Theo văn bản số 523/TB-VPCP ngày 13/10/2026 thông báo Kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp về tiến độ sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông; tình hình, tiến độ triển khai xây dựng và vận hành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới: Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả sắp xếp và vận hành các cơ sở giáo dục trên địa bàn; trong đó rà soát toàn bộ cơ sở giáo dục quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, nhiều điểm trường, địa bàn rộng, nhất là đối với 114 cơ sở có trên 100 lớp; kịp thời điều chỉnh phù hợp đối với những cơ sở vượt khả năng quản trị, ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn hoặc quyền học tập của học sinh; hoàn thành trong tháng 10 năm 2026.
Tại tỉnh Khánh Hòa, ngày 26/10, ông Nguyễn Văn Minh - Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Nam Nha Trang đã ký báo cáo số 6823/BC-UBND, về đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở công lập sau sắp xếp trên địa bàn phường Nam Nha Trang: Tác động đối với chất lượng giáo dục giai đoạn 2026-2030 về đề xuất phương án tổ chức lại.
Theo đó, lãnh đạo phường Nam Nha Trang đã kiến nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo nghiên cứu, hướng dẫn việc điều chỉnh các trường có quy mô trên 100 lớp, nhiều phân hiệu, địa bàn rộng.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thùy Trang - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên chia sẻ, việc phường Nam Nha Trang xem xét, đề xuất điều chỉnh phương án tổ chức trường học là một diễn biến cần được nhìn nhận bình tĩnh, khách quan trong quá trình triển khai chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Đây là chủ trương mới, phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều điều kiện đặc thù của giáo dục; vì vậy, rà soát, đánh giá và điều chỉnh khi cần thiết là việc bình thường, không chỉ đặt ra ở Nam Nha Trang.
"Mục tiêu của việc sắp xếp không đơn thuần là giảm số đầu mối, mà là nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực tốt hơn và bảo đảm chất lượng dạy học. Trong quá trình thực hiện, mỗi địa phương có thể gặp những vấn đề khác nhau về địa bàn, đội ngũ, cơ sở vật chất và phương thức quản trị.
Điều đáng ghi nhận là địa phương đã chủ động nhận diện những vấn đề trong thực tiễn để xem xét giải pháp phù hợp. Việc nghiên cứu điều chỉnh không có nghĩa chủ trương sắp xếp là không đúng, cũng không đồng nghĩa phương án đã triển khai nhất thiết phải thay đổi.
Một mô hình tổ chức mới cần có thời gian để ổn định và bộc lộ đầy đủ ưu điểm, hạn chế. Những vướng mắc có thể giải quyết bằng cách kiện toàn quản trị, phân công trách nhiệm, bố trí nhân lực và tăng cường phối hợp; trường hợp cần thiết mới xem xét điều chỉnh mô hình tổ chức trên cơ sở đánh giá đầy đủ, cụ thể.
Chính phủ đã có nghị quyết về sắp xếp tổ chức bộ máy và chỉ đạo rà soát các cơ sở giáo dục có quy mô lớn, nhiều điểm trường. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có hướng dẫn để các địa phương triển khai phù hợp với đặc thù ngành. Việc tiếp tục theo dõi, tổng hợp thực tiễn và hoàn thiện hướng dẫn là một phần của quá trình tổ chức thực hiện chủ trương.
Theo tôi, cần tạo điều kiện để địa phương chủ động rà soát, điều chỉnh hợp lý, đồng thời giữ ổn định hoạt động dạy học, bảo đảm quyền lợi của học sinh và đội ngũ nhà giáo", Đại biểu nhìn nhận.
Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí để các địa phương có căn cứ lựa chọn mô hình tổ chức trường học phù hợp
Đại biểu Thùy Trang cũng cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí để các địa phương có căn cứ lựa chọn mô hình tổ chức trường học phù hợp. Việc này cần kế thừa các tiêu chuẩn, quy định hiện hành và được cập nhật từ thực tiễn triển khai chủ trương mới.
Cần phân biệt các điều kiện bắt buộc về chất lượng, an toàn, hoạt động giáo dục với những chỉ báo về quy mô và năng lực quản trị. Tiêu chí chung là cần thiết, nhưng không nên biến thành một công thức cứng áp dụng giống nhau cho mọi địa bàn.
Đại biểu cho rằng, có thể xem xét đồng bộ một số nhóm tiêu chí.
Thứ nhất là quy mô trường học, gồm số lớp, số học sinh, số cấp học, số điểm trường, phân hiệu và phạm vi địa bàn quản lý.
