Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với viên chức, người lao động công tác trong các cơ sở giáo dục công lập do Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất. [1]
Trong đó, các vị trí nhân viên trường học được đề xuất được hưởng phụ cấp ưu đãi 20%. Nhà giáo công tác ở vùng có điều kiện kinh tế bình thường ở trường mầm non, tiểu học mức phụ cấp được hưởng là 45%, ở trường trung học cơ sở, trung học phổ thông là 40%. Nhà giáo công tác tại vùng đặc biệt khó khăn sẽ hưởng mức phụ cấp ưu đãi 80%.
Nội dung này nhận được sự quan tâm của nhiều giáo viên, lãnh đạo các cơ sở giáo dục trên toàn quốc.
Đảm bảo công bằng và ghi nhận xứng đáng những đóng góp của nhà giáo
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô giáo Bùi Thị Thoa - Hiệu trưởng Trường Mầm non Văn Đẩu (phường Phù Liễn, thành phố Hải Phòng) bày tỏ, việc quy định mức phụ cấp ưu đãi theo nghề 45% đối với giáo viên mầm non công tác tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội bình thường, và mức 80% đối với giáo viên mầm non công tác tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, là phù hợp với đặc thù lao động sư phạm mầm non, cao hơn so với một số bậc học khác trong cùng điều kiện.
Theo cô Thoa, giáo viên mầm non không chỉ thực hiện nhiệm vụ giáo dục mà còn trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ, làm việc trong môi trường đặc thù về tâm lý, sức khỏe, cần đảm bảo an toàn cho trẻ em, thời gian làm việc kéo dài, áp lực trách nhiệm cao. Do đó, việc duy trì và nâng mức phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo bậc học mầm non là cần thiết, hợp lý, có tác dụng động viên, giữ chân đội ngũ, nhất là trong bối cảnh hiện nay còn thiếu giáo viên mầm non ở nhiều địa phương.
Cũng theo Hiệu trưởng Trường Mầm non Văn Đẩu, việc dự thảo bổ sung quy định nhân viên trường học (nhóm chức danh nghề nghiệp chuyên môn dùng chung; nhóm chức danh nghề nghiệp chuyên ngành, không bao gồm các vị trí giáo viên, giảng viên) được hưởng phụ cấp ưu đãi 20%, và từ năm 2031 theo Nghị quyết số 71-NQ/TW là 30% là điểm tích cực và nhân văn.
Điều này sẽ khắc phục được những bất cập kéo dài nhiều năm qua khi đội ngũ nhân viên mầm non chưa được hưởng chính sách ưu đãi tương xứng, trong khi khối lượng công việc lớn, tính chất phục vụ trực tiếp hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.
Nữ hiệu trưởng nhấn mạnh, nếu dự thảo được thông qua sẽ là niềm vui lớn với đội ngũ giáo viên. Điều đó, tạo sự công bằng tương đối trong chính sách tiền lương, phụ cấp trong nhà trường, nâng cao tinh thần trách nhiệm, gắn bó của nhân viên với đơn vị đồng thời hạn chế tình trạng biến động, thiếu hụt nhân viên ở bậc học mầm non.
Đồng tình với quan điểm này, cô giáo Phạm Thị Diện - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chu Văn An (phường Gia Viên, thành phố Hải Phòng) cho rằng, trong bối cảnh ngành giáo dục đang triển khai nhiều đổi mới căn bản, từ chương trình, sách giáo khoa đến phương pháp giảng dạy và đánh giá, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ giáo viên ngày càng cao. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chế độ tiền lương, phụ cấp hiện hành chưa thực sự tương xứng với áp lực nghề nghiệp, đặc biệt đối với giáo viên vùng khó khăn.
Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng dự thảo Nghị định riêng về phụ cấp ưu đãi theo nghề cho viên chức, người lao động trong các cơ sở giáo dục công lập cho thấy nỗ lực cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc xây dựng đội ngũ nhà giáo được xã hội tôn vinh, được bảo đảm đời sống.
