Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, công tác giáo dục tại các xã vùng sâu, vùng xa từng bước có những chuyển biến tích cực. Đặc biệt, trong năm học 2025, nhiều trường học đã được đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, phương pháp giảng dạy tiếp tục được đổi mới, góp phần tạo điều kiện để học sinh học tập ổn định.
Lãnh đạo các trường phổ thông vùng cao bày tỏ kỳ vọng trong thời gian tới, mạng lưới trường, lớp sẽ tiếp tục được củng cố, các cơ chế, chính sách dần được hoàn thiện. Từ đó từng bước hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo vùng cao.
Nhiều điểm sáng trong hoạt động dạy và học của trường phổ thông vùng cao
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Bùi Văn Chuyển - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Mù Cang Chải (xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai) chia sẻ, với sự quan tâm của các cấp, ngành, địa phương, thời gian qua giáo dục vùng cao đã có nhiều sự chuyển biến tích cực.
Tại Trường Trung học phổ thông Mù Cang Chải, trong năm vừa qua, nhà trường đã có những bước phát triển tích cực trên nhiều mặt. Trước hết, quy mô trường lớp được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của con em nhân dân địa phương. Cụ thể, năm học 2024–2025, toàn trường có 20 lớp, sang năm học 2025–2026, nhà trường tăng thêm 4 lớp, nâng tổng số lên 24 lớp với 1.047 học sinh.
Mặc dù đội ngũ giáo viên vẫn cơ bản giữ ổn định so với năm học trước, song trước yêu cầu phát triển về quy mô, tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường đã nỗ lực khắc phục khó khăn, cố gắng hoàn thành tốt các chỉ tiêu, nhiệm vụ của học kỳ I năm học 2025–2026. Đối với học sinh, tỷ lệ chuyên cần được duy trì ổn định, bảo đảm theo kế hoạch đề ra. Đặc biệt, năm nay nhà trường có 12 học sinh tham gia đội tuyển dự thi học sinh giỏi các môn Ngữ văn, Lịch sử và Tiếng Anh. Đây là kết quả của sự cố gắng, đồng lòng của thầy cô giáo và các em học sinh trong công tác bồi dưỡng học sinh mũi nhọn.
Đặc biệt trong năm, nhà trường luôn tổ chức các hoạt động cho học sinh. Nhằm chuẩn bị cho kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, trường đã tổ chức các hoạt động cho các em. Đối với học sinh bán trú, các thầy cô đã chủ động nấu cơm tại khu bếp ăn, tạo không khí ấm áp, vui tươi cho các em trước khi bước vào kỳ nghỉ.
Ngoài ra, nhà trường còn tổ chức buổi tuyên truyền, giáo dục học sinh trước kỳ nghỉ Tết về các nội dung như chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn giao thông trước, trong và sau Tết; phòng, chống cháy nổ. Đồng thời, nhà trường cũng nhắc nhở các em thực hiện nghiêm túc nội quy, quy chế của địa phương khi trở về gia đình.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng trao quà Tết cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đây là sự quan tâm thiết thực, góp phần động viên tinh thần để các em học sinh có một cái Tết đầm ấm, đủ đầy hơn.
Cũng theo thầy Chuyển, năm 2025 ghi dấu nhiều chuyển biến quan trọng của ngành với các quyết sách đột phá, tạo nền tảng phát triển giáo dục trong giai đoạn mới. Nổi bật trong đó là quyết định miễn học phí cho học sinh cả nước từ mầm non đến trung học phổ thông trong các trường công lập từ năm học 2025 - 2026. Đây được xem là quyết định lịch sử, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Bởi đối với nhiều phụ huynh, đặc biệt là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gánh nặng tài chính về học phí luôn là một vấn đề nan giải. Chính sách miễn học phí sẽ giúp họ an tâm hơn, tạo điều kiện để mọi học sinh đều được đến trường, không bị gián đoạn vì lý do kinh tế.
Đồng thời, Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Chính Phủ Quy định chính sách cho trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo và cơ sở giáo dục có trẻ em nhà trẻ, học sinh hưởng chính sách cũng là một trong những dấu mốc với học sinh vùng cao, tăng thêm cơ hội tiếp cận giáo dục và phát triển bản thân cho học sinh dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa. Nhờ việc triển khai kịp thời, học sinh đã được hỗ trợ đầy đủ, tạo niềm vui và sự phấn khởi cho các em cùng gia đình.
Cùng bàn về vấn đề này, thầy Hoàng Quang Cẩn – Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở A Ngo (xã La Lay, tỉnh Quảng Trị) cho biết, năm 2025 đánh dấu chặng đường 80 năm xây dựng và phát triển của ngành Giáo dục và Đào tạo. Đồng thời, đây cũng là năm bản lề khi nhiều quyết sách quan trọng được ban hành, nhiều chính sách nhân văn từng bước đi vào cuộc sống. Từ hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị đến chăm lo đội ngũ nhà giáo và người học cho thấy nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới phát triển bền vững của ngành.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo được xem như là “luồng gió mới” khi Nghị quyết đề ra hàng loạt nhiệm vụ, giải pháp nhằm đổi mới quản trị giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng miền…
Đặc biệt, chủ trương miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ bậc mầm non đến hết trung học phổ thông công lập cũng là một dấu mốc quan trọng. Thể hiện tính ưu việt trong chính sách giáo dục của Việt Nam, đáp ứng mong mỏi của đông đảo người dân.
Trường Tiểu học và Trung học cơ sở A Ngo có 100% học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó khoảng 2/3 học sinh thuộc hộ nghèo. Vì vậy, các chính sách miễn, giảm và hỗ trợ học phí có ý nghĩa hết sức thiết thực. Những chính sách này không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn về tài chính cho học sinh và gia đình, mà còn tạo điều kiện để các em yên tâm học tập.
