Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các nguy cơ tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu và mất an toàn thông tin ngày càng trở thành thách thức lớn đối với doanh nghiệp, tổ chức và cả người dùng cá nhân. Nhu cầu về nguồn nhân lực an ninh mạng vì thế cũng liên tục gia tăng, không chỉ ở Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu.
Việt Nam dự kiến thiếu hơn 700.000 nhân sự an ninh mạng
Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Nghiên cứu, tư vấn, phát triển và hợp tác quốc tế - Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tỷ lệ người dùng Internet cao trên thế giới. Vì vậy, số lượng các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống trong nước cũng ở mức lớn.
Theo ông Sơn, riêng năm 2024, các doanh nghiệp tại Việt Nam đã hứng chịu khoảng 659.000 cuộc tấn công mạng, chưa tính các vụ việc nhỏ lẻ không được báo cáo.
Kết quả khảo sát 4.935 đơn vị, tổ chức tại Việt Nam do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia thực hiện tháng 12/2024, cho thấy Việt Nam dự kiến thiếu hơn 700.000 nhân sự chuyên trách về an ninh mạng thời gian tới [1].
Từ năm 2026, Trường Đại học CMC chính thức tuyển sinh chương trình đào tạo An ninh mạng. Chương trình được xây dựng dựa trên chuẩn quốc tế cũng như tham khảo các khuyến nghị mới nhất về bảo mật của các tổ chức quốc tế, hướng tới đào tạo nhân lực có khả năng bảo vệ dữ liệu, hệ thống và hạ tầng số trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.
Theo đó, chương trình không chỉ dừng ở việc trang bị kiến thức, kỹ năng kỹ thuật mà còn tập trung phát triển tư duy hệ thống, tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề phức tạp. Mục tiêu là giúp sinh viên hiểu sâu bản chất của các mối đe dọa an ninh trong không gian số, phòng chống và bảo vệ trung tâm dữ liệu, các hệ thống thông tin, đánh giá, ứng cứu sự cố an ninh mạng trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi AI đang diễn ra mạnh mẽ.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Việt Vũ - Trưởng khoa Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Trường Đại học CMC cho biết, nhiều bạn trẻ hiện nay có thể chưa hình dung ra hết về ngành An ninh mạng. Theo thầy, đây là lĩnh vực rộng, đòi hỏi nền tảng học thuật bài bản về mật mã, lập trình hệ thống, bảo mật, phỏng thù, phân tích log, đánh giá lỗ hổng, điều tra và phân tích, bảo mật, AI.
Theo Phó Giáo sư Vũ Việt Vũ, sinh viên ngành An ninh mạng tại Trường Đại học CMC được học hệ thống kiến thức toàn diện, bám sát nhu cầu thực tiễn doanh nghiệp và xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi AI.
Chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn chú trọng thực hành, mô phỏng các tình huống tấn công – phòng thủ thực tế để sinh viên có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp, sinh viên sẽ tham gia học tập, thực hành trên thao trường an ninh mạng.
Bên cạnh đó là các nội dung về mật mã học, công nghệ mã hóa; quản trị an toàn thông tin theo các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 27001 (tiêu chuẩn quản lý an toàn thông tin), NIST (bộ khung hướng dẫn an ninh mạng của Mỹ), PCI DSS (tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu trong thanh toán điện tử); ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới trong lĩnh vực an ninh mạng.
Từ nền tảng đào tạo theo hướng thực tiễn, sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều vị trí nghề nghiệp khác nhau như chuyên gia phòng thủ, bảo mật mạng, chuyên gia kiểm thử xâm nhập (Penetration Tester/Ethical Hacker), chuyên gia phân tích mã độc, chuyên gia lập trình bảo mật hay chuyên viên SOC.
Ngoài ra, người học cũng có thể làm việc ở các vị trí như chuyên gia phân tích và ứng cứu sự cố an ninh mạng, chuyên gia mật mã học hoặc chuyên gia tư vấn, đánh giá và kiểm định hệ thống quản lý an toàn thông tin.