Mức phụ cấp ưu đãi 20% đối với nhân viên trong ngành giáo dục (không phải giáo viên, giảng viên) là hợp lý và có ý nghĩa rõ ràng, xét trên cả cơ sở pháp lý, thực tiễn quản lý và chính sách nhân sự vì vị trí nhân viên trường học có công việc gắn trực tiếp với hoạt động dạy – học, an toàn trường học.
Mặt khác khi nhóm nhân viên trong ngành giáo dục có phụ cấp ưu đãi 20% không những ghi nhận đóng góp gián tiếp nhưng thiết yếu của họ mà còn tạo công bằng tương đối trong nội bộ ngành.
Mức phụ cấp này phù hợp với vai trò hỗ trợ – phục vụ – chuyên môn gián tiếp, không quá cao so với giáo viên. Bên cạnh đó mức phụ cấp ưu đãi 20% góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách tiền lương ngành giáo dục. Đồng thời, tạo động lực làm việc cho nhân viên trường học, bảo đảm nguyên tắc phân phối theo vị trí việc làm và đóng góp thực tế, thu hẹp khoảng cách đãi ngộ giữa giáo viên và nhân viên.
Giữ chân và thu hút nhân lực chất lượng cao cho ngành giáo dục
Theo Hiệu trưởng Trường Mầm non Văn Đẩu, cách tính phụ cấp ưu đãi theo nghề cũng được quy định cụ thể, rõ ràng, dễ áp dụng, bảo đảm thống nhất với hệ thống tiền lương hiện hành đồng thời có tính linh hoạt đối với người lao động không hưởng lương theo hệ số.
Các quy định về thời gian không được tính hưởng phụ cấp cơ bản là phù hợp, bảo đảm nguyên tắc hưởng theo thực tế làm việc và không chồng chéo với các chế độ khác của bảo hiểm xã hội.
Về lộ trình thực hiện từ năm 2031, việc xác định từ ngày 01/01/2031 giáo viên mầm non không phân biệt vùng miền được hưởng mức phụ cấp tối thiểu 70%, và 100% đối với giáo viên mầm non ở vùng đặc biệt khó khăn, trường chuyên biệt là một định hướng lớn, thể hiện sự ưu tiên chiến lược lâu dài đối với giáo dục mầm non. Điều này tạo tâm lý yên tâm công tác cho đội ngũ, đồng thời là cơ sở quan trọng để thu hút nguồn nhân lực có chất lượng vào bậc học mầm non trong thời gian tới.
Từ thực tiễn quản lý tại cơ sở giáo dục mầm non, Hiệu trưởng Trường Mầm non Văn Đẩu cũng đưa ra những kiến nghị để đảm bảo việc thực hiện đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Theo đó, cô Thoa hi vọng chính sách phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với giáo viên mầm non được duy trì ổn định, hạn chế thay đổi lớn trong thời gian ngắn.
Ngoài ra, cần có hướng dẫn cụ thể, thống nhất trong quá trình triển khai để các cơ sở giáo dục mầm non thuận lợi trong thực hiện. Đồng thời, các cơ quan từ Trung ương tới địa phương cần quan tâm bố trí đủ nguồn lực ngân sách để bảo đảm chi trả kịp thời, đầy đủ các chế độ theo quy định.
Cô Thoa kiến nghị thêm nên tiếp tục giữ nguyên quy định thời gian nghỉ thai sản vẫn được tính hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề, bởi đây là đặc thù của đội ngũ giáo viên mầm non (tỷ lệ lao động nữ cao), bảo đảm tính nhân văn và phù hợp với chính sách dân số, lao động nữ.
Trong khi đó, một cán bộ quản lý trường mầm non tại phường An Biên, thành phố Hải Phòng bày tỏ: Nếu được thông qua mức phụ cấp ưu đãi theo nghề sẽ mang lại nhiều lợi ích trực tiếp cho giáo viên và người lao động trong các cơ sở giáo dục công lập.