Ngoài ra, năm học 2025 - 2026 là năm học đầu tiên được triển khai trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp, mở ra chặng đường mới trong quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục. Đây cũng là thời điểm ngành giáo dục tiếp tục nỗ lực khắc phục những tồn tại, phát huy thành quả đạt được, hướng tới mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện.
Cũng theo thầy Cẩn, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở A Ngo nằm trên địa bàn xã biên giới đặc biệt khó khăn. Trong gần mười năm qua, với quyết tâm cao của tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh, nhà trường đã từng bước đầu tư xây dựng cảnh quan sư phạm xanh, sạch, đẹp.
Nhờ sự nỗ lực không ngừng, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở A Ngo đã được công nhận trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 trong năm vừa qua. Nhà trường luôn thực hiện tốt các phong trào thi đua của ngành, của địa phương phát động. Song song đó, trường luôn đổi mới trong công tác quản lý, dạy và học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; xây dựng trường học thân thiện. Các hoạt động giáo dục thể chất, văn nghệ, phong trào thi đua cũng được nâng cao, tổ chức thường xuyên với nhiều hình thức đa dạng, phong phú.
Đặc biệt, công tác xã hội hóa tại trường cũng đã có chuyển biến rõ rệt. Thông qua công tác kết nối và chia sẻ, nhà trường đã nhận được sự đồng hành của nhiều mạnh thường quân, nhà hảo tâm, góp phần hỗ trợ máy tính, trang thiết bị dạy học và đồ dùng học tập, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thầy và trò trong dạy và học.
Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao
Theo thầy Chuyển, năm 2026 là năm bản lề để nhà trường điều chỉnh và cụ thể hóa chiến lược phát triển. Trong năm học 2026–2027, nhà trường sẽ tiếp tục mở rộng quy mô, tăng thêm 2 lớp học, nâng tổng số lên 26 lớp, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của con em nhân dân địa phương, không ngừng phát triển cả về quy mô và chất lượng.
Đồng thời, nhà trường mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp có thẩm quyền trong công tác tuyển dụng, bổ sung đội ngũ giáo viên còn thiếu. Theo chỉ tiêu biên chế được giao, nhà trường có tổng 50 người, bao gồm cả cán bộ quản lý và giáo viên. Tuy nhiên, đội ngũ hiện tại mới chỉ có 37 người, thiếu tới 13 biên chế. Việc sớm được bổ sung đủ đội ngũ theo định mức sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nhà trường thực hiện tốt các nhiệm vụ năm học.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng mong muốn tiếp tục được quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông mới. Việc tăng cường các thiết bị hiện đại sẽ giúp giáo viên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học.
Hiện nay, các chính sách ưu đãi dành cho giáo viên công tác tại vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được cải thiện, song vẫn cần thêm chính sách để đáp ứng đầy đủ nhu cầu và mong mỏi của các giáo viên. Đặc biệt có nhiều đột phá hơn về tiền lương, phụ cấp, nhà ở công vụ, điều kiện sinh hoạt, bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên vùng cao.
Còn theo thầy Hoàng Đức Hòa - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Bố Trạch (xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Bình), thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách ưu tiên cho giáo dục miền núi, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đối với sự nghiệp giáo dục ở vùng khó khăn. Các chính sách chăm lo cho đội ngũ giáo viên, đặc biệt là việc cải cách tiền lương, đã mang lại tín hiệu tích cực, góp phần cải thiện đời sống và tạo động lực để thầy cô yên tâm công tác, nhất là giáo viên vùng cao. Bên cạnh đó, chính sách đầu tư xây dựng các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại khu vực biên giới đã tạo điều kiện để học sinh dân tộc thiểu số được học tập trong môi trường khang trang, đầy đủ, bình đẳng hơn.
Thời gian tới, nhà trường kỳ vọng sẽ tiếp tục có thêm những quyết sách mạnh mẽ, cụ thể hơn đối với giáo dục vùng cao. Đồng thời chú trọng phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
Còn tại Trường Trường Tiểu học và Trung học cơ sở A Ngo, thầy Cẩn cho biết, năm 2026 nhà trường sẽ tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng giáo dục. Trên cơ sở đó, nhà trường đã xây dựng các mục tiêu, giải pháp cụ thể, huy động sự vào cuộc quyết liệt của toàn thể đội ngũ, từ nhân viên, giáo viên đến Ban Giám hiệu.
Nhà trường tiếp tục chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn, tăng cường công tác quản lý nền nếp dạy và học. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, gia đình và các tổ chức đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động học sinh ra lớp, hạn chế tình trạng học sinh nghỉ học, bỏ học, nhất là sau các kỳ nghỉ dài ngày.
Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và giảng dạy. Việc từng bước áp dụng công nghệ thông tin, các nền tảng số và thiết bị dạy học hiện đại sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đổi mới phương pháp giảng dạy. Qua đó giúp học sinh vùng cao tiếp cận tốt hơn với tri thức và phương thức học tập mới, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
Ngoài ra, để giáo dục miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển bền vững, thầy Cẩn kỳ vọng rằng các cấp, các ngành sẽ tiếp tục tăng cường nguồn lực đầu tư cho sự nghiệp giáo dục, đặc biệt là đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và điều kiện làm việc cho đội ngũ nhà giáo. Đồng thời, các chính sách đãi ngộ đủ mạnh để thu hút, giữ chân giáo viên giỏi, cán bộ quản lý có năng lực đến công tác lâu dài, cống hiến cho giáo dục vùng khó khăn.