Thứ hai là điều kiện địa lý và khả năng tiếp cận giáo dục, gồm khoảng cách giữa các điểm trường, giao thông, đặc điểm dân cư và điều kiện đi lại của học sinh. Không thể áp dụng cùng một mô hình cho một phường đô thị đông dân và một địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa có nhiều điểm trường phân tán.
Thứ ba là năng lực quản trị, gồm khả năng điều hành chuyên môn, quản lý đội ngũ, kiểm tra chất lượng, quản lý tài chính, tài sản và tổ chức hoạt động tại từng điểm trường.
Thứ tư là các điều kiện bảo đảm chất lượng, như đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; cơ sở vật chất; thiết bị dạy học; điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, bán trú và an toàn trường học.
Thứ năm là hiệu quả sử dụng nguồn lực, bảo đảm việc sắp xếp thực sự giảm những khâu trung gian không cần thiết, nâng cao hiệu quả quản lý, chứ không làm phát sinh chi phí hoặc khó khăn lớn hơn trong tổ chức dạy học.
Thước đo cuối cùng không phải là phương án có được giữ nguyên hay điều chỉnh, mà là nhà trường vận hành ổn định hơn, giáo viên có điều kiện làm việc tốt hơn và học sinh được bảo đảm chất lượng, an toàn học tập.
Nhìn nhận về vai trò chủ trì của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đại biểu cho rằng, trong giai đoạn tiếp theo, Bộ cần tiếp tục rà soát việc áp dụng các quy định hiện hành, tổng hợp khó khăn từ địa phương và làm rõ hơn các tiêu chí đánh giá đối với trường quy mô lớn, trường có nhiều điểm trường hoặc phạm vi quản lý rộng.
Cùng với hướng dẫn về tổ chức và hoạt động chuyên môn, cần chú trọng cơ chế quản trị, phân công trách nhiệm tại các điểm trường, bố trí đội ngũ và bảo đảm điều kiện dạy học. Những nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, tài chính và tài sản cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ với các bộ, ngành liên quan.
Tuy nhiên, hướng dẫn thống nhất không có nghĩa áp dụng một mô hình tổ chức duy nhất. Đặc điểm dân cư, điều kiện địa lý, khả năng đi lại của học sinh và nguồn lực của từng địa phương rất khác nhau; do đó, phương án cụ thể cần được quyết định theo đúng thẩm quyền và sát thực tế.
Một địa bàn đô thị đông dân có thể tổ chức trường quy mô lớn nếu đủ điều kiện quản trị, cơ sở vật chất và đội ngũ. Ngược lại, ở địa bàn rộng, dân cư phân tán, khoảng cách đi lại xa, việc duy trì nhiều trường hoặc nhiều điểm trường có thể là cần thiết để bảo đảm quyền học tập và an toàn của học sinh.
Bộ cũng cần tiếp tục theo dõi kết quả triển khai, tổ chức trao đổi kinh nghiệm, kịp thời hướng dẫn hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền. Đây là trách nhiệm đồng hành của cơ quan quản lý ngành, không chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản ban đầu.
Về phía địa phương, đại biểu cho rằng, cần chủ động cung cấp thông tin thực tế, đề xuất giải pháp và tổ chức thực hiện theo thẩm quyền. Sự phối hợp hai chiều giữa Bộ và địa phương sẽ giúp việc sắp xếp vừa thống nhất về mục tiêu, vừa linh hoạt trong cách làm.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thùy Trang cũng nhấn mạnh, cần kiên trì mục tiêu tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời coi việc rà soát và hoàn thiện mô hình tổ chức là công việc thường xuyên trong quá trình thực hiện chủ trương mới. Đại biểu đưa ra ba kiến nghị chính nhằm bảo đảm việc tổ chức lại trường học không chỉ hướng tới tinh gọn bộ máy mà còn nâng cao chất lượng dạy và học.
Một là, lấy chất lượng giáo dục, an toàn và quyền học tập của học sinh làm tiêu chí quan trọng nhất. Dù tổ chức theo mô hình nào, nhà trường cũng phải duy trì hoạt động ổn định, tạo thuận lợi cho giáo viên và học sinh.
Hai là, tiếp tục hoàn thiện tiêu chí đánh giá và hướng dẫn triển khai, trên cơ sở các quy định hiện hành và kinh nghiệm thực tiễn. Cần xem xét đồng thời quy mô, địa bàn, số điểm trường, năng lực quản trị, đội ngũ và điều kiện bảo đảm chất lượng; không quyết định chỉ bằng một con số về đầu mối hoặc số lớp.
Các phương án tổ chức cần đi kèm giải pháp về nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất và cơ chế phối hợp; những vấn đề vượt thẩm quyền của địa phương cần được tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hỗ trợ giải quyết.
