“Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII năm 2026” (SV STARTUP 2026) với chủ đề “Khởi nghiệp từ trường học - Tăng tốc đổi mới sáng tạo, vươn mình cùng đất nước” tiếp tục khẳng định vị thế là sân chơi khởi nghiệp quy mô quốc gia dành cho học sinh, sinh viên, đồng thời phản ánh tinh thần đổi mới sáng tạo ngày càng mạnh mẽ của thế hệ trẻ.
Tại Lễ bế mạc vào 19/4, ban tổ chức đã trao 15 giải Nhất, 30 giải Nhì, 55 giải Ba, 34 giải Khuyến khích trong tổng số 135 dự án tham dự vòng Chung kết.
Trong đó, “Dự án MATA – Phần mềm hỗ trợ quản lý bán lẻ cho hộ kinh doanh và mô hình kinh doanh nhỏ lẻ” do nhóm sinh viên ngành Thương mại điện tử, Khoa Thương mại, Trường Đại học Văn Lang thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hải và Thạc sĩ Đoàn Kim Loan đã xuất sắc giành giải Ba tại cuộc thi. Nhóm sinh viên thực hiện dự án gồm Nguyễn Huy Hoàng, Nguyễn Thị Ngọc Ánh và Phạm Nguyễn Duy Đan.
Tập trung giải quyết bài toán vận hành cho các hộ kinh doanh bằng một nền tảng công nghệ
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, em Nguyễn Huy Hoàng, đại diện nhóm sinh viên chia sẻ, ý tưởng về “Dự án MATA – Phần mềm hỗ trợ quản lý bán lẻ cho hộ kinh doanh và mô hình kinh doanh nhỏ lẻ” xuất phát từ một vấn đề rất gần gũi trong đời sống thường nhật. Nhóm có người thân kinh doanh nhỏ lẻ và nhận thấy rằng phần lớn các chủ tiệm, cửa hàng nhỏ tại Việt Nam vẫn đang quản lý bán hàng bằng phương thức thủ công như ghi chép sổ sách hoặc sử dụng các file excel rời rạc. Điều này khiến họ gặp nhiều khó khăn trong việc theo dõi tình hình kinh doanh như không nắm được mặt hàng bán chậm, không kiểm soát tồn kho theo thời gian thực, cũng như thiếu các công cụ tự động cảnh báo khi hàng sắp hết hoặc gần đến hạn sử dụng.
Trong khi đó, các phần mềm quản lý bán hàng (POS) hiện có trên thị trường lại thường có chi phí cao, giao diện phức tạp hoặc được thiết kế chủ yếu dành cho doanh nghiệp quy mô lớn. Từ thực tế đó, nhóm chúng em đặt ra câu hỏi: “Vì sao không xây dựng một hệ thống đơn giản, chi phí thấp, có thể sử dụng ngay trên trình duyệt web mà không cần cài đặt phức tạp, để bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận?”. Đây chính là điểm khởi đầu cho MATA.
“MATA được bắt đầu từ tinh thần thử nghiệm với mong muốn giải quyết nhu cầu thực tiễn của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Từ một ý tưởng nhỏ, dự án đã từng bước được hoàn thiện và đạt giải Ba tại cuộc thi. Khoảnh khắc dự án MATA được gọi tên, nhóm chúng em đã vô cùng xúc động và vui mừng.
Tuy nhiên, đối với chúng em, đây không chỉ là giải thường đơn thuần mà còn là sự ghi nhận về giá trị thực tiễn của ý tưởng. Đây cũng chính là động lực để nhóm tiếp tục phát triển dự án MATA, hướng tới mục tiêu phục vụ ngày càng nhiều chủ cửa hàng nhỏ trên khắp Việt Nam. Đồng thời góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực kinh doanh bán lẻ”, em Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ.
Huy Hoàng cho biết, điểm khác biệt của MATA không nằm ở một tính năng riêng lẻ, mà ở sự tích hợp đồng bộ nhiều giải pháp trong cùng một nền tảng. Điều mà các phần mềm hiện có trên thị trường vẫn chưa thực sự tối ưu cho phân khúc hộ kinh doanh nhỏ.
Với MATA, đây không chỉ đơn thuần là một phần mềm bán hàng, mà còn đóng vai trò như một “trợ lý kinh doanh” thông minh. Nó được tích hợp hệ thống phân tích dữ liệu (Business Intelligence), hỗ trợ chủ hộ trong việc đưa ra các quyết định quản lý, vận hành và bán hàng một cách hiệu quả, kịp thời. MATA tiên phong ứng dụng AI Agent nhằm tự động hóa quy trình bán hàng, tối ưu vận hành và hỗ trợ tuân thủ pháp lý cho các nhóm người đang gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam
Bên cạnh đó, phần mềm còn trực tiếp giải quyết bài toán về thuế thông qua việc theo dõi và ghi nhận doanh thu hằng ngày bằng hóa đơn điện tử. Nhờ đó, các chủ hộ kinh doanh có thể chủ động nắm bắt tình hình doanh thu, biết rõ doanh thu của mình so với các ngưỡng quy định, tránh những phát sinh bất ngờ khi đến kỳ kê khai. Đồng thời sẵn sàng thích ứng với các yêu cầu mới từ chính sách thuế.
