Năm 2025, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam có 6 nhà giáo được công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Phó Giáo sư. Trong đó, người trẻ nhất là Phó Giáo sư Vũ Thị Như Quỳnh (sinh năm 1990) - giảng viên bộ môn Tài chính - Ngân hàng, Khoa Quản trị - Tài chính.
Cô Quỳnh tốt nghiệp đại học năm 2012 ngành Tài chính, chuyên ngành Tài chính ứng dụng tại Đại học Macquarie (Macquarie University), Úc. Cô tiếp tục học lên thạc sĩ ngành Thương mại, chuyên ngành Tài chính tại đây và được cấp bằng ngay sau đó 1 năm. Nữ giảng viên Trường Đại học Hàng hải Việt Nam được cấp bằng tiến sĩ ngành Kinh tế, chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tại Học viện Tài chính vào năm 2020.
Hành trình học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học của Phó Giáo sư Vũ Thị Như Quỳnh đã truyền cảm hứng cho nhiều bạn trẻ yêu thích lĩnh vực Kinh tế.
Hành trình trở thành Phó Giáo sư ngành Kinh tế khi mới 35 tuổi
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về hành trình học tập và nghiên cứu của mình, cô Quỳnh cho hay: "Nếu nói ngắn gọn về hành trình của mình, tôi thường gọi đó là một chữ “duyên”. Mọi thứ đến với tôi khá tự nhiên, gần như nằm ngoài những dự định ban đầu mà tôi tự đặt ra cho mình. Khi còn đi học, tôi yêu thích ngoại ngữ, thích viết lách và thực sự không tự tin với các môn học liên quan đến con số. Tôi từng mơ ước trở thành một cô giáo dạy Tiếng Anh. Việc theo học ngành Tài chính ban đầu không xuất phát từ đam mê, mà chủ yếu từ định hướng của gia đình.
Những năm du học và học tập sau đó là quãng thời gian tôi phải nỗ lực rất nhiều để vượt qua chính mình. Mỗi ngày, tôi dành phần lớn thời gian cho việc học và nghiên cứu, kiên trì với những phép toán, những con số vốn không phải thế mạnh. Có lúc tôi từng nghĩ sẽ dừng việc học và nghiên cứu ngành này sau khi tốt nghiệp đại học. Tuy nhiên, chính sự động viên của ba mẹ đã giúp tôi tiếp tục học cao học.
Có lẽ cũng vì ngày nào cũng gắn bó và tìm hiểu những con số nên tôi dần trở nên yêu thích chúng hơn, và kết quả tốt nghiệp đã giúp tôi tự khẳng định lại với bản thân mình rằng chỉ cần mình chăm chỉ, cố gắng và quyết tâm thì chắc chắn sẽ đạt được mục tiêu".
Sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ, cô Quỳnh trở về nước và công tác tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam theo đúng chuyên ngành đào tạo. Nữ giảng viên cho biết, chính chồng của cô là người khích lệ cô học lên tiến sĩ, dù bản thân từng lo lắng về việc liệu có thích nghi được môi trường đào tạo trong nước hay không. Sau khi hoàn thành nghiên cứu sinh đúng tiến độ, cũng chính người bạn đời của cô đã tiếp tục động viên cô phấn đấu cho học hàm Phó Giáo sư.
"Nếu nhìn lại, hành trình học tập và nghiên cứu của tôi không bắt đầu từ lợi thế, mà từ sự nỗ lực để vượt qua chính mình. Trong suốt chặng đường từ khi là sinh viên, giảng viên, nghiên cứu sinh đến khi phấn đấu đạt học hàm Phó Giáo sư, điều thôi thúc tôi tiếp tục đi xa hơn chính là mong muốn làm tốt công việc giảng dạy, nghiên cứu một cách nghiêm túc. Sự đồng hành và ủng hộ của gia đình; sự quan tâm, hỗ trợ của các thầy cô trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu của tôi trở thành nguồn động lực, là điểm tựa giúp tôi kiên trì theo đuổi và gắn bó lâu dài với con đường này", cô Quỳnh chia sẻ.
Bên cạnh đó, môi trường công tác tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cũng là yếu tố quan trọng giúp cô Quỳnh yên tâm phát triển chuyên môn. Nhà trường luôn khuyến khích giảng viên đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện tham gia các đề tài, hội thảo và công bố quốc tế.
