Hợp tác công tư, liên kết dạy ngoại ngữ (tiếng Anh) được xem là một giải pháp hữu hiệu thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, các đề án của Chính phủ về khuyến khích xã hội hóa, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là tăng cường dạy và học tiếng Anh, khi nguồn lực nhà nước chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu.
Xã hội hóa - một trong những giải pháp huy động nguồn lực nâng chất lượng giáo dục
Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, đạt kết quả bước đầu về nâng cao năng lực công nghệ, trí tuệ nhân tạo và năng lực tiếng Anh ở bậc phổ thông.
Theo đó, tăng cường việc dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và dạy ngôn ngữ của các nước láng giềng. Nâng chuẩn tiếng Anh cho giáo viên và học sinh các cấp học.
Bên cạnh đó, việc khuyến khích xã hội hóa nguồn lực trong giáo dục cũng đã được thể chế hóa qua Luật Giáo dục, qua các nghị định, đề án của Chính phủ từ nhiều năm qua.
Tại Chương trình tổng thể chương trình giáo dục phổ thông (ban hành kèm Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), có nội dung: “trao quyền chủ động và trách nhiệm cho địa phương, nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sung một số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng giáo dục và điều kiện của địa phương, của nhà trường, góp phần bảo đảm kết nối hoạt động của nhà trường với gia đình, chính quyền và xã hội”.
Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 14/6/2019 quy định: “Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đầu tư, đóng góp trí tuệ, công sức, tài sản cho giáo dục” (tại khoản 1 Điều 98).
Tại khoản 2 Điều 6 Nghị định số 24/2021/NĐ-CP ngày 23/3/2021 quy định việc quản lý trong cơ sở giáo dục mầm non và cơ sở giáo dục phổ thông công lập: “Cơ sở giáo dục được chủ động liên kết với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, các tổ chức, cá nhân và gia đình học sinh để tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện của địa phương theo quy định của pháp luật”.
Công văn số 3818/BGDĐT-GDTH ngày 31/7/2023 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn dạy học ngoại ngữ 1 cấp tiểu học có ghi: “Khuyến khích các cơ sở giáo dục thực hiện xã hội hóa theo tinh thần tự nguyện trong dạy học ngoại ngữ bằng các hình thức linh hoạt, phù hợp với thực tiễn tại địa phương để tăng thời lượng và tạo môi trường đa dạng trong dạy học nâng cao chất lượng môn ngoại ngữ như dạy học ngoại ngữ qua các chủ đề Toán và Khoa học...”.
Theo Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 06/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và tổ chức sinh hoạt hè cho trẻ em, học sinh, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: “Đẩy mạnh xã hội hoá, khuyến khích tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đóng góp, đầu tư nguồn lực cho giáo dục; ban hành văn bản hướng dẫn, chỉ đạo để các cơ sở giáo dục chủ động liên kết với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động giáo dục phù hợp nhằm hỗ trợ việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày bảo đảm chất lượng, hiệu quả, công khai, minh bạch, theo quy định”.
Tại mục III.2 của Công văn 4567/BGDĐT-GDPT ngày 05/8/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối với giáo dục phổ thông năm học 2025-2026, có ghi: “...đẩy mạnh xã hội hoá, khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức cá nhân đóng góp đầu tư nguồn lực cho giáo dục theo quy định của pháp luật”.
Tại Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”: Ở mục V.6.b có nêu: “Khuyến khích xã hội hoá trong đầu tư dạy học tiếng Anh, dạy học bằng tiếng Anh; có chính sách ưu đãi, đề xuất điều chỉnh quy định để các nhà đầu tư có điều kiện tham gia phát triển dạy học tiếng Anh, dạy học bằng tiếng Anh trên địa bàn. Tổ chức tuyên truyền các chủ trương, cơ chế, chính sách thúc đẩy việc dạy học bằng tiếng Anh; biểu dương, khen thưởng các doanh nghiệp, nhà đầu tư tích cực trong việc thực hiện xã hội hoá”.
Trong Quyết định số 2732/QĐ-TTg ngày 16/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035”, định hướng đến năm 2045” đề cập quan điểm tại mục I.1 như sau: “Đối với việc dạy và học ngoại ngữ bằng tiếng Anh, thực hiện theo Quyết định 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ”.
Đồng thời, tại mục III.1.b, nêu rõ một trong những nhiệm vụ và giải pháp là: “Xây dựng hoàn thiện các cơ chế, chính sách đẩy mạnh xã hội hoá, huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân đầu tư nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ; tăng cường hội nhập quốc tế trong việc dạy và học ngoại ngữ”.
Tại Quyết định 3454/QĐ-BGDĐT ngày 17/12/2025 về việc ban hành Kế hoạch năm 2026 tại các đơn vị thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” có ghi: “Tăng cường hợp tác quốc tế, đẩy mạnh xã hội hóa trong nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, dạy học các môn học khác bằng tiếng Anh, tổ chức các hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh”.
Trong đó: “Đẩy mạnh xã hội hóa và phát huy cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trong việc lựa chọn mô hình, giải pháp nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh phù hợp với điều kiện cụ thể”.