Có thể nói, MATA là một giải pháp toàn diện, đáp ứng hầu hết các nghiệp vụ bán lẻ thiết yếu, đồng thời đồng hành cùng quá trình vận hành và tăng trưởng bền vững của các hộ kinh doanh nhỏ.
Mong muốn hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ không bị bỏ lại trong thời đại chuyển đổi số
“Dự án MATA – Phần mềm hỗ trợ quản lý bán lẻ cho hộ kinh doanh và mô hình kinh doanh nhỏ lẻ” được định hướng theo tiêu chí đơn giản, dễ triển khai, dễ tiếp cận và phù hợp với người kinh doanh quy mô nhỏ. Qua đó hỗ trợ tối ưu vận hành, quản lý thuận tiện hơn và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Thành tích này đã ghi dấu nỗ lực và tư duy đổi mới sáng tạo của sinh viên Khoa Thương mại, Trường Đại học Văn Lang cùng với tinh thần học đi đôi với hành, đưa ý tưởng từ giảng đường trở thành giải pháp có giá trị thực tiễn.
Chia sẻ thêm quá trình thực hiện dự án, Huy Hoàng cho biết, trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm chúng em đã đối mặt với không ít khó khăn, đồng thời cũng có những trải nghiệm đáng nhớ.
Khó khăn lớn nhất là việc thấu hiểu đúng nhu cầu của người dùng. Là sinh viên, chúng em không trực tiếp vận hành các cửa hàng bán lẻ nên ở giai đoạn đầu, sản phẩm được thiết kế theo góc nhìn chủ quan ưu tiên giao diện bắt mắt và đầy đủ tính năng.
Tuy nhiên, khi đưa vào thử nghiệm với các chủ tiệm tạp hóa, nhiều người gặp khó khăn ngay từ những thao tác đầu tiên. Điều đó khiến nhóm nhận ra rằng người dùng không cần nhiều tính năng, mà cần những tính năng phù hợp, được bố trí hợp lý và xuất hiện đúng thời điểm. Từ đó, nhóm đã phải liên tục điều chỉnh, lược bỏ những yếu tố không cần thiết để hướng tới sự đơn giản và dễ sử dụng.
Bên cạnh đó, một thách thức lớn khác là khoảng cách giữa ý tưởng và khả năng triển khai thực tế. Ban đầu, nhóm cho rằng việc xây dựng một phần mềm bán hàng là không quá phức tạp. Tuy nhiên, khi bắt tay thực hiện, các vấn đề kỹ thuật phát sinh ngày càng rõ. Đặc biệt là bài toán xây dựng hệ thống cho nhiều cửa hàng cùng sử dụng mà vẫn đảm bảo dữ liệu được phân tách chính xác.
Nhóm đã phải thiết kế lại toàn bộ kiến trúc dữ liệu, bổ sung cơ chế phân quyền và kiểm soát truy cập chặt chẽ, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng về dữ liệu.
Bên cạnh những khó khăn, điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất chính là khoảnh khắc hệ thống bắt đầu “hiểu” và chủ động hỗ trợ người dùng. Trong quá trình thử nghiệm, khi nhập một sản phẩm có tồn kho cao nhưng sắp hết hạn, hệ thống đã tự động đưa ra cảnh báo và gợi ý xử lý mà không cần thao tác thủ công. Đó là thời điểm nhóm nhận ra rằng MATA không chỉ dừng lại ở vai trò một công cụ quản lý, mà đang từng bước trở thành một “trợ lý” hỗ trợ ra quyết định. Đây cũng chính là giá trị mà nhóm tin rằng sẽ mang lại ý nghĩa thiết thực đối với những người kinh doanh nhỏ, vốn không có nhiều thời gian để phân tích dữ liệu trong quá trình vận hành hằng ngày.
Chia sẻ thêm về MATA, đại diện nhóm cho biết, dự án được phát triển không nhằm mục tiêu trở thành một “startup tỷ đô”, mà hướng tới giải quyết những vấn đề rất thực tiễn của các hộ kinh doanh nhỏ trong bối cảnh chuyển đổi số.
Trong thời gian tới, nhóm kỳ vọng dự án sẽ tạo ra những tác động cụ thể và bền vững cho cộng đồng, xã hội.
