Trường Đại học Y Dược Cần Thơ được thành lập theo quyết định số 184/2002/QĐ-TTg ngày 25 tháng 12 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ. Theo thông tin giới thiệu trên website, sứ mạng của trường là đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao; nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ; bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Trụ sở chính của nhà trường ở số 179 Nguyễn Văn Cừ, phường Tân An, thành phố Cần Thơ. Hiện, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Cần Thơ là Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên.
Theo quy định, từ ngày 19/07/2024, các cơ sở giáo dục thực hiện báo cáo thường niên theo Thông tư số 09/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về công khai trong hoạt động của các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Thời điểm công khai trước 30/6 hàng năm.
Thời gian qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được phản ánh của phụ huynh khi tìm hiểu Báo cáo thường niên năm 2024 của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ có nhiều thông tin chưa rõ.
Để có thêm thông tin chính xác, khách quan đến phụ huynh và xã hội, phóng viên đã tiến hành tìm hiểu báo cáo thường niên, liên hệ gửi câu hỏi tới nhà trường nhằm giải đáp một số băn khoăn của độc giả.
Không kê khai số liệu của năm liền kề trước năm báo cáo theo mẫu
Theo bảng các chỉ số đánh giá về đội ngũ giảng viên toàn thời gian tại Báo cáo thường niên năm 2024 của trường cho thấy, năm 2024 tỷ lệ người học quy đổi trên giảng viên của trường là 34,75; tỷ lệ giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động là 97,33%; tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ của nhà trường trong năm 2024 là 46,41%.
Theo mẫu báo cáo thường niên tại phụ lục 2 của Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT, cơ sở giáo dục cần kê khai số liệu của 2 năm liên tiếp bao gồm năm báo cáo và năm trước liền kề năm báo cáo.
Song, nhà trường không đề cập số liệu năm 2023 ở bảng các chỉ số đánh giá về đội ngũ giảng viên toàn thời gian.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, đại diện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ cho biết: Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT (Thông tư 01) về chuẩn cơ sở giáo dục đại học có hiệu lực 22/3/2024 và tổ chức thực hiện bắt đầu năm 2025. Do đó, trường công khai các chỉ số theo Thông tư 01 chỉ tập trung vào năm 2024. Tuy nhiên, hàng năm trường đều báo cáo số liệu về đội ngũ giảng viên, người học để xác định năng lực đào tạo.
Với các chỉ số về đội ngũ giảng viên, viên chức quản lý và nhân viên của nhà trường năm 2023 như sau: tỷ lệ người học quy đổi trên giảng viên là 33,55%; tỷ lệ giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động là 91,2%; tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ là 40,7%.
Bên cạnh đó, tại bảng thống kê đội ngũ giảng viên toàn thời gian theo các lĩnh vực đào tạo cho thấy, nhà trường có 487 giảng viên. Trong đó có 2 giáo sư, 33 phó giáo sư, 226 tiến sĩ, 261 thạc sĩ.
Theo chia sẻ từ đại diện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, nhà trường đang thực hiện tốt chính sách thu hút giảng viên trình độ chuyên môn cao từ năm 2022, bên cạnh đó đa số giảng viên đi học nghiên cứu sinh đúng tiến độ; công tác định hướng giảng viên đủ điều kiện xét phó giáo sư được thực hiện hàng năm.
Theo bảng chỉ số đánh giá về tuyển sinh và đào tạo cho thấy, năm 2023 và năm 2024 nhà trường có tỷ lệ thôi học lần lượt là - 0,30 và - 0,44.
Lý giải về con số âm trong báo cáo, việc đánh giá tiêu chí thôi học được thực hiện bằng cách nhập tất cả người học vào hệ thống Hemis của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau khi nhập xong phần mềm tự tổng hợp và đưa ra số liệu thống kê tỷ lệ thôi học của trường năm 2024 là - 0,44; còn tỷ lệ năm 2023, trường tự thống kê và tính theo Thông tư.
Đây là tỷ lệ được đánh giá theo công thức tính toán của Thông tư 01 và phần mềm của Bộ Giáo dục và Đào tạo tổng hợp; tỷ lệ này trên phần mềm được tính rất nhiều năm (10 năm) dựa trên số người học tất cả các trình độ đại học và sau đại học, đối với khối ngành khoa học sức khỏe thì tỷ lệ thôi học rất ít.
Do đó, tỷ lệ thôi học được thực hiện bằng cách nhập thông tin người học lên hệ thống Hemis và phần mềm tự tổng hợp.
