Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2026-2027.
Một số điểm mới nổi bật của kỳ thi năm nay là bỏ điều kiện nơi thường trú (hộ khẩu thường trú) khi đăng ký vào các trường trung học phổ thông công lập như mọi năm, hướng tới tuyển sinh phi địa giới hành chính, tăng cơ hội học tập cho học sinh trên địa bàn Thành phố, thúc đẩy giáo dục bình đẳng, công bằng.
Bỏ khu vực tuyển sinh, học sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng bất kỳ vào trường trung học phổ thông công lập đảm bảo phù hợp với năng lực, điều kiện của học sinh/phụ huynh học sinh, tạo thuận lợi cho học sinh đăng ký và tăng cơ hội trúng tuyển theo nguyện vọng.
Học sinh sẽ có nhiều cơ hội để đỗ vào trường trung học phổ thông theo năng lực và định hướng cá nhân
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Lê Thị Kim Dung - Hiệu trưởng. Trường Trung học cơ sở Nguyễn Đức Lượng (xã Dân Hòa, thành phố Hà Nội) chia sẻ, điểm mới đáng lưu ý năm nay là Hà Nội bỏ 12 khu vực tuyển sinh như những năm trước. Thay vào đó, các em chỉ cần cư trú trên địa bàn Hà Nội là có thể đăng ký tuyển sinh vào trường trung học phổ thông công lập. Mỗi học sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng vào trường trung học phổ thông bất kỳ nào trên toàn thành phố đảm bảo phù hợp với năng lực, điều kiện của học sinh, phụ huynh. Điều chỉnh này là chủ trương rất hợp lý và đúng đắn trong giai đoạn hiện nay. Việc gỡ bỏ rào cản địa lý hành chính sẽ giúp học sinh tiếp cận môi trường giáo dục phù hợp với năng lực của mình trên toàn thành phố, từ đó tăng khả năng trúng tuyển vào trường công lập.
Đồng thời, việc này cũng tạo sự cân bằng trong giáo dục bởi nhiều học sinh giỏi ở ngoại thành cũng có thể có cơ hội vào các trường công lập top đầu ở nội thành.
“Những năm trước, toàn thành phố chia làm 12 khu vực tuyển sinh theo địa giới hành chính quận, huyện, thị xã. Mỗi thí sinh dc đăng ký tối đa 3 nguyện vọng công lập xếp theo thứ tự 1, 2, 3. Trong đó, nguyện vọng 1, 2 phải thuộc khu vực tuyển sinh theo quy định, nguyện vọng 3 có thể thuộc 1 khu vực tuyển sinh bất kỳ.
Trường hợp học sinh chỉ đăng ký 2 nguyện vọng vào 2 trường trung học phổ thông công lập, nguyện vọng 1 phải thuộc khu vực tuyển sinh theo quy định, còn nguyện vọng 2 có thể thuộc khu vực bất kỳ. Nếu chỉ đăng ký 1 nguyện vọng, học sinh có thể lựa chọn trường ở bất cứ khu vực nào. Sau khi đã đăng ký, học sinh không được thay đổi nguyện vọng dự tuyển.
Ví dụ, trước đây nếu đăng ký một nguyện vọng ở trường thuộc huyện Thanh Oai (cũ), nhưng một nguyện vọng khác lại muốn đăng ký xuống trường thuộc huyện Ứng Hòa (cũ), thì học sinh lại chỉ được đăng ký 2 nguyện vọng nên khá hạn chế trong việc lựa chọn.
Hiện nay, khi mà bỏ khu vực tuyển sinh khi đăng ký vào các trường trung học phổ thông công lập, học sinh có thể đăng ký vào bất kỳ trường nào phù hợp với năng lực và mong muốn của mình. Quy định này không chỉ mở rộng cơ hội lựa chọn trường học cho các em mà còn tạo thêm động lực phấn đấu trong học tập, bởi các em có thể chủ động hướng tới những môi trường giáo dục phù hợp”, cô Dung chia sẻ.