Sự hỗ trợ từ Ban Giám hiệu, Khoa và Bộ môn không chỉ thể hiện ở định hướng chuyên môn rõ ràng mà còn ở sự tin tưởng, luôn động viên, khích lệ các giảng viên trẻ. Chính môi trường học thuật nghiêm túc nhưng cởi mở đó đã tiếp thêm cho cô Quỳnh động lực để tiếp tục gắn bó lâu dài với nghề.
Tính đến tháng 6/2025, Phó Giáo sư Vũ Thị Như Quỳnh đã chủ nhiệm 2 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, đã công bố 34 bài báo khoa học trong và ngoài nước. Trong đó, có 6 bài báo khoa học đăng trên tạp chí quốc tế thuộc danh mục Scopus; 25 bài đăng trên các tạp chí trong nước thuộc chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng; 2 bài đăng trên kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc gia; 1 bài đăng trên kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc tế.
Bên cạnh đó, cô Quỳnh đã xuất bản là 3 giáo trình (chủ biên 2 giáo trình, 1 giáo trình đồng chủ biên). Trong quá trình công tác tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, nữ giảng viên cũng nhận được một số khen thưởng như: danh hiệu "Giỏi việc trường, đảm việc nhà" năm học 2018 - 2019, 2019 - 2020, 2022 - 2023; 2023-2024; Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở năm học 2022 - 2023.
Là một nữ Phó Giáo sư trẻ, cô Quỳnh cho rằng trong lĩnh vực nghiên cứu kinh tế và quản lý tài chính, nam hay nữ đều có những thế mạnh riêng và cơ hội là như nhau. Thông điệp “Thế giới cần đến khoa học, khoa học cần đến phụ nữ” do UNESCO đưa ra cũng cho thấy sự tham gia của phụ nữ không chỉ là cơ hội, mà là một phần quan trọng của sự phát triển khoa học bền vững. Điều cốt lõi không nằm ở giới tính, mà ở năng lực, sự nghiêm túc và bền bỉ với con đường nghiên cứu.
"Tuy nhiên, tôi không thể phủ nhận rằng, với một người phụ nữ, đặc biệt khi đã có gia đình và con nhỏ, việc cân bằng giữa công việc, nghiên cứu và cuộc sống cá nhân thực sự không hề dễ dàng. Cá nhân tôi không tìm kiếm sự cân bằng hoàn hảo, mà chỉ lựa chọn cách sắp xếp phù hợp với hoàn cảnh của mình.
Tôi luôn đặt ra những công việc cụ thể cần làm trong ngày và chủ động lên lịch cho từng khoảng thời gian. Buổi tối và những ngày nghỉ, tôi dành trọn vẹn cho gia đình và coi đó là khoảng thời gian nghỉ ngơi hoàn toàn, không làm việc. Đây cũng là lúc tôi cân bằng lại bản thân sau những giờ nghiên cứu.
Ngược lại, khi con đi học hoặc đã ngủ, tôi dành toàn bộ sự tập trung cho công việc và nghiên cứu, gần như tách mình vào một không gian riêng để làm việc hiệu quả nhất. Có những ngày tôi có thể ngồi liên tục từ sáng đến lúc đón con chỉ để đọc và hiểu một tài liệu. Với tôi, việc tập trung cao độ trong những khoảng thời gian như vậy giúp công việc được giải quyết nhanh hơn và hiệu quả hơn", nữ phó giáo sư nhấn mạnh.
Muốn gắn nghiên cứu với thực tiễn, nhà khoa học phải hiểu doanh nghiệp đang gặp vấn đề gì
Phó Giáo sư Vũ Thị Như Quỳnh hiện đang theo đuổi 2 hướng nghiên cứu chính. Đầu tiên là nghiên cứu các mô hình đánh giá hiệu quả tài chính và phát triển theo hướng bền vững cho hệ thống tài chính - ngân hàng và doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế.
Các nghiên cứu theo hướng này khai thác những phương pháp ra quyết định đa tiêu chí (MCDM) như: AHP, TOPSIS... và kỹ thuật học máy để phân tích, phân nhóm nhằm hỗ trợ ra quyết định trong hoạt động tài chính và tín dụng.