Nhiều bạn trẻ thường biết đến ngành An ninh mạng qua phim ảnh hoặc mạng xã hội nên dễ hình dung đây là công việc “truy tìm hacker” với nhiều tình huống kịch tính. Tuy nhiên, Phó Giáo sư Vũ Việt Vũ cho biết thực tế, đây là một lĩnh vực rất quan trọng nhưng cũng có đặc thù nghề nghiệp riêng, đòi hỏi tính kỷ luật, sự kiên trì và khả năng học hỏi liên tục.
Theo thầy, ngành An ninh mạng mang tính “phòng thủ” nhiều hơn “tấn công”. Phần lớn thời gian, các chuyên gia tập trung giám sát hệ thống, phân tích log, phát hiện bất thường, đánh giá lỗ hổng, cập nhật bản vá và xây dựng biện pháp bảo vệ dữ liệu cho tổ chức.
Đây là công việc yêu cầu sự cẩn trọng và độ chính xác cao, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến rò rỉ dữ liệu hoặc gián đoạn hệ thống.
“Một đặc thù rất rõ của ngành là áp lực cao và yêu cầu phản ứng nhanh. Các cuộc tấn công mạng có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, kể cả ngoài giờ hành chính”, thầy nói.
Theo đó, khi xảy ra sự cố, đội ngũ an ninh mạng thường phải làm việc liên tục để điều tra nguyên nhân, cô lập hệ thống bị ảnh hưởng và khôi phục hoạt động cho doanh nghiệp. Vì vậy, người làm nghề cần khả năng chịu áp lực tốt và tinh thần trách nhiệm cao.
Bên cạnh áp lực công việc, theo Phó Giáo sư Vũ Việt Vũ, An ninh mạng cũng là lĩnh vực thay đổi rất nhanh. Sự xuất hiện liên tục của công nghệ mới kéo theo các hình thức tấn công mạng ngày càng phức tạp và khó lường.
Vì vậy, người học không thể chỉ dựa vào kiến thức trên giảng đường mà cần duy trì việc tự học, nghiên cứu và cập nhật công nghệ trong suốt quá trình làm nghề.
“Có thể nói, học tập liên tục là yêu cầu bắt buộc đối với nhân lực an toàn thông tin”, thầy nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo thầy Vũ, chính tốc độ thay đổi nhanh của lĩnh vực này cũng tạo nên sức hấp dẫn riêng của ngành An ninh mạng. Người làm nghề thường xuyên được tiếp cận công nghệ mới, tham gia giải quyết các bài toán thực tế và giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ thống số của doanh nghiệp, tổ chức và xã hội.
“Các thí sinh nên lựa chọn ngành An ninh mạng không chỉ vì thấy “ngầu” hay hấp dẫn như trên phim ảnh, mà cần hiểu đây là nghề đòi hỏi tư duy logic, tính kiên trì, trách nhiệm cao và tinh thần học hỏi lâu dài. Nếu thực sự yêu thích công nghệ, thích khám phá và mong muốn góp phần bảo vệ không gian số an toàn hơn, đây sẽ là một ngành nghề có rất nhiều cơ hội phát triển trong tương lai”, thầy chia sẻ.
Theo vị Trưởng khoa, một trong những điểm nổi bật của chương trình đào tạo An ninh mạng tại Trường Đại học CMC là mô hình đào tạo gắn chặt với doanh nghiệp và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Sinh viên không chỉ học kiến thức nền tảng mà còn được tiếp cận các học phần chuyên sâu như kiểm thử xâm nhập, phân tích mã độc, giám sát an ninh mạng, điều tra số, AI, quản trị hệ thống bảo mật hay quản lý an toàn thông tin theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Đặc biệt, các giảng viên tham gia đào tạo không chỉ có nền tảng học thuật mà còn là những chuyên gia đang trực tiếp làm việc, tư vấn và triển khai các dự án thực tế trong lĩnh vực an ninh mạng.
