Sự việc vở bài tập Tin học 3 có chứa đường link trang web khi truy cập vào thì dẫn đến một website có nội dung độc hại, nhạy cảm hiện vẫn đang khiến nhiều phụ huynh quan tâm và bày tỏ sự lo ngại. Theo tìm hiểu thì trên bìa vở bài tập này có lô gô nhận diện thương hiệu của Công ty TNHH Giáo dục Đại Trường Phát (tên thường gọi trên website của doanh nghiệp là Tập đoàn Giáo dục Đại Trường Phát). Ngoài ra, trên bìa vở bài tập còn đề tên của Nhà xuất bản Đại học Huế.
Nhiều hệ luỵ khi học sinh tiếp cận phải link web có nội dung độc hại
Trao đổi với phóng viên về vấn đề trên, bà Tăng Thị Ngọc Mai - Đại biểu Quốc hội khóa XIV, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trà Vinh (nay là tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, việc trong sách bài tập dành cho học sinh có link website chứa nội dung độc hại, nhạy cảm có rất nhiều ảnh hưởng, hệ luỵ với đối tượng tiếp cận.
"Lâu nay chúng ta đã gặp rất nhiều trường hợp các thông tin xấu, độc len lỏi vào trường học thông qua ấn phẩm không được kiểm duyệt thận trọng từ nhà xuất bản, đơn vị phát hành.
Có thể nói rằng, các thông tin xấu, độc tác động có tính "thẩm thấu", gây hệ lụy lâu dài, ghê gớm đến tư tưởng, nhận thức và hành vi của thế hệ trẻ.
Như trường hợp xảy ra khi truy cập vào đường link nêu trong vở bài tập Tin học 3, đó chỉ mới là dẫn đến trang web có nội dung nhạy cảm, chứ nếu đó là nội dung mang yếu tố chống phá thì hậu quả sẽ càng nguy hại hơn nếu không được sớm phát hiện.
Việc chúng ta cố gắng ngăn chặn học sinh tiếp cận phải các thông tin xấu, độc trên mạng xã hội vốn dĩ đã gặp rất nhiều khó khăn. Sau sự việc này thì các phụ huynh cũng cần kiểm soát và bám sát hơn với việc học tập của con, đặc biệt là với các môn học có yếu tố thực hành trên không gian mạng.
Ngoài ra, qua sự việc này, chính các Nhà trường cũng cần rút kinh nghiệm và thận trọng hơn nữa trong việc lựa chọn các đầu sách, nhà cung cấp đảm bảo tính ổn định và nghiêm túc trong vận hành nội dung", bà Tăng Thị Ngọc Mai nhấn mạnh.
Ngoài ra, theo quan điểm của nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trà Vinh, trong sự việc này không thể bỏ qua phần trách nhiệm của đơn vị phát hành sách và Nhà xuất bản vì để xảy ra sự việc.
Bà Tăng Thị Ngọc Mai cho rằng, khi cung cấp một sản phẩm, nhất là sản phẩm giáo dục thì việc kiểm soát chặt chẽ nội dung là điều hết sức quan trọng. Đặc biệt với các nội dung cần học sinh thao tác trên máy tính và có kết nối mạng để truy cập vào website thì website đó phải là của cơ quan, tổ chức có pháp nhân đáng tin cậy, chính thống.
Bởi lẽ, không chỉ dừng ở tác động của việc học sinh tiếp cận đường link có nội dung xấu, độc mà nếu đó là đường link để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thì có thể rất nhiều phụ huynh "dính bẫy" vì tin vào tài liệu học tập của con.
Cùng bàn về vấn đề "trách nhiệm" của các bên có liên quan trong sự việc này, Nhà giáo Nguyễn Văn Ngai - nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, sau sự việc cần làm rõ tác động, ảnh hưởng đến học sinh, từ đó có các phương án để xử lý với cả đơn vị phát hành và Nhà xuất bản.
Thầy Nguyễn Văn Ngai cho biết: "Theo thông tin tôi theo dõi trên các phương tiện truyền thông đại chúng, Nhà xuất bản và công ty phát hành sách cũng đã lên tiếng và đã báo cáo tình hình với cơ quan chức năng. Nguyên nhân và giải pháp xử lý sự việc ra sao thì cần chờ các kết luận chính thức.
Tuy nhiên, theo các thông tin được chia sẻ trên mạng xã hội thì sự việc này được chính phụ huynh phát hiện chứ đơn vị phát hành và Nhà xuất bản không phải là bên nhận ra trước tiên. Điều này cho thấy việc kiểm soát thường xuyên với các nội dung có liên quan đến nội dung thực hành trên không gian mạng của học sinh không được làm chặt chẽ.
Trách nhiệm đầu tiên là của tác giả, đơn vị chịu trách nhiệm nội dung cuốn vở. Việc sử dụng trang web của một đơn vị thứ ba để đưa vào trong các bài thực hành cho học sinh, điều này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro như web bị hack hoặc bị bên thứ ba mua bán cho bên khác.