Cơ chế, chính sách đã “mở”, song, một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra là phải đảm bảo về mặt số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên, đáp ứng nhu cầu dạy học trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đòi hỏi đội ngũ giáo viên đủ số lượng và được đào tạo bài bản. Và để đạt mục tiêu đến năm 2045, đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, ngành giáo dục cần bổ sung khoảng 22.000 giáo viên đến năm 2030. Cụ thể, theo tính toán của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần bổ sung khoảng 12.000 giáo viên tiếng Anh mầm non, gần 10.000 giáo viên tiểu học, đồng thời bồi dưỡng ít nhất 200.000 giáo viên có khả năng giảng dạy bằng tiếng Anh đến năm 2030. [1]
Từng chia sẻ với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Dương Thúy Hà - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông La (xã An Khánh, Hà Nội) cũng cho biết: “Chủ trương về việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học vẫn đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước. Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở giáo dục công lập hiện nay chưa đủ điều kiện về chương trình, đội ngũ giáo viên, học liệu và hạ tầng công nghệ để có thể tự tổ chức triển khai một cách đồng bộ, hiệu quả.
Trên tinh thần đó, việc hợp tác với các đơn vị tư nhân sẽ tham gia với vai trò là đơn vị hỗ trợ chuyên môn và giải pháp, đồng hành cùng nhà trường trong việc: Tư vấn xây dựng và triển khai chương trình phù hợp định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Hỗ trợ bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, chuyển giao công nghệ; Cung cấp hệ thống học liệu, nền tảng bài giảng số và các ứng dụng AI phục vụ dạy - học, đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số giáo dục...”. [2]
Khuyến khích xã hội hoá - một trong những giải pháp phát triển giáo dục Thủ đô
Tại Hà Nội, việc hợp tác với các trung tâm ngoại ngữ đủ điều kiện, thu hút giáo viên nước ngoài có trình độ tham gia giảng dạy, đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập của cơ sở giáo dục... đã được Ủy ban nhân dân thành phố xác định trở thành một trong những nhiệm vụ, giải pháp từ rất sớm, để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ.
Kế hoạch số 28/KH-UBND ngày 23/01/2019 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về dạy và học ngoại ngữ trong các trường phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2025 (theo Quyết định số 2080/QĐ-TTg ngày 22/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2017-2025) cũng chỉ ra một thực tế:
Hà Nội trong nhiều năm vẫn là một trong những đơn vị dẫn đầu về phong trào dạy và học ngoại ngữ; kết quả qua các kỳ thi đều đứng thứ hạng cao. Tuy nhiên, thành tích mũi nhọn chỉ tập trung ở số ít học sinh; kết quả đại trà môn ngoại ngữ nói chung, môn tiếng Anh nói riêng còn thấp so với các môn học khác.
Ngoài ra, trên thực tế, số giáo viên, học sinh có thể sử dụng tiếng Anh giao tiếp với người bản xứ chủ yếu tập trung ở khu vực nội thành và số lượng còn hạn chế cho dù về bằng cấp, chứng chỉ, đa phần giáo viên đều đạt chuẩn so với quy định.
Theo đó, Kế hoạch số 28/KH-UBND đề cập đến một trong những nhiệm vụ và giải pháp là: “Tạo cơ chế thuận lợi khuyến khích các trường xây dựng, phát triển các hình thức liên kết, hợp tác với các tổ chức, trung tâm ngoại ngữ có giảng viên nước ngoài phù hợp với việc dạy và học ngoại ngữ ở đơn vị; thực hiện các chương trình hợp tác, trao đổi giáo viên, học sinh, giảng viên nước ngoài; tranh thủ sự hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài trong việc bồi dưỡng giáo viên ngoại ngữ, tăng cường trang thiết bị, học liệu dạy học ngoại ngữ với hình thức xã hội hóa nhằm tạo bước đột phá trong việc chủ động hội nhập quốc tế của thành phố”.
Đồng thời, đối với nhiệm vụ và giải pháp Đẩy mạnh xã hội hóa trong dạy và học ngoại ngữ, Kế hoạch này cũng nêu rõ: “Căn cứ tình hình thực tế của địa phương, các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch hợp tác với các trung tâm ngoại ngữ đủ điều kiện, thu hút giáo viên nước ngoài có trình độ tham gia giảng dạy, đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập của cơ sở giáo dục, trên cơ sở thỏa thuận tự nguyện của học sinh, cha mẹ học sinh.
Khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia hỗ trợ, hợp tác, đầu tư, cung cấp các dịch vụ dạy và học ngoại ngữ, đặc biệt là các chương trình dạy và học ngoại ngữ theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin;
Tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức giáo dục trong nước và ngoài nước liên kết hỗ trợ công tác tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; xây dựng các phần mềm học tập, kiểm tra, đánh giá online.
Khuyến khích phát huy cơ chế tự chủ của các cơ sở giáo dục và đào tạo trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ”.