“Điều này giúp sinh viên được tiếp cận với các tình huống thực tiễn, kinh nghiệm nghề nghiệp và tư duy làm việc thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường”, thầy cho hay.
Ngoài ra, sinh viên còn được định hướng nghề nghiệp sớm thông qua các môn học đặc thù và hoạt động chuyên môn. Qua quá trình học, sinh viên có thể xác định hướng đi phù hợp như kiểm thử xâm nhập, vận hành SOC (Security Operations Center – trung tâm giám sát an ninh mạng 24/7), phân tích mã độc, lập trình bảo mật hay quản trị an toàn thông tin để phát triển chuyên sâu.
Đáng chú ý, thầy Vũ cho biết, sinh viên ngành An ninh mạng tại Trường Đại học CMC sẽ được tham gia học kỳ thực tập doanh nghiệp kéo dài 4 tháng, đồng thời có cơ hội làm việc trực tiếp với các dự án thực tiễn trong hệ sinh thái của Tập đoàn CMC.
Trong đó, sinh viên có thể thực tập và trải nghiệm môi trường làm việc tại CMC Cyber Security – đơn vị thành viên của Tập đoàn CMC chuyên cung cấp các giải pháp và dịch vụ an toàn thông tin.
Theo Phó Giáo sư Vũ Việt Vũ, đây là môi trường rất tốt để sinh viên tiếp cận hệ sinh thái đa dạng về dịch vụ công nghệ thông tin và an ninh mạng, đồng thời tham gia vào các dự án thực tế liên quan đến giám sát an ninh mạng, đánh giá bảo mật, ứng cứu sự cố hay tư vấn triển khai hệ thống an toàn thông tin cho doanh nghiệp.
Đưa ra lời khuyên cho thí sinh, Phó Giáo sư Vũ Việt Vũ cho rằng điều quan trọng nhất là cần hiểu đúng về nghề nghiệp thay vì lựa chọn theo xu hướng.
“Đây là lĩnh vực có nhu cầu nhân lực rất lớn và cơ hội nghề nghiệp tốt, nhưng cũng là ngành đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc, khả năng học tập liên tục và tinh thần chịu áp lực cao”, thầy chia sẻ.
Theo thầy, thí sinh cần tự đặt câu hỏi liệu bản thân có thực sự yêu thích công nghệ, thích tìm hiểu cách hệ thống vận hành, thích giải quyết vấn đề và sẵn sàng học hỏi lâu dài hay không.
“Nếu chỉ lựa chọn vì nghe nói “lương cao”, “dễ xin việc” hoặc bị hấp dẫn bởi hình ảnh hacker trên phim ảnh thì rất dễ gặp cảm giác hụt hẫng khi bước vào học tập và làm việc thực tế”, thầy lưu ý.
Để theo đuổi ngành An ninh mạng hiệu quả, sinh viên cần có tư duy logic, khả năng phân tích vấn đề, tính kiên trì và cẩn thận. Bên cạnh đó là khả năng tự học, bởi công nghệ và các hình thức tấn công mạng thay đổi liên tục.
Về nền tảng, thí sinh không nhất thiết phải là “cao thủ công nghệ” từ sớm nhưng nên có sự yêu thích đối với máy tính, công nghệ thông tin và tư duy toán học cơ bản. Kỹ năng tiếng Anh cũng được đánh giá là lợi thế quan trọng trong học tập và phát triển nghề nghiệp.
“Các bạn học sinh nên tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, định hướng nghề nghiệp và môi trường học tập trước khi lựa chọn trường đại học. Một môi trường có nhiều cơ hội thực hành, kết nối doanh nghiệp và định hướng nghề nghiệp rõ ràng sẽ giúp sinh viên phát triển tốt hơn”, Phó Giáo sư Vũ Việt Vũ chia sẻ.
Tài liệu tham khảo:
[1]: https://vnexpress.net/nhan-su-an-ninh-mang-viet-nam-thieu-700-000-nguoi-4889898.html