Cùng với đó là trách nhiệm của Nhà xuất bản khi có một đội ngũ biên soạn nhưng lại không đưa ra các phương án phòng ngừa và ngăn chặn từ sớm trước sự cố như đã xảy ra. Thậm chí, nếu nhận thấy việc đưa vào vở bài tập những nội dung có chứa đường link website mang tính "rủi ro" thì ngay từ ban đầu, Nhà xuất bản nên có sự thống nhất với đơn vị phát hành trong việc lựa chọn đường cho dẫn đường link chính thống.
Tôi nghĩ rằng, sau sự việc cơ quan chức năng cũng nên làm rõ mức độ ảnh hưởng và trách nhiệm của các bên liên quan và đưa ra hướng xử lý phù hợp".
Qua đó, thầy Nguyễn Văn Ngai cũng đưa ra một số lời khuyên với phụ huynh, học sinh trong việc lựa chọn tài liệu học tập. Đặc biệt là có sự cân nhắc kỹ lưỡng khi chọn sách giáo khoa hoặc vở bài tập cho con ở các đơn vị có sự cam kết rõ ràng về nội dung, tránh vướng vào những sự cố không mong muốn như vừa qua.
Sớm làm rõ nguyên nhân, xử lý trách nhiệm các bên có liên quan
Còn theo quan điểm của Phó Giáo sư Trần Đăng Sinh - nguyên Chủ nhiệm Khoa Triết học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, việc thiếu kiểm soát thường xuyên các nội dung thực hành của học sinh trên không gian mạng có thể để lại nhiều hệ lụy, ảnh hưởng nếu những nội dung mà học sinh tiếp xúc có yếu tố độc hại, nhạy cảm.
"Việc học sinh tiếp xúc với các thông tin xấu độc nếu không được kiểm soát và tồn tại trong một thời gian dài có thể để lại nhiều hậu quả. Lớn nhất chính là việc tiếp thu và nhận thức sai lệch, từ đó dẫn đến hành vi sai", Phó Giáo sư Trần Đăng Sinh nhấn mạnh.
Cũng theo nguyên Chủ nhiệm Khoa Triết học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sau khi sự việc được phụ huynh phát hiện, phía Nhà Xuất bản Đại học Huế và đơn vị phát hành là Công ty TNHH Giáo dục Đại Trường Phát cũng đã lên tiếng xin lỗi và thông báo sự việc đến cơ quan chức năng. Tuy nhiên, Phó Giáo sư Trần Đăng Sinh cho rằng, đây là sự việc nghiêm trọng nên không phải Nhà xuất bản và đơn vị phát hành cứ xin lỗi là xong!
"Bất kỳ sản phẩm nào khi được công bố và phát hành ra ngoài xã hội thì công ty phát hành và đơn vị chịu trách nhiệm xuất bản đều phải có trách nhiệm toàn diện về nội dung cũng như những tác động mà sản phẩm đó gây ra.
Đối với trường hợp Nhà xuất bản Đại học Huế cho xuất bản vở bài tập Tin học 3 có chứa đường link dẫn tới một trang web có nội dung độc hại, nhạy cảm, dù nó mang tính thời điểm nhưng đây là sự việc nghiêm trọng. Qua đó, trước hết hai đơn vị này cũng phải chịu trách nhiệm vì để xảy ra sự việc.
Bên cạnh đó, bộ phận tham gia vào quá trình biên tập, kiểm duyệt nội dung cũng cần được xem xét trách nhiệm rõ ràng. Vấn đề ở đây là đội ngũ này không tính đến các tình huống xấu có thể xảy ra khi cho dẫn đường link của một đơn vị thứ 3 khác. Đây là trách nhiệm góp ý, tham mưu để lọt các nội dung không phù hợp vào tài liệu giáo dục cho học sinh.
Nó cũng cho thấy sự thiếu chặt chẽ, chủ quan trong khâu kiểm tra, thẩm định nội dung một cách thường xuyên đối với các nội dung trên không gian mạng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của đơn vị xuất bản mà còn gây tác động tiêu cực đến môi trường giáo dục và xã hội. Đặc biệt khi đối tượng tiếp cận là học sinh, nhận thức của các em còn chưa thấu đáo, dễ bị chi phối bởi các nội dung xấu độc", Phó Giáo sư Trần Đăng Sinh nhấn mạnh.
Cũng theo Phó Giáo sư Trần Đăng Sinh, đã là nội dung sử dụng cho đối tượng học sinh thì yêu cầu về tính chính xác, an toàn và phù hợp càng cần phải được đặt lên hàng đầu.
Do đó, việc tiến hành thu hồi ngay các sản phẩm để xảy ra sự cố cũng là cần làm ngay nhằm tránh xảy ra trường hợp tương tự. Cùng với đó, các cơ quan chức năng cần khẩn trương vào cuộc điều tra, làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và áp dụng hình thức xử lý phù hợp theo quy định của pháp luật để cho phụ huynh, dư luận yên tâm.