Còn nhiều khó khăn trong việc thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học
Cũng theo báo cáo thường niên, năm 2024 nhà trường thực hiện 144 đề tài nghiên cứu khoa học (8 đề tài cấp bộ, tỉnh; 136 đề tài cấp cơ sở), chưa có đề tài cấp Nhà nước, đề tài hợp tác doanh nghiệp và đề tài hợp tác quốc tế.
Chia sẻ về những khó khăn trong việc tiếp cận các đề tài nghiên cứu khoa học, đại diện nhà trường cho hay, do đặc thù của lĩnh vực y – dược với yêu cầu nghiêm ngặt về thử nghiệm, đánh giá an toàn – hiệu quả và tầm ảnh hưởng, khả năng tạo ra sản phẩm khoa học – công nghệ mang tính quốc gia. Yêu cầu phối hợp liên ngành phức tạp, đồng thời, thời gian chuẩn bị, hoàn thiện hồ sơ chuyên môn và thủ tục liên quan kéo dài.
Bên cạnh đó một nguyên nhân khác là việc cạnh tranh lớn với các viện nghiên cứu, trường đại học đầu ngành lĩnh vực sức khoẻ có tiềm lực mạnh về nhân lực, tài chính và cơ sở vật chất. Đồng thời, do một số hướng nghiên cứu mũi nhọn của nhà trường chưa hoàn toàn trùng khớp với định hướng ưu tiên trong từng giai đoạn của các chương trình cấp Nhà nước.
Còn đối với đề tài hợp tác với doanh nghiệp, lĩnh vực y – dược đòi hỏi thời gian nghiên cứu dài, chi phí lớn, trong khi doanh nghiệp thường ưu tiên các sản phẩm có khả năng thương mại hóa nhanh. Sự khác biệt về mục tiêu giữa nghiên cứu khoa học và mục tiêu kinh doanh, lợi nhuận của doanh nghiệp cũng là một khó khăn. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý, cơ chế chia sẻ lợi ích, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ còn phức tạp, chưa thật sự tạo động lực mạnh cho doanh nghiệp tham gia.
Ngoài ra, trường đã có đề tài hợp tác quốc tế, tuy nhiên số lượng còn khiêm tốn. Một số nguyên nhân là các chương trình, quỹ tài trợ quốc tế thường có định hướng ưu tiên và chủ đề nghiên cứu riêng theo từng giai đoạn, không phải lúc nào cũng phù hợp với định hướng nghiên cứu mũi nhọn của nhà trường.
Ngoài ra, còn có sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong việc tiếp cận các chương trình hợp tác quốc tế mang tầm cao, trong khi nguồn tài trợ quốc tế cho lĩnh vực y - dược có tính chọn lọc cao và ưu tiên cho những đơn vị đã có mạng lưới hợp tác lâu năm, đứng đầu ngành lĩnh vực y tế - sức khỏe, cần đội ngũ điều phối viên nhiều kinh nghiệm điều phối dự án quốc tế và chuẩn mực nghiên cứu quốc tế.
Công bố khoa học và công nghệ sụt giảm, nguồn thu chủ yếu từ học phí, lệ phí từ người học
Về kết quả công bố khoa học, công nghệ cho thấy, tổng số bài báo khoa học được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận không nằm trong danh mục WoS, Scopus và bằng độc quyền giải pháp hữu ích năm 2024 của trường là 495 (giảm 25 bài so với năm 2023); tổng số sách chuyên khảo, số tác phẩm nghệ thuật và thành tích thể dục thể thao đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế là 2 (giảm 1 so với năm 2023). Trong hai năm 2023 và 2024, tổng số bằng độc quyền sáng chế của trường đều bằng 0.
Chia sẻ về lý do dẫn đến sự sụt giảm về kết quả công bố khoa học, công nghệ năm 2024 so với năm 2023, đại diện nhà trường cho biết, việc một số chỉ tiêu về công bố khoa học, công nghệ năm 2024 giảm so với năm 2023 xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, cụ thể như sau:
Các tạp chí khoa học uy tín trong và ngoài nước, đặc biệt là các tạp chí thuộc hệ thống WoS và Scopus siết chặt quy trình phản biện, kéo dài thời gian xét duyệt và xuất bản. Ngoài ra, nhiều bài báo đã gửi đi trong năm 2024 nhưng đang trong quá trình phản biện của các tạp chí, dự kiến sẽ được công bố vào năm 2025. Do đó, nhiều tác phẩm đã hoàn tất nghiên cứu trong năm 2024 nhưng chưa kịp được công bố chính thức, làm giảm số liệu thống kê trong năm. Năm 2025 số liệu bài báo công bố của trường tăng hơn 25% so với năm 2024.
Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên của trường phải đảm nhiệm đồng thời nhiều nhiệm vụ như: giảng dạy, khám chữa bệnh, đào tạo sau đại học và thực hiện công tác quản lý, dẫn đến quỹ thời gian và nguồn lực dành cho nghiên cứu chuyên sâu còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện bài báo và sản phẩm khoa học.
Trong 2 năm gần đây, số lượng bằng độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích chưa phát sinh, chủ yếu do thiếu kinh phí, nhân lực chuyên trách và kinh nghiệm trong việc hoàn thiện hồ sơ sở hữu trí tuệ cũng như thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Năm 2025, nhà trường đã cử cán bộ chuyên trách tham gia các khóa tập huấn về sở hữu trí tuệ, đồng thời tăng cường hỗ trợ, tư vấn cho giảng viên ngay từ giai đoạn hình thành ý tưởng và triển khai đề tài nghiên cứu, nhằm nâng cao tỷ lệ đăng ký bảo hộ độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích, từng bước hình thành các sản phẩm khoa học – công nghệ có giá trị ứng dụng và khả năng chuyển giao. Việc giảm một số chỉ tiêu công bố khoa học, công nghệ trong năm 2024 là tạm thời, mang tính chu kỳ và chịu tác động của yêu cầu chất lượng ngày càng cao, không phản ánh sự suy giảm định hướng hay năng lực nghiên cứu của nhà trường.
Nhà trường đang triển khai các giải pháp nhằm cải thiện bền vững cả số lượng và chất lượng công bố khoa học trong các năm tiếp theo.
Về kết quả tài chính, Báo cáo thường niên cho thấy tổng thu hoạt động của trường năm 2024 là 895.526 triệu đồng. Trong đó, chiếm phần lớn là nguồn thu từ học phí, lệ phí từ người học với 785.120 triệu đồng (chiếm 87,66%). Nguồn thu từ khoa học và công nghệ của trường đạt 5.266 triệu đồng (chiếm khoảng 0,67%).
Đại diện nhà trường cho biết, bên cạnh nguồn thu chủ lực từ học phí, nhà trường hiện đang tích cực đa dạng hóa nguồn tài chính thông qua nhiều kênh hoạt động bổ trợ linh hoạt. Nguồn thu từ các hợp đồng nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ với các đối tác trong, ngoài nước và nguồn thu từ dịch vụ khám chữa bệnh tại bệnh viện trường, từ các chương trình đào tạo ngắn hạn theo nhu cầu xã hội cùng các hoạt động dịch vụ thương mại khác thực hiện theo nhiệm vụ được giao.
Việc mở rộng hệ sinh thái tài chính này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng học phí cho người học mà còn khẳng định vị thế và năng lực kết nối thực tiễn của nhà trường trong nền kinh tế tri thức.
Trong năm 2024, hoạt động khoa học công nghệ của trường đã đạt được doanh thu 51,9 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 5,8% tổng thu. Trong đó, thu từ các hợp đồng ký kết và tài trợ từ đối tác bên ngoài là 5,266 tỷ đồng (báo cáo theo biểu mẫu). Số thu còn lại là 46,634 tỷ đồng từ các hoạt động nghiên cứu khoa học, đề tài cấp tỉnh và các hình thức chuyển giao công nghệ khác được tổng hợp trong nội dung thu khác (Mục VII.2.A.II.4) của báo cáo công khai cơ sở giáo dục đại học năm 2024 số 1119/ĐHYDCT ngày 20 tháng 5 năm 2025 của Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.
Cũng theo đại diện nhà trường, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhà trường gia tăng nguồn thu thông qua việc tăng số lượng đề tài nghiên cứu có tính ứng dụng cao, đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp nhằm thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đồng thời, tăng cường hoạt động chuyển giao công nghệ, tập trung vào chuyển giao quy trình kỹ thuật của bệnh viện và các sản phẩm công nghệ lĩnh vực dược.
Ngoài ra, nhà trường đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chủ động tham gia và mở rộng các dự án, chương trình nghiên cứu sử dụng nguồn vốn nước ngoài; đồng thời mở rộng các dịch vụ khoa học – công nghệ, tư vấn chuyên môn, đào tạo ngắn hạn và hoàn thiện cơ chế khuyến khích, chia sẻ lợi ích phù hợp nhằm thu hút giảng viên, nhà khoa học và doanh nghiệp tham gia tích cực vào nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, qua đó đa dạng hóa và gia tăng nguồn thu bền vững cho nhà trường.
