Thông tin về việc giáo viên tiếng Anh của Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai) bị phụ huynh tố tự ý sửa bài kiểm tra của học sinh và việc nhiều giáo viên tại Trường Trung học phổ thông Tô Hiến Thành (tỉnh Thanh Hóa) sửa điểm thi học kỳ 1 của học sinh hiện vẫn đang thu hút sự quan tâm của dư luận.
Cách nào để ngăn giáo viên có hành vi tiêu cực?
Bày tỏ sự quan tâm đến vụ việc tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ, thầy Nguyễn Duy Linh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học 1 Môn Sơn (xã Môn Sơn, tỉnh Nghệ An) đã có một số nhận định liên quan.
Qua đó, lãnh đạo Trường Tiểu học 1 Môn Sơn cho rằng, đối với cấp tiểu học hiện đang áp dụng một số quy định theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT để đánh giá học sinh, vì thế có thể còn một số kẽ hở khiến giáo viên lợi dụng vào đó để "chèn ép" học sinh thông qua kết quả điểm số.
"Đối với các cấp học cao hơn có thể việc đánh giá kiến thức học sinh sẽ theo các phương án khắt khe hơn. Tuy nhiên, với cấp tiểu học quy trình được xem là nhẹ nhàng hơn, mục đích nhân văn của việc quy định này chính là không gây quá nhiều sức ép học tập với học sinh ở độ tuổi này.
Quy định trong Thông tư 27 cho phép giáo viên được phép tự chấm bài, vào điểm cho chính học sinh mình dạy. Điều này là bất cập khá lớn vì dễ xảy ra tình trạng "tự đá bóng, tự thổi còi". Nếu giáo viên đó không có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp mà bị chi phối bởi yếu tố kinh tế thì rất dễ có những hành vi tiêu cực.
Trong sự việc tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ, dù cơ quan chức năng chưa chính thức công bố nguyên nhân, tuy nhiên những đồn đoán về việc giáo viên cố tình "dìm" điểm của học sinh không đi học thêm là thông tin rất cần làm rõ.
Trên thực tế, khi giáo viên có quyền chủ động trong việc chấm bài và biết rõ bài kiểm tra đó là của học sinh nào, nếu công tác giám sát cách chấm bài, vào điểm đối với giáo viên đó không sát sao thì việc chỉnh điểm "theo ý muốn" là khó kiểm soát", thầy Nguyễn Duy Linh nhấn mạnh.
Qua đó, đề cập về các phương án để hạn chế tình trạng tương tự có thể xảy ra, Hiệu trưởng Trường Tiểu học 1 Môn Sơn cho rằng, cốt lõi vẫn là làm sao để nâng cao ý thức, đạo đức nghề nghiệp của giáo viên.
Lãnh đạo trường học này cũng nhận định rằng, việc đổi mới phương án chấm bài đối với học sinh tiểu học như chấm chéo, rọc phách vẫn có thể thực hiện được tuy nhiên nó vô tình "tạo thêm việc" cho giáo viên, khiến các công việc khác bị chi phối. Không những thế nó còn đi ngược lại với tinh thần trong Thông tư 27.
Thầy Nguyễn Duy Linh bày tỏ: "Việc giáo viên cố tình sửa kết quả bài kiểm tra, nhằm làm thay đổi điểm số, không đánh giá đúng thực chất năng lực của học sinh dù với mục đích gì thì đều không thể chấp nhận được. Nó thể hiện tư duy lệch lạc của nhà giáo và sự xuống cấp nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp.
Vì thế, việc tuyên truyền để làm sao các giáo viên nâng cao nhận thức và nhìn thấy về các hệ lụy có thể xảy ra khi can thiệp vào bài làm của học sinh là rất quan trọng. Đồng thời, việc giáo dục để nâng cao và giữ vững đạo đức nghề nghiệp giáo viên trước các yếu tố cám dỗ cũng cần làm thường xuyên.
Đi cùng với đó, các nhà trường cần đưa ra các mức xử lý vào quy chế của từng trường. Đặc biệt với những trường hợp tương tự như vậy cần đưa ra khung xử lý rõ ràng, đủ mạnh để cảnh tỉnh giáo viên khác có ý định".
Còn đối với tâm lý "chuộng thành tích" của phụ huynh, đây là một trong những nguyên nhân khiến các giáo viên lợi dụng để gây ra các sức ép về điểm số, thầy Nguyễn Duy Linh cho rằng các trường cũng cần có những phương pháp tuyên truyền để phụ huynh nhận thức đúng về giá trị kết quả học tập của học sinh tiểu học.
"Các phụ huynh cần hiểu rằng, để đánh giá tổng quan của học sinh thì phải là kết quả ở cuối năm học. Còn kết quả trong học kỳ 1 chỉ là một tiêu chí để nhà trường và giáo viên căn cứ vào đó để điều chỉnh phương án dạy học với từng học sinh, giúp các em tiến bộ toàn diện.
Vì thế, điểm số trong học kỳ 1 của các em ra sao chưa thực sự phản ánh đúng là các con có năng lực học tập tốt hay không. Nói chung, với lứa tuổi tiểu học, phụ huynh không nên quá coi trọng kết quả điểm số mà dồn ép con mình đi học thêm bằng mọi giá. Điều này không chỉ gây áp lực học tập cho học sinh mà còn tạo cơ hội để việc giáo viên tổ chức dạy thêm tràn lan.