Cũng theo cô Dung, mặc dù điều này tạo nhiều thuận lợi nhưng cũng tạo ra những áp lực về tỉ lệ cạnh tranh, cuộc đua vào lớp 10 có thể căng thẳng hơn. Khi không còn phân tuyến, các trường có chất lượng đào tạo tốt sẽ thu hút lượng lớn hồ sơ đăng ký, tỷ lệ cạnh tranh sẽ tăng mạnh hơn những năm trước. Trong khi một số trường khác lại ít học sinh đăng ký. Điều này có thể dẫn đến sự biến động khó dự đoán của điểm chuẩn.
Còn theo thầy Đỗ Duy Linh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thạch Thất (xã Thạch Thất, thành phố Hà Nội), việc nhiều phụ huynh cũng bày tỏ lo lắng rằng khi bỏ việc chia khu vực tuyển sinh, một số trường có chất lượng tốt hoặc nằm ở vị trí thuận lợi sẽ thu hút lượng thí sinh đăng ký nguyện vọng cao hơn, từ đó làm gia tăng mức độ cạnh tranh giữa các em là có cơ sở. Tuy nhiên, vấn đề này không quá đáng lo ngại.
Bởi, việc mở rộng phạm vi đăng ký sẽ góp phần tạo ra sự công bằng hơn trong giáo dục. Trước đây, việc phân vùng khiến học sinh bị bó hẹp trong khu vực cư trú.
Ngoài ra, trong tuyển sinh giữa các khu vực cũng có độ vênh nhất định. Thực tế, những trường có chất lượng cao và uy tín vốn đã được phụ huynh và học sinh biết đến từ trước thì vẫn sẽ thu hút được nhiều học sinh giỏi đăng kí. Ngược lại, với học sinh có học lực trung bình cũng sẽ có nhiều cơ hội trúng tuyển vào các trường có điểm chuẩn thấp hơn.
Vì vậy, không chỉ các trường trung học phổ thông cần nâng cao chất lượng giáo dục mà ngay cả các trường trung học cơ sở cũng vậy. Bởi khi nhiều thí sinh cùng đăng kí vào các trường trên địa bàn, sự cạnh tranh sẽ tăng lên. Khi đó, chính các trường sẽ phải đầu tư hơn chất lượng dạy và học để đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục. Học sinh cũng cần có phương pháp học và ôn tập kỹ càng hơn để trúng tuyển vào trường mình thích.
Cũng theo thầy Linh, việc Hà Nội bỏ khu vực tuyển sinh và bỏ điều kiện nơi thường trú (hộ khẩu thường trú) khi học sinh đăng ký vào các trường trung học phổ thông công lập là chủ trương hoàn toàn hợp lý. Điều này mang đến cơ hội lựa chọn trường linh hoạt hơn, học sinh có thể lựa chọn 3 trường bất kỳ phù hợp với năng lực, điều kiện đi lại mà không cần làm đơn xin chuyển khu vực tuyển sinh, thêm một thủ tục như những năm trước.
Đồng thời, thay đổi này cũng giảm bớt áp lực tâm lý cho học sinh và gia đình. Nếu trước đây việc đăng ký nguyện vọng thường phải “cân đo đong đếm” rất kỹ lưỡng do bị giới hạn bởi khu vực tuyển sinh, thì nay phụ huynh và học sinh có thể mạnh dạn đăng ký vào trường mình mong muốn theo năng lực.
Dưới góc nhìn của phụ huynh học sinh, chị Lê Hồng Hạnh, phụ huynh có con học lớp 9 tại Trường Trung học cơ sở Phương Mai cho rằng: “Năm nay, gia đình có dự kiến cho con đăng ký nguyện vọng 1 tại Trường Trung học phổ thông Đống Đa, nguyện vọng 2 tại Trường Trung học phổ thông Khương Đình và nguyện vọng 3 là Trường Trung học phổ thông Đỗ Mười. Nếu như những năm trước, con sẽ phải làm đơn đổi khu vực tuyển sinh bởi 3 nguyện vọng trên thuộc 2 khu vực khác nhau. Năm nay khi được bỏ phân chia khu vực tuyển sinh, con có thể đăng ký vào trường con đủ năng lực vừa thuận tiện đi lại, vừa đúng mong muốn của gia đình mà không phải thực hiện thêm thủ tục hành chính như trước”.
