonesia.
3/2020-11/2024: Phó Trưởng Bộ môn Phát triển nông thôn - Quản lý tài nguyên thiên nhiên, Trường Đại học An Giang, Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh.
12/2024-01/2026: Phó Trưởng khoa Khoa Nông nghiệp - Tài nguyên thiên nhiên (kiêm Trưởng Bộ môn Phát triển nông thôn - Nông nghiệp bền vững từ tháng 12/2025), Trường Đại học An Giang, Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh. Chi uỷ viên Chi bộ 8.