Một cách làm nữa mà tại Trường Tiểu học 1 Môn Sơn trong nhiều năm nay đang áp dụng đó là chúng tôi không công bố điểm số của tất cả học sinh trong lớp. Việc này là để phụ huynh không biết điểm số của con mình có đang thấp hơn với bạn bè khác trong lớp hay không. Từ đó không làm nảy sinh tâm lý so bì thành tích giữa các phụ huynh với nhau, gây sức ép cho học sinh.
Tất nhiên, chúng tôi cũng chú trọng bám sát từng lớp, trong đó theo dõi sự tiến bộ hơn hay đi xuống trong học tập của từng học sinh có điểm số thấp để có các phương án điều chỉnh phù hợp", Hiệu trưởng Trường Tiểu học 1 Môn Sơn chia sẻ.
Tuyên truyền để giáo viên giữ vững đạo đức nghề giáo là điều cần thiết
Bày tỏ sự quan tâm đến sự việc tại Trường Trung học phổ thông Tô Hiến Thành, thầy Cao Đức Khoa - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (phường Bến Thành, thành phố Hồ Chí Minh) cho hay: "Hiện nay, đối với nhà trường áp dụng nhập điểm lên hệ thống thông qua bộ phận công nghệ thông tin, nhà trường sẽ giao toàn bộ trách nhiệm cho đội ngũ này cùng với Phó Hiệu trưởng chuyên môn phụ trách để quản lý điểm số của học sinh.
Quy trình sẽ là sau khi học sinh thi xong, có rọc phách và chấm điểm, điểm số đó được mã hóa, sau đó có bộ phận đẩy lên trong hệ thống. Khi đã lên điểm rồi thì bộ phận khác kể cả giáo viên cũng không thể nào can thiệp vào điểm cho chính học sinh mình dạy được. Còn giáo viên nào muốn sửa điểm cho học sinh thì cần phải làm tờ trình với lý do chính đáng và có sự phê duyệt của Ban Giám hiệu nhà trường mới có thể thực hiện được. Tất nhiên việc sửa điểm này cũng phải do bộ phận công nghệ thông tin của nhà trường thao tác.
Qua đó, không thể loại trừ nguyên nhân trong việc có lỗ hổng trong việc quản lý điểm số của học sinh tại trường học này. Bởi lẽ việc nhập điểm của học sinh lên hệ thống là cả một quy trình chặt chẽ, không thể nào để giáo viên có thể dễ dàng nhập điểm hay tự ý nâng, hạ điểm như vậy được".
Từ nhận định về nguyên nhân trên, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du cho rằng, để hạn chế tình trạng tương tự có thể xảy ra ở các trường học khác thì việc nâng cao chất lượng hệ thống quản lý điểm của học sinh và việc thiết lập quy trình chấm bài chặt chẽ là rất cần thiết.
Ngoài ra, thầy Cao Đức Khoa cũng cho rằng, để đảm bảo tính khách quan nhất thì chính trong việc chấm bài thi của học sinh cũng cần bảo mật chặt chẽ, mục đích là để chính giáo viên bộ môn đó không thể biết được bài làm đó là của học sinh nào.
"Quan trọng hơn hết vẫn là việc các nhà trường làm sao để có thể tuyên truyền, nâng cao ý thức cho các giáo viên. Đặc biệt là nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo, không bị cuốn vào vòng xoáy của kinh tế, từ đó có những hành vi không đúng đắn, khiến dư luận, cộng đồng có cái nhìn thiếu thiện cảm về nghề dạy học", thầy Cao Đức Khoa bày tỏ.
Còn theo Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Ngai – nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, các hành vi của các giáo viên tại các nhà trường khi có tác động vào bài kiểm tra và nhập điểm lên hệ thống làm thay đổi kết quả điểm số, không phản ánh đúng thực lực học tập của học sinh, dù với lý do gì đều không thể chấp nhận được.
"Tôi thấy rằng, các hành vi như vậy nó đi ngược lại hoàn toàn với đạo đức nghề nghiệp, khiến nghề giáo có ấn tượng xấu trong suy nghĩ của cộng đồng.
Vì thế, với các hành vi như thế này cần được các cơ quan chức năng vào cuộc, sớm làm rõ nguyên nhân và động cơ của các giáo viên đó là gì. Khi đã có nguyên nhân chính thức thì việc công bố công khai để dư luận, phụ huynh nắm được cũng là việc cần làm ngay.
Bên cạnh đó, với những giáo viên có hành vi cố tình thực hiện thì cũng cần có các phương án xử lý mạnh tay, làm gương cho các đồng nghiệp khác để không chỉ trong đơn vị đó mà với các trường học khác cũng nhận thấy và không dám làm theo", thầy Nguyễn Văn Ngai nhấn mạnh.
Thầy Nguyễn Văn Ngai cũng nêu quan điểm rằng, trong công đoạn xử lý trách nhiệm của giáo viên, việc quan trọng là làm sao để giáo viên đó nhận ra hành vi của mình đã gây tổn hại nghiêm trọng đến học sinh và uy tín của nhà trường. Việc kiểm điểm cần được thực hiện công khai, minh bạch trong tập thể sư phạm, để từ đó rút ra bài học chung cho toàn trường, toàn ngành.
Ngoài ra, chính từ các sự việc này mà các nhà trường khác cũng nên rà soát lại việc quản lý hệ thống vào điểm cho học sinh đã chặt chẽ hay chưa. Bên cạnh đó là việc đánh giá lại quy trình chấm bài, kiểm tra chéo, giám sát chuyên môn có lỏng lẻo hay không, áp lực thành tích có khiến giáo viên nảy sinh những hành vi lệch chuẩn hay không. Bởi lẽ, nếu chỉ xử lý một cá nhân mà không cải thiện cơ chế, thì nguy cơ tái diễn có thể sẽ xảy ra.