Tuy nhiên, cũng theo chị Hạnh, việc bỏ phân tuyến có nhiều tác động tích cực, song chị cũng lo ngại cuộc đua vào lớp 10 có thể căng thẳng hơn. Năm nay một số trường top đầu có thể sẽ có lượng thí sinh đăng ký nguyện vọng đông hơn. Khi số lượng hồ sơ tăng lên, mức độ cạnh tranh vào lớp 10 cũng tăng theo. Đồng thời điểm chuẩn của một số trường có khả năng biến động và khó dự đoán, thậm chí tăng cao so với các năm trước.
“Vì vậy, gia đình cũng phải cân nhắc kỹ khi lựa chọn nguyện vọng cho con, vừa dựa vào năng lực học tập, vị trí địa lý, vừa tham khảo điểm chuẩn các năm trước để có quyết định phù hợp. Ngoài ra, cũng tìm hiểu cho con một số trường tư thục có chất lượng đào tạo tốt, phù hợp với tài chính của gia đình và sở thích của con", chị Hạnh cho biết.
Yếu tố cốt lõi chọn trường khi đăng ký nguyện vọng vào 10
Theo thầy Linh, nhà trường tổ chức dạy học và ôn tập cho học sinh lớp theo đúng quy định tại Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT. Theo quy định học sinh ôn thi vào lớp 10 là 1 trong 3 nhóm đối tượng được phép tổ chức dạy thêm trong nhà trường không thu tiền. Tuy nhiên, đối với những trường ở khu vực ngoại thành Hà Nội như nhà trường thì nguồn lực tài chính để chi trả cho giáo viên vẫn còn hạn chế. Vì vậy, việc ôn tập cũng còn có một số khó khăn.
Vì vậy, để học sinh có thể nắm vững kiến thức cho kỳ thi sắp tới, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn luôn theo dõi sát sao quá trình học tập của từng em. Mọi thắc mắc của học sinh đều được giải đáp kịp thời, đồng thời các thầy cô thường xuyên hướng dẫn phương pháp ôn tập và kỹ năng làm bài ngay trong các giờ học trên lớp. Việc hỗ trợ này được thực hiện liên tục hằng ngày, giúp học sinh củng cố kiến thức, hệ thống lại nội dung trọng tâm và từng bước nâng cao sự tự tin trước kỳ thi.
“Dù kỳ thi tuyển sinh vào 10 năm nay đã có những điểm mới nhưng nguyên tắc đặt nguyện vọng vẫn xoay quanh 3 trục chính. Trước hết, học sinh và phụ huynh cần hiểu rõ năng lực thực tế của bản thân để lựa chọn những trường phù hợp, tránh đặt nguyện vọng quá cao so với khả năng.
Bên cạnh đó, cần tính toán quãng đường di chuyển để đảm bảo phù hợp với việc đi học hàng ngày trong suốt ba năm trung học phổ thông. Việc xem xét yếu tố này giúp học sinh duy trì sức khỏe, thời gian học tập hợp lý và ổn định tinh thần, đồng thời tránh áp lực đi lại quá dài ảnh hưởng đến hiệu quả học tập.
Cuối cùng, các gia đình cũng nên tham khảo điểm chuẩn các năm trước và tư vấn của giáo viên để xây dựng nguyện vọng hợp lý, vừa đảm bảo khả năng trúng tuyển, vừa phù hợp với định hướng học tập của học sinh”, thầy Linh chia sẻ.
Còn theo cô Lê Thị Kim Dung, để chuẩn bị cho kỳ thi vào 10, nhà trường đã chủ động tổ chức các bài kiểm tra khảo sát hàng tháng giúp học sinh tự đánh giá năng lực thực tế và giúp các trường hiểu rõ hơn về tình hình của học sinh, đưa ra các giải pháp hỗ trợ hiệu quả.