Trước hết, MATA hướng đến việc hỗ trợ các chủ hộ kinh doanh, đặc biệt là những người không có nhiều kiến thức chuyên môn có thể đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì quản lý theo cảm tính hoặc kinh nghiệm. Họ có thể nắm bắt tình hình kinh doanh một cách rõ ràng. Từ đó hạn chế rủi ro như nhập hàng không hiệu quả hay thất thoát do hàng tồn, hết hạn. Việc đơn giản hóa quá trình ra quyết định chính là giá trị thiết thực mà MATA kỳ vọng mang lại.
Bên cạnh đó, MATA kỳ vọng góp phần thúc đẩy tính minh bạch trong khu vực kinh tế hộ kinh doanh. Thông qua việc hỗ trợ theo dõi doanh thu và chuẩn bị cho kê khai thuế một cách thuận tiện, phần mềm không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người sử dụng mà còn góp phần hình thành thói quen quản lý tài chính rõ ràng, minh bạch hơn. Khi các công cụ quản lý trở nên dễ tiếp cận và chi phí thấp, việc kê khai đúng và đủ sẽ dần trở thành lựa chọn tự nhiên, thay vì là một áp lực đối với các hộ kinh doanh.
“Quan trọng hơn, MATA kỳ vọng trở thành một giải pháp giúp các hộ kinh doanh nhỏ không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh và các quy định về thuế, quản lý ngày càng thay đổi, việc thiếu công cụ phù hợp có thể khiến nhóm đối tượng này gặp nhiều khó khăn. MATA hướng tới việc thu hẹp khoảng cách đó, giúp họ tiếp cận các giải pháp quản lý hiện đại một cách đơn giản, dễ sử dụng và phù hợp với thực tế vận hành.
Dù những tác động mà MATA hướng tới không mang tính “đột phá” ở quy mô lớn, nhưng lại tập trung vào giá trị thực tiễn, giải quyết đúng nhu cầu của những người đang cần nhất. Đó cũng chính là định hướng phát triển bền vững mà nhóm chúng em theo đuổi”, Huy Hoàng bày tỏ.
Chia sẻ về cảm xúc khi nhóm sinh viên đạt giải tại SV STARTUP 2026, Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hải bày tỏ: " Khi nhóm sinh viên Trường Đại học Văn Lang được xướng tên, tôi vô cùng tự hào và vui mừng bởi trong suốt quá trình đồng hành, các em đã thể hiện rõ sự nỗ lực bền bỉ, tinh thần cầu tiến và thái độ làm việc nghiêm túc. Từ một ý tưởng ban đầu còn đơn giản, nhóm đã không ngừng cải tiến sản phẩm thông qua việc khảo sát thực tế, lắng nghe phản hồi từ người dùng và linh hoạt điều chỉnh giải pháp để phù hợp hơn với nhu cầu.
Bên cạnh giải thưởng, điều tôi trân trọng và đáng quý hơn cả là sự trưởng thành của các em. Từ tư duy phát triển sản phẩm, tư duy kinh doanh đến năng lực giải quyết vấn đề. Đây chính là giá trị bền vững và lâu dài mà cuộc thi mang lại cho sinh viên. Giải thưởng này là minh chứng rõ ràng rằng sinh viên ngành Thương mại điện tử nói riêng và nhà trường nói chung không chỉ học lý thuyết mà có thể tạo ra sản phẩm giải quyết bài toán thật của xã hội."
Cũng theo Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hải, trong quá trình hướng dẫn sinh viên, điều thầy ấn tượng nhất là cách nhóm tiếp cận vấn đề rất “đúng và trúng”.
Thay vì phát triển một sản phẩm mang nặng tính công nghệ thuần túy, các em bắt đầu từ một nhu cầu rất cụ thể của thị trường. Từ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang gặp khó khăn trong quản lý bán hàng, dữ liệu còn phân tán đến việc kê khai doanh thu...Từ thực tế đó, nhóm đã xây dựng phần mềm theo hướng đơn giản, dễ tiếp cận nhưng vẫn đảm bảo khả năng quản lý tập trung, đúng với nhu cầu cốt lõi của đối tượng người dùng.
Theo thầy Hải, có ba yếu tố chính giúp nhóm đạt được kết quả này. Thứ nhất là tính thực tiễn cao, khi dự án giải quyết trúng “điểm đau” của thị trường. Thứ hai là tư duy sản phẩm rõ ràng, không dàn trải mà tập trung vào giá trị cốt lõi. Thứ ba là tinh thần làm việc nghiêm túc, bền bỉ, quá trình làm nhóm liên tục thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện dựa trên phản hồi thực tế. Chính sự kết hợp giữa tư duy thị trường, nền tảng học thuật và sự kiên trì đã giúp dự án tạo được dấu ấn tại cuộc thi.