Hướng nghiên cứu thứ hai là nghiên cứu thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp, chú trọng hoàn thiện cơ cấu tài chính, kiểm soát rủi ro và tăng cường năng lực cạnh tranh trong hoạt động sản xuất - kinh doanh.
Các nghiên cứu theo hướng này áp dụng một số mô hình định lượng (như hồi quy, Z-score), tập trung vào đánh giá thực trạng quản trị tài chính, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính và đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả tài chính cũng như khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Theo Phó Giáo sư Vũ Thị Như Quỳnh, muốn gắn nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp thì trước hết nhà nghiên cứu phải hiểu doanh nghiệp đang gặp vấn đề gì. Khi nghiên cứu xuất phát từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, kết quả làm ra sẽ dễ áp dụng hơn. Doanh nghiệp vừa là nơi kiểm chứng kết quả nghiên cứu, vừa cung cấp dữ liệu và những bài toán thực tế để nghiên cứu tiếp tục phát triển.
"Trong giảng dạy, tôi thường lồng ghép các tình huống và ví dụ thực tế, khuyến khích sinh viên đặt kiến thức đã học vào bối cảnh thực tiễn để các em hiểu rằng học là để áp dụng. Giảng viên cũng cần đặt mình vào vị trí của sinh viên, lựa chọn và giải thích các ví dụ, tình huống một cách đơn giản, dễ hiểu.
Với sinh viên, nghiên cứu khoa học nên bắt đầu từ động lực và sự hứng thú. Tôi cố gắng gợi mở cho các em những vấn đề đơn giản, phù hợp để làm quen trước. Khi các em làm được và hiểu được vấn đề, sự tự tin sẽ tăng lên, từ đó hình thành đam mê và mong muốn tiếp tục theo đuổi nghiên cứu".
Cũng theo cô Quỳnh, sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng muốn thích ứng tốt với thị trường lao động trong kỷ nguyên số thì trước hết cần phải có nền tảng chuyên môn vững, sau đó là sự chủ động học hỏi, tìm tòi về công nghệ. Sinh viên không cần trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng nên biết cách sử dụng dữ liệu, hiểu các ứng dụng số trong tài chính - ngân hàng và sẵn sàng học hỏi cái mới. Khi có tư duy công nghệ và khả năng thích ứng, các em sẽ có lợi thế rất lớn khi bước vào thị trường lao động.
Chia sẻ về định hướng nghiên cứu trong thời gian sắp tới, Phó Giáo sư Vũ Thị Như Quỳnh cho hay: "Càng học, càng nghiên cứu, càng được tiếp xúc với các đồng nghiệp, thầy cô, các nhà khoa học,… tôi càng nhận ra thế giới tri thức vô cùng rộng lớn. Luôn có rất nhiều người giỏi hơn mình cũng như còn rất nhiều điều mà tôi chưa biết, muốn được học hỏi. Trong chặng đường sắp tới, tôi hy vọng sẽ có thêm cơ hội để mở rộng hướng nghiên cứu, thậm chí là tiếp cận và học hỏi ở những lĩnh vực khác ngoài chuyên môn ban đầu. Tôi tin rằng sự dịch chuyển và kết nối giữa các lĩnh vực sẽ giúp nghiên cứu trở nên sâu sắc hơn, đa chiều hơn và quan trọng nhất là gần với thực tiễn hơn".
Với các giảng viên trẻ, nghiên cứu sinh và sinh viên đang theo đuổi con đường học thuật, nữ Phó giáo sư muốn gửi gắm rằng, đây là một hành trình dài, đòi hỏi rất nhiều sự kiên trì và nghiêm túc. Không phải ai cũng bắt đầu từ những lợi thế sẵn có, nhưng nếu đủ quyết tâm, dám vượt qua giới hạn của bản thân, giữ được niềm tin, niềm đam mê và tinh thần học hỏi bền bỉ, thì thành quả chắc chắn sẽ đến. Khi đã lựa chọn một con đường, hãy kiên trì đi đến cùng. Dù con đường ấy không phải lúc nào cũng đẹp như mình mong đợi, nhưng con đường nào rồi cũng dẫn chúng ta đến một điểm đích.
