Dự thảo Thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên có một số điểm đáng chú ý. Trong đó, có nội dung liên quan đến giải thích từ ngữ về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học.
Lãnh đạo một số cơ sở giáo dục chia sẻ băn khoăn về sự chồng chéo giữa 2 hoạt động trên, đồng thời đề xuất ban soạn thảo nghiên cứu điều chỉnh hoặc bổ sung quy định nhằm bảo đảm tính khả thi trong triển khai thực tế.
Phân định rõ ràng giữa 2 hoạt động để thống nhất thực hiện
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Đỗ Thành Thiện - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Vĩnh Thạnh (xã Vĩnh Thạnh, Thành phố Cần Thơ) cho biết: "Có nhiều hoạt động giáo dục vừa đáp ứng nhu cầu của học sinh, phụ huynh; vừa trực tiếp góp phần thực hiện mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông. Vì vậy, việc phân định giữa hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học cần được quy định rõ hơn để tránh khó khăn trong quá trình triển khai.
Dự thảo cần quy định cụ thể hơn để phân định rõ nội dung của từng hoạt động, tránh tình trạng chồng chéo trong quá trình triển khai. Với những hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, nhất là các nội dung phát triển năng khiếu, nên được thiết kế theo hướng chuyên sâu, đáp ứng sở thích và định hướng của học sinh, không lặp lại những nội dung đã được dạy trong các môn học của Chương trình giáo dục phổ thông".
Thầy Thiện nêu vấn đề, nếu các chương trình được xếp vào hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học và chỉ được tổ chức ngoài thời gian chính khóa, việc bố trí thời khóa biểu sẽ rất khó khăn. Hiện nay, hầu hết các trường phổ thông đang triển khai mô hình dạy học 2 buổi/ngày. Học sinh chủ yếu học từ thứ Hai đến thứ Sáu, mỗi ngày không quá 7 tiết nên quỹ thời gian còn lại không nhiều.
Vấn đề đội ngũ cũng cần quan tâm vì không phải cơ sở giáo dục nào cũng có đủ giáo viên để thực hiện các hoạt động trên. Bên cạnh đó, cũng cần có hướng dẫn thống nhất về cơ chế, đặc biệt là các quy định liên quan đến kinh phí tạo thuận lợi hơn cho nhà trường trong quá trình triển khai.
Dự thảo Thông tư còn quy định, tuyệt đối không được sử dụng các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hay nhồi nhét kiến thức các môn học trong Chương trình Giáo dục phổ thông những nội dung vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm.
Thầy Đỗ Thành Thiện cho rằng, điều quan trọng trước hết là định nghĩa về 2 hoạt động giáo dục này phải đủ rõ để các cơ sở giáo dục hiểu đúng và triển khai thống nhất. Nếu ranh giới giữa hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học chưa được quy định cụ thể, rất dễ dẫn đến cách hiểu và cách vận dụng khác nhau tại các cơ sở giáo dục, thậm chí có thể bị lợi dụng để tổ chức những hoạt động không đúng mục tiêu.
Cùng bàn luận về nội dung này, thầy Phạm Thanh Vân - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Quảng Hợp (xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị) cho rằng, dự thảo cần phân định rõ ràng hơn giữa hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, bởi trên thực tế có nhiều hoạt động vừa góp phần thực hiện mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông, vừa đáp ứng nhu cầu của phụ huynh và học sinh.
Theo thầy Vân, việc quy định cụ thể các tiêu chí sẽ giúp các cơ sở giáo dục có cách hiểu thống nhất, từ đó triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn.
"Thông tư cần quy định rõ ràng để tất cả các cơ sở giáo dục đều hiểu giống nhau và thực hiện thống nhất. Nếu mỗi nơi hiểu theo một cách thì sẽ dẫn đến lúng túng, thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai. Việc xác định đúng bản chất của từng hoạt động cũng là giải pháp quan trọng để hạn chế tình trạng lợi dụng danh nghĩa hoạt động giáo dục tăng cường hoặc hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình hoặc luyện thi. Khi các cơ sở giáo dục có cách hiểu thống nhất và thực hiện đúng sẽ nâng cao chất lượng của những hoạt động giáo dục trên" - thầy Vân nhấn mạnh.
Chương trình phát triển năng lực ngoại ngữ, tự nguyện thì thuộc hoạt động tăng cường hay theo nhu cầu xã hội?
Từ thực tế đơn vị, cô Đinh Kim Thu - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Vân Hồ (phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội) cho biết, hiện nhà trường đang triển khai chương trình tiếng Anh với người nước ngoài trên cơ sở học sinh, phụ huynh tự nguyện đăng ký tham gia.
Nhà trường liên kết với các trung tâm ngoại ngữ để tổ chức giảng dạy. Đội ngũ trực tiếp đứng lớp chủ yếu là giáo viên bản ngữ do trung tâm cử đến, giúp tạo môi trường để học sinh luyện nghe, nói và giao tiếp bằng tiếng Anh một cách tự nhiên. Trong mỗi tiết học thường có thêm một trợ giảng là giáo viên Việt Nam để hỗ trợ về ngôn ngữ, giải thích khi cần thiết và phối hợp tổ chức các hoạt động học tập. Nhờ đó, học sinh dễ tiếp cận bài học hơn, đặc biệt với những em chưa thể nghe hiểu hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Vị Hiệu trưởng phân tích, đối với chương trình tiếng Anh liên kết, việc phân định giữa hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học chưa thực sự rõ ràng vì vừa góp phần thực hiện mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông, vừa được triển khai trên cơ sở phụ huynh và học sinh tự nguyện đăng ký. Do vậy, dự thảo cần quy định rõ hơn tiêu chí phân loại giữa 2 hoạt động để các cơ sở giáo dục có căn cứ thực hiện.
Phân biệt GD tăng cường và theo nhu cầu người học bằng dạy trong hay ngoài giờ chính khóa sẽ rất rối
Đồng thời, dự thảo cũng đưa ra yêu cầu cụ thể với đội ngũ thực hiện các hoạt động giáo dục trên. Đối với nhân sự không phải nhà giáo cơ hữu, dự thảo yêu cầu phải có hồ sơ, văn bằng, chứng chỉ hoặc minh chứng năng lực chuyên môn được cơ sở giáo dục thẩm định, có lí lịch tư pháp rõ ràng hoặc bản cam kết không vi phạm pháp luật liên quan đến trẻ em và được tập huấn về quy tắc ứng xử trước khi tham gia.
Cô Thu nhận định, điều này là cần thiết, góp phần bảo đảm chất lượng và an toàn khi triển khai các chương trình giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học. Được biết, các đơn vị liên kết giảng dạy với Trường Trung học cơ sở Vân Hồ, hồ sơ pháp lý và hồ sơ năng lực của đội ngũ giáo viên đều được kiểm tra, thẩm định đầy đủ trước khi tham gia giảng dạy.
"Những giáo viên được cử đến giảng dạy tại nhà trường, đặc biệt là giáo viên nước ngoài, đều phải có đầy đủ hồ sơ theo quy định như giấy tờ xuất nhập cảnh, hộ chiếu, giấy phép lao động, giấy tờ cư trú và các hồ sơ liên quan. Đây là những yêu cầu bắt buộc để bảo đảm việc giảng dạy diễn ra đúng quy định" - cô Thu cho hay.