Trước hết, phụ cấp ưu đãi theo nghề góp phần cải thiện thu nhập, giúp giáo viên có điều kiện ổn định đời sống, giảm bớt áp lực kinh tế. Với đặc thù nghề nghiệp đòi hỏi thời gian đầu tư lớn cho chuyên môn, bồi dưỡng, chuẩn bị bài giảng nhưng thu nhập chưa cao, việc tăng cường phụ cấp có ý nghĩa bù đắp phần nào công sức lao động trí óc và trách nhiệm xã hội mà giáo viên đang gánh vác.
Thứ hai, chính sách này thể hiện sự ghi nhận của Nhà nước đối với tính chất đặc thù của nghề giáo – một nghề vừa mang tính chuyên môn cao, vừa chịu áp lực lớn về trách nhiệm, đạo đức và kỳ vọng xã hội. Sự ghi nhận này không chỉ thể hiện bằng lời nói mà được cụ thể hóa bằng cơ chế, chính sách rõ ràng.
Việc trong thời gian sắp tới lương và phụ cấp của đội ngũ giáo viên, nhân viên trường học được Đảng và Nhà nước quan tâm là một tin vui lớn đối với đội ngũ những người làm công tác trong ngành giáo dục. Đặc biệt là đội ngũ nhân viên làm việc trong các cơ sở giáo dục mầm non.
Theo dự thảo, mức phụ cấp ưu đãi 20% được áp dụng đối với viên chức và người lao động đang công tác trong cơ sở giáo dục công lập, thuộc các nhóm vị trí việc làm như: nhóm chức danh nghề nghiệp chuyên môn dùng chung, nhóm vị trí việc làm công tác hỗ trợ phục vụ, nhóm chức danh nghề nghiệp chuyên ngành, không bao gồm các vị trí giáo viên, giảng viên.
Như vậy, các vị trí nhân viên trường học được đề xuất hưởng phụ cấp ưu đãi 20%. Thực tế trước đây, đội ngũ nhân viên trong các nhà trường có mức thu nhập thấp, không ổn định, chưa có cơ chế chính sách hỗ trợ rõ ràng. Điều đó khiến không ít người cho rằng, công việc này không tạo sự bền vững lâu dài nên ảnh hưởng không nhỏ đến tư tưởng làm việc cũng như sự gắn kết của người lao động với nhà trường.
Cũng theo vị cán bộ này, về lâu dài, phụ cấp ưu đãi theo nghề có vai trò quan trọng trong việc tạo động lực, giữ chân và thu hút nhân lực chất lượng cho ngành giáo dục. Khi quyền lợi nghề nghiệp được bảo đảm tốt hơn, giáo viên có thể yên tâm gắn bó với nghề, tập trung nâng cao chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học thay vì phải tìm kiếm các nguồn thu nhập bổ sung bên ngoài.
Đối với giáo viên trẻ, chính sách đãi ngộ rõ ràng, ổn định là yếu tố quan trọng giúp họ tin tưởng lựa chọn nghề giáo như một con đường sự nghiệp lâu dài. Với giáo viên lâu năm, đây là sự động viên, khích lệ để họ tiếp tục cống hiến kinh nghiệm, tâm huyết cho thế hệ học sinh.
Không chỉ tác động đến từng cá nhân, việc nâng cao chế độ phụ cấp còn góp phần ổn định đội ngũ, hạn chế tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, đặc biệt ở các cấp học và địa bàn khó khăn – vấn đề đang được xã hội quan tâm trong thời gian qua.
"Rất mong rằng, trong thời gian tới đây, đội ngũ nhân viên trong các cơ sở giáo dục mầm non sẽ được hưởng những chính sách ưu đãi như dự thảo. Đây cũng là nguồn động lực to lớn giúp cho đội ngũ nhân viên yên tâm công tác, gắn bó với nhà trường.
Quan trọng hơn cả là góp phần nâng cao đời sống cho đội ngũ nhân viên, tạo an sinh xã hội nhằm hướng tới mục tiêu phát triển vững bền của Đảng và Nhà nước, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau", vị cán bộ này bày tỏ.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/chi-dao-dieu-hanh.aspx?ItemID=5813