Ba là, tăng cường theo dõi, đánh giá sau sắp xếp và tạo cơ chế điều chỉnh linh hoạt, có lộ trình. Việc điều chỉnh hợp lý là để mô hình ngày càng phù hợp hơn, không nên xem là một vấn đề bất thường.
Đối với cơ sở giáo dục quy mô lớn, cần chú trọng năng lực quản trị và các điều kiện bảo đảm chất lượng. Không nên đồng nhất quy mô lớn với hiệu quả thấp; cũng không nên cho rằng trường ít lớp thì đương nhiên dễ quản lý.
Tính toán khả năng quản lý, điều hành sau sáp nhập
Cùng trao đổi, thầy Nguyễn Văn Ngai - Nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, trường học là một đơn vị thực hiện nhiệm vụ giáo dục trực tiếp, có những đặc thù riêng về chuyên môn, đội ngũ, cơ sở vật chất và địa bàn phục vụ. Khi sáp nhập nhiều trường thành một đơn vị có quy mô lớn, phạm vi quản lý rộng hơn, số lượng cán bộ, giáo viên, học sinh tăng lên, công tác điều hành chắc chắn cũng có những yêu cầu khác trước.
Do đó, nếu chỉ tính toán việc giảm số lượng trường mà chưa đánh giá đầy đủ khả năng quản trị, điều kiện tổ chức dạy học và đặc điểm của từng địa bàn thì rất dễ phát sinh bất cập trong quá trình vận hành.
"Chúng ta cần xem xét tổng thể nhiều yếu tố, trong đó có quy mô học sinh, số lớp, đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, cơ sở vật chất, khoảng cách địa lý và điều kiện đi lại của học sinh.
Đặc biệt, cần quan tâm đến khả năng quản lý, điều hành sau sáp nhập. Một trường có nhiều điểm trường, địa bàn hoạt động rộng thì yêu cầu đối với công tác quản lý sẽ khác với trường chỉ có một cơ sở tập trung. Nếu không có cơ chế phân công, phân cấp rõ ràng, hiệu trưởng khó có thể bao quát đầy đủ các hoạt động tại từng điểm trường.
Bên cạnh đó, cần tính đến đặc điểm từng cấp học. Điều kiện tổ chức trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở không hoàn toàn giống nhau. Vì vậy, việc xây dựng mô hình tổ chức cần xuất phát từ đặc thù hoạt động giáo dục, không nên áp dụng máy móc một phương án cho tất cả các loại hình trường", thầy Ngai bày tỏ.
Còn ông Trương Xuân Cừ - Đại biểu Quốc hội khóa XV nhìn nhận, khi quy mô tăng lên, yêu cầu về năng lực quản trị, điều hành và tổ chức hoạt động chuyên môn cũng phải được nâng lên tương ứng.
Trước hết, cần có đội ngũ cán bộ quản lý đủ năng lực, cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng và phương thức điều hành phù hợp. Đối với trường có nhiều điểm trường, phải bảo đảm việc quản lý chuyên môn, kiểm tra chất lượng và nắm bắt tình hình dạy học được thực hiện thường xuyên tại từng cơ sở.
Cùng với đó, cần bảo đảm đủ phòng học, thiết bị dạy học, công trình vệ sinh, nước sạch và các điều kiện phục vụ hoạt động giáo dục. Việc sáp nhập trên phương diện tổ chức không thể thay thế cho yêu cầu đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất.
Đặc biệt, cần bảo đảm sự kết nối giữa các điểm trường, tạo điều kiện để giáo viên trao đổi chuyên môn, sinh hoạt tổ nhóm và triển khai thống nhất chương trình giáo dục. Nếu chỉ hợp nhất về mặt hành chính nhưng thiếu điều kiện quản trị và tổ chức hoạt động thì hiệu quả mang lại sẽ không như kỳ vọng.
"Tôi cho rằng cần thống nhất quan điểm tinh gọn tổ chức bộ máy phải gắn với nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục. Không nên đánh giá thành công của việc sắp xếp chỉ bằng số trường giảm đi, số đầu mối được hợp nhất hay số lượng cán bộ quản lý được tinh giản.
Ngoài ra, cần xây dựng các tiêu chí phù hợp với từng cấp học, từng địa bàn, trong đó đặt chất lượng dạy học, điều kiện tiếp cận giáo dục, đội ngũ nhà giáo và năng lực quản trị nhà trường làm những căn cứ quan trọng.
Đặc biệt, cần có cơ chế đánh giá hiệu quả sau sắp xếp bằng những kết quả cụ thể như chất lượng giáo dục, điều kiện học tập của học sinh, sự ổn định của đội ngũ giáo viên và hiệu quả quản lý nhà trường", ông Cừ bày tỏ.