Quá trình ôn tập của học sinh được xây dựng theo lộ trình từ củng cố kiến thức nền tảng đến rèn luyện kỹ năng làm bài. Nhà trường cũng thường xuyên rà soát kết quả học tập của học sinh, từ đó phân loại đối tượng và tổ chức ôn tập phù hợp, bảo đảm mỗi học sinh đều được hỗ trợ theo đúng năng lực. Đặc biệt, nhà trường còn hướng dẫn phương pháp tự học và kỹ năng hệ thống hóa kiến thức, giúp học sinh có thể chủ động xử lý nhiều dạng bài khác nhau trong kỳ thi.
Với điểm mới của kỳ thi vào 10 năm nay, theo cô Dung, phụ huynh và học sinh cần cân nhắc các yếu tố cốt lõi khi chọn trường để đăng ký nguyện vọng khoa học và thực tế.
Theo đó, học sinh cần nhìn nhận thực tế năng lực của mình thông qua các bài kiểm tra, đồng thời tham khảo điểm chuẩn các năm trước và ý kiến giáo viên để đưa ra nguyện vọng phù hợp.
Bên cạnh đó, phụ huynh và học sinh cũng nên tìm hiểu kỹ về môi trường học tập, nền nếp kỷ luật, chương trình đào tạo của trường trung học phổ thông dự định đăng ký. Đây là những yếu tố quan trọng giúp bảo đảm sự phù hợp với định hướng học tập của học sinh trong những năm tiếp theo.
Theo cô Dung, trong giai đoạn nước rút trước kỳ thi, sự đồng hành của gia đình đóng vai trò rất quan trọng. Phụ huynh nên giữ tâm lý bình tĩnh, động viên và hỗ trợ con trong quá trình học tập, tránh tạo áp lực quá lớn dễ khiến học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng, lo lắng hoặc chán nản.
Ngoài ra, để đạt kết quả tốt trong kỳ thi, bên cạnh việc giữ gìn sức khỏe và duy trì tinh thần học tập ổn định, điều quan trọng nhất vẫn là nền tảng kiến thức vững chắc. Học sinh yên tâm học tập, ôn luyện theo sự hướng dẫn của thầy cô, hệ thống lại kiến thức đã học và luyện tập đều đặn. Khi chuẩn bị tốt về kiến thức và tâm lý, các em hoàn toàn có thể tự tin bước vào kỳ thi và đạt được kết quả như mong muốn.
Ngoài ra, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã thông tin về kế hoạch tuyển sinh đầu cấp đối với bậc mầm non, lớp 1 và lớp 6 năm học 2026–2027. Năm học này, phương thức tuyển sinh chủ yếu được thực hiện theo hình thức xét tuyển dựa trên nơi cư trú của học sinh. Thành phố tiếp tục ứng dụng. bản đồ số GIS và. trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc phân tuyến tuyển sinh với nguyên tắc đưa trường học đến gần nơi cư trú của học sinh, qua đó bảo đảm phân bổ học sinh khoa học, hợp lý và hạn chế tình trạng quá tải cục bộ.
Trao đổi thêm về vấn đề này, cô Dung đánh giá đây là một điểm thuận lợi, học sinh sẽ được ưu tiên học tại ngôi trường gần nơi cư trú nhất. Khi đó, nhiều em có thể chủ động đi bộ hoặc tự di chuyển đến lớp, từ đó phụ huynh sẽ đỡ áp lực về thời gian và công việc.
Bên cạnh đó, nếu khu vực có nhiều trường trọng điểm, trường top đầu nếu không phân tuyến hợp lý sẽ dẫn đến tình trạng "dồn" quá đông học sinh vào một số trường, gây quá tải. Điều này không chỉ góp phần cân bằng nguồn tuyển giữa các trường, mà còn bảo đảm chất lượng dạy và học tại mỗi đơn vị, tránh những áp lực không đáng có đối với giáo viên và học sinh.