Ngoài ra, Công văn số 3526/SGDĐT ngày 04/9/2025 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục tiểu học năm học 2025-2026 cũng nêu một trong những giải pháp để thực hiện nhiệm vụ tổ chức dạy học tiếng Anh và các ngoại ngữ khác là: “Khuyến khích các cơ sở giáo dục thực hiện xã hội hóa giáo dục theo tinh thần tự nguyện để tăng cường thời lượng dạy học tiếng Anh, xây dựng môi trường học tiếng Anh ngoài lớp học, các sân chơi giao lưu cho học sinh theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo”.
Vừa qua, Hà Nội đã công bố dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, lấy ý kiến đến ngày 12/4/2026.
Tại Báo cáo thuyết minh Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, cũng đã chỉ ra thực trạng giáo dục những năm qua của thành phố: Trong những năm qua mạng lưới trường, lớp ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng, đến năm học 2025-2026 thành phố Hà Nội có 2.921 trường mầm non và phổ thông; với tổng số 70.395 lớp, 2.286.268 học sinh, và 125.771 giáo viên (tăng 43 trường, 20.268 học sinh so với cùng kỳ năm học trước).
Trong đó, về chất lượng giáo dục đại trà: Đối với giáo dục tiểu học, 100% số trường thực hiện dạy học trực tiếp tiếng Anh 4 tiết/tuần, Tin học 1 tiết/tuần, Công nghệ 1 tiết/tuần theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho học sinh lớp 3, 4, 5. 90% số trường có lớp 1, 2 học tự chọn tiếng Anh theo chương trình và sách giáo khoa của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo đó, Quy hoạch cũng xác định mục tiêu: Năm 2026, toàn thành phố có 2.285.000 học sinh, trong đó: mầm non (491.355 học sinh); tiểu học (756.715 học sinh); trung học cơ sở (542.898 học sinh); trung học phổ thông (314.608 học sinh).
Đến năm 2030, toàn thành phố có khoảng 2.510.561 học sinh, trong đó: mầm non (781.035 học sinh); tiểu học (832.154 học sinh); trung học cơ sở (654.023 học sinh); trung học phổ thông (305.567 học sinh).
Đến năm 2045, toàn thành phố có khoảng 3.029.000 học sinh, trong đó: mầm non (743.835 học sinh); tiểu học (885.509 học sinh); trung học cơ sở (732.575 học sinh); trung học phổ thông (468.795 học sinh).
Đến năm 2050, toàn thành phố có khoảng 3.146.919 học sinh, trong đó: mầm non (829.785 học sinh); tiểu học (960.611 học sinh); trung học cơ sở (792.602 học sinh); trung học phổ thông (563.921 học sinh).
Một trong số những phương án phát triển đối với mạng lưới cơ sở giáo dục - đào tạo mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục chuyên biệt, cũng được xác định là: Khuyến khích xã hội hoá giáo dục để huy động thêm nguồn lực của nhân dân trong việc phát triển sự nghiệp giáo dục của Thủ đô.
Quy hoạch cũng đã chỉ ra các giải pháp chung để thực hiện mục tiêu đã đề ra, trong đó, có thể kể đến một số giải pháp liên quan đến khuyến khích xã hội hóa và đẩy mạnh dạy học ngoại ngữ như sau:
Xây dựng cơ chế ưu đãi, thu hút tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo; nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học, bậc học. Có cơ chế huy động nguồn lực phát triển các loại hình liên kết giáo dục, đào tạo trong nước - quốc tế.
Nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lý giáo dục; hội nhập quốc tế trong giáo dục và đào tạo.
Đẩy mạnh dạy học song ngữ trong các cơ sở giáo dục đào tạo đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế về giáo dục và đào tạo.
Nghiên cứu giải pháp đẩy mạnh giao quyền tự chủ đối với các cơ sở giáo dục phổ thông vì mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân...
Tại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), cũng có nhiều nội dung liên quan đến phát triển giáo dục và đào tạo; trong đó, dự kiến trao thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố trong việc quyết định nhiều nội dung, thể hiện tính chủ động trong phát triển giáo dục, đào tạo Thủ đô, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Để làm được điều đó, nâng cao chất lượng giáo viên là điều không thể thiếu.
Các chuyên gia, nhà giáo cho rằng, đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là cần thiết nhưng thực tế cũng đặt ra nhiều thách thức, trong đó có việc thiếu giáo viên và chất lượng giáo viên tiếng Anh cũng là một vấn đề cần quan tâm.
Trước thách thức trên, việc đẩy mạnh xã hội hóa, liên kết với các trung tâm tiếng Anh có năng lực được xem là một trong những giải pháp hữu hiệu. Theo đó, nếu các đơn vị liên kết có chức năng, nhiệm vụ, được quản lý chặt chẽ theo thẩm quyền của các cấp, nội dung đáp ứng yêu cầu đặt ra, thì đây chính là lực lượng đồng hành cùng nhà trường, ngành giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục, nhu cầu học tập của học sinh. Đồng thời, điều này cũng thể hiện rõ việc thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://tienphong.vn/hien-ke-khac-phuc-thieu-giao-vien-tieng-anh-post1798838.tpo
[2] https://giaoduc.net.vn/lam-sao-de-khac-phuc-bat-cap-trong-trien-khai-cac-chuong-trinh-lien-ket-post257213.gd
